Thanh tra không chỉ dừng lại ở việc tìm ra sai phạm mà phải góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình dự Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Thanh tra Chính phủ - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Hoàn thành một khối lượng công việc rất lớn

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, nhìn lại năm 2025, có thể nói chúng ta đã thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh trong một bối cảnh đầy biến động và nhiều thử thách. Đặc biệt, thiên tai, bão lũ vừa qua diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, ước tính thiệt hại lên tới khoảng 100 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, chúng ta đã thực hiện thắng lợi, đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội đã đề ra.

Kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Đặc biệt, tăng trưởng GDP cả năm đạt 8,02%, đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu khu vực và thế giới. Trong thành tích chung đó, có sự đóng góp rất quan trọng, trực tiếp và hiệu quả của ngành thanh tra.

Những kết quả của ngành thanh tra thể hiện ở các điểm sáng, nổi bật là đã hoàn thành rất là xuất sắc nhiệm vụ thanh tra với một khối lượng công việc rất lớn (hơn 66.000 cuộc thanh tra, kiểm tra), qua đó phát hiện, thu hồi về cho Nhà nước một khối lượng tài sản lớn, góp phần duy trì kỷ cương, kỷ luật của đất nước.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Thanh tra Chính phủ - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Đồng thời đã thực hiện tốt chức năng của một trong những lực lượng quan trọng, tiên phong trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Các kết luận, kết quả thanh tra có tác dụng rất lớn, như một tiếng chuông cảnh tỉnh trong việc phòng ngừa tham nhũng.

Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra đã góp phần giải quyết dứt điểm rất nhiều vụ khiếu kiện vượt cấp kéo dài, tồn tại nhiều năm. Đặc biệt đã tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và trực tiếp phối hợp với các địa phương thực hiện thành công "Chiến dịch 90 ngày đêm". Từ chỗ có 226 vụ việc phức tạp, kéo dài, khiếu kiện vượt cấp lên Trung ương, đến nay, chúng ta đã cơ bản giải quyết xong, việc giải quyết dứt điểm các vụ việc này chính là giải tỏa bức xúc, ổn định lòng dân, đảm bảo an ninh trật tự tại các địa phương.

Thanh tra Chính phủ cũng có những đóng góp rất quan trọng trong tham gia giải quyết, xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, góp phần đưa một nguồn lực rất lớn vào nền kinh tế, thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội. Hiện việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án vẫn đang ở điểm khởi đầu, Thanh tra Chính phủ cần tiếp tục có những đóng góp hiệu quả hơn nữa cho công tác này. Các địa phương cần tiếp tục chủ động tháo gỡ và ngành thanh tra phải cộng đồng trách nhiệm với các địa phương trong giải quyết căn cơ nhiệm vụ tháo gỡ cho các dự án có khó khăn, vướng mắc.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Một điểm sáng nữa đó là ngành thanh tra đã có những đóng góp thiết thực trong cải cách thể chế, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động, công tác thanh tra. Gương mẫu, đi đầu trong việc thực hiện Nghị quyết 18, xây dựng bộ máy của ngành tinh gọn, hoạt động ngày càng hiệu lực, hiệu quả hơn. Có nhiều đổi mới trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo của người dân.

"Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tôi nhiệt liệt biểu dương, ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực, cố gắng cùng những thành tích toàn diện mà cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành thanh tra đã đạt được trong năm 2025", Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình phát biểu.

Phải phát hiện ra những kẽ hở để tham mưu, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật

Đề cập tới các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nêu rõ, năm 2026 là năm đầu của nhiệm kỳ mới, cũng là năm đầu của một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên tăng tốc, bứt phá, phát triển. Tăng tốc, phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, các động lực tăng trưởng và phát triển mới.

"Việc tăng tốc, phát triển của đất nước kéo theo quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa. Những hoạt động này liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng rất nhiều. Đây là một thực tế, một quy luật của quá trình phát triển. Chúng ta đã có tổng kết, các vụ việc khiếu kiện đông người liên quan rất nhiều đến vấn đề về đất đai. Khiếu kiện cũng từ đất, các sai phạm cũng từ đất, vụ án nọ, vụ án kia cũng từ đất, rồi thành công cũng từ đất, nhiều đồng chí bị kỷ luật cũng từ đất. Vì thế, công tác phòng ngừa sai phạm, công tác thanh tra sẽ đặt ra các yêu cầu nặng nề hơn, phải làm quyết liệt và hiệu quả hơn", Phó Thủ tướng Thường trực nêu vấn đề.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra cần tiếp tục tham gia sâu rộng, hiệu quả hơn nữa vào công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Đồng thời, tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học-công nghệ, nhưng đổi mới sáng tạo cũng có nhiều rủi ro. Những rủi ro ở lĩnh vực này trong luật hình sự, luật về khoa học công nghệ cũng đã đề ra các quy định miễn trừ trách nhiệm cho những trường hợp làm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo mà để xảy ra hậu quả. Vì vậy, tinh thần thanh tra phải thực hiện trên nguyên tắc: Thanh tra phải để nâng đỡ những đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung. Công tác thanh tra phải như thế nào đó để phân biệt cho được ai cố tình làm sai, lợi dụng đổi mới sáng tạo để tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, trục lợi; ai có có những cống hiến thực sự, không có tư lợi trong đổi mới sáng tạo. Hiểu rõ được điều này thì các kết luận Thanh tra mới thật sự có ý nghĩa, có sức thuyết phục.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình yêu cầu Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra cần tiếp tục tham gia sâu rộng, hiệu quả hơn nữa vào công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí. Thanh tra, tìm ra sai phạm là rất cần thiết, nhưng thanh tra không chỉ dừng lại ở việc tìm ra sai phạm, mà quan trọng hơn là phải giúp các cơ quan, đơn vị nhận diện được các rủi ro để quản trị tốt hơn, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Phải phát hiện ra những kẽ hở của của pháp luật, của các quy định để tham mưu, đề xuất cho các cơ quan chức năng hoàn thiện hệ thống pháp luật. Pháp luật càng được hoàn thiện, càng chặt chẽ sẽ có tác dụng rất lớn trong phòng ngừa sai phạm, tham nhũng, tiêu cực.

Cùng với đó, hoạt động thanh tra phải thực sự trở thành động lực phục vụ cho mục tiêu kiến tạo và phát triển. Thanh tra phải có trọng tâm, trọng điểm, thanh tra vào những chỗ có nguy cơ, không phải là thanh tra tràn lan.

Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Thanh tra Chính phủ - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Đồng thời cần tiếp tục có những đóng góp tích cực trong tháo gỡ cho các dự án có khó khăn, vướng mắc. Con số hơn 2.990 dự án có khó khăn, vướng mắc hiện nay được thống kê chưa phải là con số cuối cùng, mà con số này còn hơn nữa và nếu chúng ta không tập trung tháo gỡ cho các dự án này, nguồn lực về tài chính, về đất đai sẽ không được đưa vào sản xuất, không được đưa vào kinh doanh, không tạo ra công ăn việc làm, không tạo nên giá trị cho tăng trưởng, điều này rất lãng phí.

Tiếp tục chú trọng, thực hiện tốt hơn nữa công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo của người dân.

Cuối cùng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đặc biệt lưu ý Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra cần quan tâm hơn nữa tới công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Thực hiện tốt công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong chính nội bộ ngành; xây dựng được đội ngũ cán bộ thanh tra "vừa hồng, vừa chuyên", liêm chính, hoạt động hiệu lực, hiện quả, nỗ lực hết mình để hoàn thành tốt nhất các nhiệm vụ được giao.

VGP