Thiên tai năm 2025: Nhiều kỷ lục chưa từng có, thiệt hại hơn 100.000 tỷ đồng

Thiên tai tại Việt Nam năm 2025 gây thiệt hại hơn 100.000 tỷ đồng. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)

Trong bối cảnh đó, sáng 19/12, Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công Thương và 29 tổ chức quốc tế) đã tổ chức họp công bố Kế hoạch ứng phó thiên tai chung năm 2025 và thông báo khoản hỗ trợ từ quỹ ứng phó khẩn cấp của Liên Hợp Quốc.

Những kỷ lục thiên tai chưa từng có

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến cho biết từ đầu năm 2025 đến nay, Biển Đông đã ghi nhận tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới (đây là con số cao nhất từ trước đến nay). Trong đó, bão số 9 trở thành cơn bão mạnh nhất từng xuất hiện ở Biển Đông và mạnh thứ hai trên thế giới.

Ông Tiến cho biết quy luật đổ bộ của bão năm 2025 đảo chiều khi đầu mùa vào miền Trung, cuối mùa lại vào miền Bắc. Lần đầu tiên, một áp thấp nhiệt đới di chuyển từ Ấn Độ Dương sang Thái Bình Dương rồi tiến vào Biển Đông.

Đáng chú ý, có 3 cơn bão rất mạnh liên tiếp đổ bộ vào Trung Bộ. Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã phải lập Ban Chỉ đạo tiền phương để ứng phó.

Không chỉ bão, theo ông Tiến, mưa lũ trong thời gian qua cũng để lại những kỷ lục chưa từng có: 18 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ cùng 2 tuyến sông Nam Bộ vượt lũ lịch sử, gây ngập lụt nghiêm trọng; Huế và Quảng Trị hứng mưa lũ trái mùa ngay giữa mùa khô; Hồ Bản Vẽ ghi nhận lũ vượt tần suất 5.000 năm.

Ngoài ra, đỉnh Bạch Mã đạt lượng mưa kỷ lục 1.740mm trong một ngày (cao nhất Việt Nam, đứng thứ hai thế giới).

Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, tổng thiệt hại kinh tế do thiên tai gây ra đã lên tới 100.000 tỷ đồng, lớn nhất từ trước đến nay.

“Những con số này một lần nữa cho thấy mức độ dễ bị tổn thương cũng như khả năng chống chịu của cộng đồng trước tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu,” Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh.

Tuy vậy, ông Tiến cũng nhìn nhận mỗi trận thiên tai là một phép thử và đồng thời là cơ hội để củng cố hệ thống, nâng cao năng lực ứng phó cho tương lai.

“Những bài học từ công tác phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai trong năm nay khẳng định tầm quan trọng của việc đầu tư vào phát triển dựa trên rủi ro, hành động dựa trên dự báo và giảm thiểu rủi ro thiên tai, nhằm bảo đảm quá trình phục hồi hôm nay sẽ góp phần nâng cao khả năng thích ứng cho ngày mai”, Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, ông Tiến cho biết Kế hoạch Ứng phó thiên tai chung năm 2025 được Liên hợp quốc xây dựng trên cơ sở hợp tác chặt chẽ giữa Chính phủ Việt Nam và các đối tác trong nước, quốc tế.

Dựa trên các đánh giá nhanh do Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cùng Liên Hợp Quốc đồng chủ trì, kế hoạch đã xác định những nhu cầu nhân đạo và phục hồi cấp thiết nhất cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời vạch ra lộ trình hướng tới khả năng phục hồi và thích ứng lâu dài với biến đổi khí hậu.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phát biểu. (Ảnh: Hùng Võ/Vietnam+)

Sẽ huy động tổng ngân sách 96,2 triệu USD để phục hồi

Kế hoạch Ứng phó thiên tai chung năm 2025 được Liên hợp quốc xây dựng, xác định huy động tổng ngân sách 96,2 triệu USD để phục vụ nhu cầu nhân đạo và phục hồi cấp thiết nhất cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời xây dựng lộ trình hướng tới khả năng phục hồi và thích ứng với biến đổi khí hậu trong dài hạn.

Trong đó, kế hoạch xác định 3,1 triệu người bị ảnh hưởng tại 15 tỉnh ưu tiên; 1,4 triệu người cần hỗ trợ; 659.000 người được đưa vào mục tiêu hỗ trợ.

Đề cập về Kế hoạch Ứng phó thiên tai chung năm 2025, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh đây là văn kiện định hướng quan trọng cho hành động chung nhằm hỗ trợ những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất, trong bối cảnh Việt Nam vừa trải qua một mùa bão lũ năm 2025 đặc biệt nghiêm trọng và chưa từng có tiền lệ.

Với tinh thần đó, bà Pauline Tamesis cho biết kế hoạch ứng phó thiên tai chung và phụ lục được công bố xác định ba lĩnh vực ưu tiên, gồm: Nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân; nhà ở và vật dụng thiết yếu; và an ninh lương thực.

“Trong các lĩnh vực trên, chúng ta không chỉ tập trung đáp ứng nhu cầu nhân đạo trước mắt mà còn kiên định lồng ghép nguyên tắc xây dựng tốt hơn sau thiên tai. Thực tiễn cho thấy tái thiết nhà ở và khôi phục sinh kế là những khoản đầu tư mang tính then chốt, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống, khơi dậy niềm tin và mở ra con đường phục hồi bền vững cho những đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất”, bà Pauline Tamesis nhấn mạnh.

Ngoài ra, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam cũng lưu ý các bên liên quan cần tận dụng cơ hội để cùng nhau thúc đẩy các giải pháp lâu dài nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc khí hậu.

“Vì vậy, chúng tôi đang chuẩn bị triển khai đánh giá sau hành động nhằm tổng kết những kinh nghiệm tốt và xác định các nội dung cần cải thiện, hướng tới công tác chuẩn bị cho mùa bão năm 2026. Song song với đó, dự thảo kế hoạch dự phòng cũng đang được hoàn thiện nhằm nâng cao hơn nữa năng lực sẵn sàng và ứng phó trong thời gian tới”, bà Pauline Tamesis nói.

Về hướng thực hiện kế hoạch, ông Nguyễn Văn Tiến - Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, cho biết công tác ứng phó không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu nhân đạo trước mắt.

“Theo đó, thời gian tới, Việt Nam sẽ tập trung ưu tiên sửa chữa và xây mới nhà ở cho người dân; hỗ trợ người dân khôi phục sinh kế; triển khai sửa chữa hạ tầng công cộng. Cùng với đó sẽ nâng cao năng lực cho các tổ chức địa phương, tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng, đồng thời thúc đẩy quá trình phục hồi toàn diện, không để ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người dân tộc thiểu số và người khuyết tật”, ông Tiến nói.

Đại diện Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cũng nhấn mạnh đây chính là nền tảng cho khả năng chống chịu “Không chỉ đứng vững trước các cú sốc, mà còn thích ứng và phát triển sau đó”; qua đó góp phần quan trọng vào việc bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân; nâng cao khả năng chống chịu của Việt Nam trước thách thức lớn của biến đổi khí hậu, thiên tai.

TTXVN