Tiếp tục đổi mới tư duy, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển đất nước

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn chủ trì và phát biểu khai mạc.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn chủ trì và phát biểu khai mạc

Tham dự Diễn đàn có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định - Phó Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải; Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội...

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Cùng dự có: Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội; đại diện Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; các Ban Đảng Trung ương; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Tòa án Nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước; các Bộ, cơ quan ngang Bộ; Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ; Thường trực Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố; lãnh đạo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam; đại diện các cuện nghiên cứu, trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Toàn cảnh Diễn đàn

Nhiều đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật

Phát biểu tại Diễn đàn, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Trưởng Ban Tổ chức diễn đàn cho biết, trong không khí cả nước đang nỗ lực thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; chào mừng Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc; hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam; chuẩn bị cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV đang tập trung cao độ để hoàn thành khối lượng công tác lập pháp rất lớn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội long trọng tổ chức Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ I với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Đồng chí nhấn mạnh, xây dựng pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, thường xuyên của Quốc hội. Qua gần 80 năm từ Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội đã đạt được nhiều kết quả tốt đẹp, nổi bật, hệ thống pháp luật ngày càng đầy đủ, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ nhất “Hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” (Ảnh: Quochoi.vn)

“Lần đầu tiên, Diễn đàn xây dựng pháp luật được tổ chức cùng với việc tổng kết công tác nhiệm kỳ của Quốc hội khóa XV, đây chính là dịp để đánh giá khách quan, toàn diện công tác lập pháp của Quốc hội, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, đồng chí Trần Thanh Mẫn nói.

Theo đồng chí, công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV có nhiều đổi mới, phát huy vai trò “đi trước một bước về thể chế”, khẳng định vị trí trung tâm của Quốc hội trong việc hoàn thiện thể chế. Hoạt động trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức nhưng Quốc hội đã vững vàng khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân.

Quốc hội đã sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013 với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, là minh chứng sinh động cho việc Quốc hội thể chế hóa kịp thời chủ trương đúng đắn của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân, sát thực tiễn, thể hiện sự đồng thuận, thống nhất cao giữa ý Đảng và lòng Dân.

Lần đầu tiên, Quốc hội xây dựng, trình Bộ Chính trị thông qua Định hướng Chương trình xây dựng pháp luật cả nhiệm kỳ, làm cơ sở quan trọng để các cơ quan chủ động triển khai, phối hợp, thực hiện; Kịp thời sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; ban hành Nghị quyết số 197 để thể chế hóa chủ trương của Đảng về định hướng đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn đề nghị đại biểu thảo luận, làm rõ những thành tựu đạt được; đề xuất các giải pháp khắc phục những khó khăn, hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật

Quốc hội đã xem xét, thông qua số lượng rất lớn các luật, nghị quyết, với nhiều quyết sách mang tính lịch sử, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đặc biệt, tại 4 kỳ họp cuối nhiệm kỳ, Quốc hội thể hiện rõ nét tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Các luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, giao quyền chủ động, linh hoạt cho Chính phủ trong tổ chức thực hiện luật; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội đã thông qua 18 luật; tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội sửa đổi Hiến pháp và thông qua 34 luật, dự kiến Kỳ họp thứ 10 sẽ thông qua 49 luật. Quốc hội đã linh hoạt, phản ứng kịp thời với những tình huống mới, quyết định những vấn đề khó, phức tạp thực tiễn cuộc sống đặt ra như: Các cơ chế, chính sách phòng, chống dịch COVID-19, cho phép Chính phủ ban hành nghị quyết điều chỉnh quy định khác luật trong một số trường hợp đặc biệt…

“Đây là những sáng kiến lập pháp chưa từng có tiền lệ, thể hiện tinh thần Quốc hội luôn đồng hành thực chất cùng Chính phủ và hệ thống chính trị”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Lần đầu tiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn về hoạt động giám sát và nhiều phiên giải trình, hội thảo khoa học, nhằm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; thể hiện sự chủ động, cầu thị lắng nghe, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, khó khăn phát sinh từ thực tiễn cuộc sống

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng phát biểu

Xác định xây dựng pháp luật là “đột phá của đột phá”

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng thẳng thắn chỉ ra, trong công tác lập pháp còn có một số khó khăn, hạn chế như: Việc hoàn thiện thể chế chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặt ra; quy định trong một số luật chưa thực sự thích ứng nhanh với bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những vấn đề thực tiễn mới phát sinh; một số quy định pháp luật còn thiếu đồng bộ, khả thi, tính dự báo chưa cao, một số chính sách chậm đi vào cuộc sống, còn nợ văn bản hướng dẫn, tổ chức triển khai chưa đồng đều; phân cấp, phân quyền chưa thật thông suốt, trách nhiệm giải trình có nơi chưa rõ ràng…

Đồng chí nhấn mạnh, đây là những vấn đề cần chú trọng, khắc phục nhanh trong thời gian tới.

“Công tác xây dựng pháp luật phải được phối hợp chặt chẽ từ hai phía, một là cơ quan trình và hai là cơ quan thẩm tra. Nếu cơ quan trình chuẩn bị từ sớm, từ xa, chuẩn bị kỹ hồ sơ trình cho cơ quan thẩm tra là Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau đó trình Quốc hội thì chất lượng luật sẽ được nâng lên.

Luật chúng ta có rồi nhưng đòi hỏi phải ban hành Nghị định sớm, Nghị định có rồi phải ban hành Thông tư. Khi Luật, Nghị định, Thông tư có thì việc quán triệt, học tập trong cán bộ và Nhân dân là rất cần thiết, để làm sao mỗi cán bộ, mỗi người dân đều sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, đồng chí nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự diễn đàn

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị đại biểu thảo luận, làm rõ những thành tựu đạt được; đề xuất các giải pháp khắc phục những khó khăn, hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật; đồng thời đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp nhằm thực hiện tốt yêu cầu, nhiệm vụ trong thời gian tới, trọng tâm là: Thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 66 ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; thực hiện nghiêm quy trình lập pháp, kiên quyết phòng, chống tiêu cực, lợi ích nhóm theo tinh thần Quy định 178 của Bộ Chính trị; tăng cường hơn nữa sự phối hợp kịp thời, hiệu quả giữa các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Tòa án Nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan hữu quan; bảo đảm mọi đạo luật đều xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc và nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Bên cạnh đó, tiếp tục thực hiện yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển đất nước, xác định xây dựng pháp luật là “đột phá của đột phá”; rà soát những sơ hở, khoảng trống, vướng mắc, điểm nghẽn của pháp luật để kịp thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện; bảo đảm tính đồng bộ, ổn định, khả thi, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách trước mắt, vừa tạo khung pháp lý lâu dài cho phát triển bền vững, hội nhập quốc tế, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng pháp luật.

Phát biểu báo cáo đề dẫn, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng khẳng định: Đây là lần đầu tiên Diễn đàn được tổ chức, thể hiện quyết tâm chính trị cao và sự chủ động của Quốc hội trong việc đánh giá toàn diện công tác xây dựng pháp luật của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.

Qua đó, Diễn đàn đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động lập pháp của Quốc hội trong thời gian tới, góp phần hoàn thiện thể chế, biến cải cách thể chế thành lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển. Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ nhất không chỉ là dịp tổng kết công tác lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV mà con xác định hướng đi mới cho nhiệm kỳ khóa XVI.

Trước khi khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu tham quan triển lãm “Quốc hội Việt Nam - Quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật” (Ảnh: Quochoi.vn)

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã trình bày tham luận và trao đổi ý kiến với tinh thần trách nhiệm, thẳng thắn, đề xuất các giải pháp nhằm phát huy kết quả đạt được, khắc phục hạn chế, đưa công tác lập pháp của Quốc hội ngày càng chất lượng, hiệu quả, hiện thực hóa đầy đủ mục tiêu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo yêu cầu của Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm nền tảng pháp luật vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Thái Sơn