TP Hồ Chí Minh kiến nghị xử lý nghiêm kinh doanh hàng giả

Ngày 22/7, Đoàn khảo sát do ông Nguyễn Hoàng Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP Hồ Chí Minh về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng chống thuốc giả, thực phẩm giả tại thành phố.

Quang cảnh buổi làm việc

Nhiều chiêu trò tinh vi

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh Nguyễn Hoài Nam cho biết, thành phố vẫn tồn tại một bộ phận người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng các loại hàng “xách tay”, sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ do tâm lý chuộng hàng ngoại hoặc vì giá rẻ.

Điều này vô tình tạo điều kiện cho các loại hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ xâm nhập vào chuỗi cung ứng và len lỏi đến tay người tiêu dùng.

Thêm vào đó, các nền tảng mạng xã hội và thương mại điện tử hiện chưa có quy chuẩn kiểm soát chặt chẽ, nhất là với nhóm sản phẩm chăm sóc sức khỏe bao gồm thuốc, thực phẩm chức năng.

Việc người bán đăng tải hình ảnh, mô tả, thậm chí làm giả tem, nhãn mác rất dễ dàng, khiến người mua khó phân biệt thật giả.

Trong khi đó, người tiêu dùng muốn mua được hàng với giá tốt nhất đôi khi dẫn đến việc lựa chọn những nguồn cung không chính thức, các cửa hàng, người bán ít tên tuổi chỉ vì giá thấp hơn so với các kênh phân phối. Điều này tạo điều kiện cho các đối tượng buôn bán hàng giả, hàng nhập lậu hoạt động ẩn danh, khó bị phát hiện và xử lý.

Giao diện sàn thương mại điện tử Temu chưa đăng ký hoạt động tại Việt Nam nhưng đang bán nhiều sản phẩm hàng hóa giá rẻ cho người tiêu dùng Việt

Đồng thời, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến cũng khiến hoạt động quản lý, giám sát việc quảng cáo, mua bán hàng hóa trên không gian mạng gặp nhiều khó khăn.

Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết thêm, mặc dù ngành Y tế và các lực lượng chức năng đã triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm song thực tế hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn tồn tại và thậm chí có chiều hướng tiếp diễn với thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn.

Ngoài ra, trên thực tế, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị này đôi khi còn chưa chặt chẽ, thiếu đầu mối điều phối thống nhất, dẫn đến tình trạng manh mún trong xử lý, hoặc chồng chéo, trùng lặp về chức năng.

Việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan đôi khi còn chậm, thiếu cập nhật, làm ảnh hưởng đến hiệu quả của các đợt kiểm tra, truy quét hoặc thu hồi sản phẩm không đảm bảo chất lượng.

Ứng dụng công nghệ trong kiểm soát

Thời gian qua, Ban Chỉ đạo 389 thành phố đã triển khai nhiều đợt ra quân đấu tranh phòng chống tội phạm về sản xuất kinh doanh hàng gian, hàng giả trên nhiều lĩnh vực.

Thành phố đã tăng cường tổ chức các đợt kiểm tra liên ngành, định kỳ và đột xuất để tập trung kiểm tra các cơ sở có dấu hiệu nghi vấn, điểm nóng, khu vực giáp ranh hoặc có nhiều phản ánh của người dân.

Các đoàn thanh tra, kiểm tra đã xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như áp dụng hình thức xử phạt mạnh, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép hoặc truy tố hình sự đối với các hành vi buôn bán thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc. Thông tin các trường hợp vi phạm được công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để răn đe và nâng cao tính minh bạch.

Cơ quan quản lý thị trường thành phố đang kiểm tra một cơ sở kinh doanh về thực phẩm trên địa bàn quận Bình Tân (cũ)

Các địa phương cũng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, kinh doanh dược phẩm và in ấn bao bì liên quan đến dược, các địa điểm là kho, bãi, cơ sở sản xuất trên địa bàn để kịp thời phát hiện các cơ sở sản xuất có dấu hiệu sản xuất thuốc giả, kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Ngoài công tác phối hợp trong thanh tra, kiểm tra, Sở Y tế còn phối hợp, hỗ trợ khi có yêu cầu từ phía Công an thành phố, quản lý thị trường về các vấn đề liên quan đến chuyên môn trong công tác điều tra.

Đối với tội phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả, gian lận thương mại, Sở Y tế cung cấp thông tin và tài liệu cho cơ quan công an, quản lý thị trường phục vụ công tác điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến kinh doanh thuốc; đặc biệt là hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ như thông tin về số đăng ký lưu hành thuốc, cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược.

Để ngăn chặn thuốc giả, thực phẩm giả, UBND TP Hồ Chí Minh chỉ đạo Sở Y tế cũng tăng cường phối hợp với Sở Công thương, Sở Văn hóa và Thể thao để kiểm soát việc kinh doanh, quảng cáo qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử; công khai danh sách và vị trí các cơ sở vi phạm trên nền tảng số để người dân tra cứu, giám sát.

Bên cạnh đó, thành phố đã triển khai hệ thống phần mềm quản lý thuốc toàn diện từ nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến cơ sở bán lẻ để đảm bảo mỗi loại thuốc đều được theo dõi xuyên suốt vòng đời. Cơ sở kinh doanh dược bắt buộc sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu dược quốc gia, tích hợp với dữ liệu kê đơn thuốc điện tử để đồng bộ hóa thông tin kinh doanh thuốc.

Tăng cường thêm các biện pháp

Tại buổi làm việc, TP Hồ Chí Minh đã đưa ra kiến nghị để Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng và tăng khung hình phạt; bổ sung mức xử phạt nặng đối với hành vi tiếp tay, bao che cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý quảng cáo thuốc, thực phẩm và kinh doanh trái phép trên nền tảng thương mại điện tử, thành phố kiến nghị các chính quyền địa phương cần có sự hoàn thiện hơn nữa về cơ sở pháp lý liên ngành, nâng cao năng lực giám sát không gian mạng.

Đồng thời, TP Hồ Chí Minh kiến nghị sự phối hợp chặt chẽ với các nền tảng công nghệ (như Facebook, TikTok, YouTube…) để kiểm soát, gỡ bỏ nội dung vi phạm một cách kịp thời; đẩy mạnh truyền thông đến người dân về cách phân biệt thông tin quảng cáo chính thống và thông tin gian dối trong phòng, chống thuốc giả thông qua kênh quảng cáo.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Dũng cho biết, thành phố sẽ tổng hợp các ý kiến tại buổi làm việc và sẽ gửi báo cáo chính thức cho Đoàn khảo sát Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cũng mong muốn các kiến nghị của thành phố sẽ được Đoàn công tác đề xuất trong Phiên giải trình của Ủy ban Văn hóa và Xã hội và Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, từ đó sẽ có hành lang pháp lý cho các địa phương trên cả nước triển khai thực hiện.

Nguyễn Trang