Tự hào 70 năm - hành trình rực rỡ

Những mốc son đầu tiên

Khu nhà số 47 phố Lý Thường Kiệt, Hà Nội (thời Pháp thuộc là đường Carreau) nguyên là trường dòng mang tên Giám mục Puginier, được xây dựng năm 1897. Đó là một ngôi trường bề thế, có kiến trúc độc đáo.

Sau ngày giải phóng Thủ đô 10/10/1954, nơi đây được gọi là Trường Phổ thông 2 - 3 Hà Nội, chủ yếu dạy một số con em các gia đình trở về Hà Nội, cán bộ trong quân đội có trình độ các lớp 6, 7, 8, 9 của các trường vùng kháng chiến trở về.

Thầy giáo cũng từ các trường kháng chiến trở về và đặc biệt một đội ngũ các thầy cô giáo trẻ được đào tạo tại khu học xá Nam Ninh (Trung Quốc) tham gia giảng dạy.

Khu nhà 47 Lý Thường Kiệt - tiền thân của ngôi trường THPT Việt Đức ngày nay

Ngày 3/3/1955, Chi bộ Đảng của trường làm lễ ra mắt và chính thức lấy ngày này làm ngày thành lập trường.

Từ một ngôi trường dành cho các con em chiến sĩ về tiếp quản Thủ đô, trải qua nhiều lần phân tách, đổi tên: Trường Phổ thông 3A - Trường Phổ thông 3B, Trường phổ thông 3 Hà Nội A - Trường Phổ thông 3 Hà Nội B, THPT Lý Thường Kiệt - THPT Việt Đức, các thế hệ thầy và trò mái trường THPT Việt Đức không ngừng phát huy truyền thống dạy tốt, học tốt, trở thành điểm sáng của ngành giáo dục Thủ đô.

Giai đoạn 1955 - 1960 có thể coi là mốc son chói lọi trong lịch sử trường. Thầy và trò nhà trường đã có mặt trong nhiều công trường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc như tham gia phong trào “Cần công kiệm học” những năm 1960; góp công sức xây dựng công trường đường Thanh Niên, sân vận động Hàng Đẫy, tham gia lao động tình nguyện hè tại Nhà máy phân đạm Hà Bắc, phong trào tình nguyện “Mang ánh sáng đến các vùng cao” (1962); tình nguyện về các cơ sở bình dân học vụ tại Nhà máy Diêm (Cầu Đuống) và đọc sách cho thương binh mù vào ngày thứ Sáu hàng tuần tại trường thương binh hỏng mắt ở trên phố Kim Mã.

Học sinh nhà trường cũng đã có mặt tại các nông trường Cửu Long (Hòa Bình), nông trường Đại Từ (Thái Nguyên)...

Học sinh THPT Việt Đức

Đặc biệt, trong giai đoạn này, nhà trường đã vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Trường Chinh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thăm và động viên.

Năm học 1972 - 1973, khi Mỹ ném bom bắn phá, hai trường lại đi sơ tán. Trường Phổ thông Hà Nội A về Quốc Oai - Hà Tây, chia làm hai phân hiệu; trường Phổ thông Hà Nội B lên Thạch Thất - Hà Tây. Năm học 1973 - 1974, hai trường lại trở về 47 Lý Thường Kiệt. Trong lịch sử vẻ vang của mình, nhà trường đã có sự đóng góp vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc.

Nhiều lớp học sinh đã ra chiến đấu ở các mặt trận với một lý tưởng “Hạnh phúc là ở trên trận tuyến đánh quân thù”. Đặc biệt, trong Ngày hội “Lên đường chống Mỹ, cứu nước” (năm 1972), cùng với tuổi trẻ Thủ đô, học sinh nhà trường đã hăng hái viết đơn tình nguyện lên đường chiến đấu với quân số rất đông, gần 160 người ngồi kín 5 - 6 xe khách lớn.

Đoàn quân năm ấy xuất phát tại trước Nhà hát Nhân dân (nay là Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt - Xô), học sinh đi tiễn đoàn về tận nơi đóng quân thuộc xã Vĩnh Tuy - Thanh Trì.

Tiến sĩ Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng nhà trường và các giáo viên đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì, ngày 19/11/2022

Dấu ấn hợp tác Việt - Đức

Những thế hệ nhà giáo, học sinh yêu nước ra đi từ mái trường Việt Đức mãi mãi là niềm tự hào, là tấm gương tiêu biểu cho tình yêu Tổ quốc, tinh thần sẵn sàng cống hiến để tuổi trẻ noi theo.

Tinh thần chống Mỹ, cứu nước đã trở thành lý tưởng sống của cả một thế hệ học sinh nhà trường trong những năm tháng chiến tranh. Chính trong thời kỳ này, phong trào “Vì một trường học ở Việt Nam” đã diễn ra trên đất nước Đức.

Nhân dân Đức đã đưa trang thiết bị và cử chuyên gia sang giúp Việt Nam xây dựng trường theo mô hình tiên tiến xã hội chủ nghĩa. Trường Hà Nội A được chọn là đại diện của Việt Nam trong mối quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Theo thỏa thuận của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo hai nước: Một trường học của Thủ đô Berlin đổi tên là trường Hồ Chí Minh và phía Việt Nam, trường Hà Nội A đổi tên thành trường Hữu nghị Việt Nam - CHDC Đức (gọi tắt là trường Việt Đức).

Tiến sĩ Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức

Sau này, khi nước Đức thống nhất, mối quan hệ hữu nghị vẫn được duy trì và phát triển, trường chuyển thành trường Hữu nghị Việt Nam - CHDC Đức (vẫn gọi tắt là trường Việt Đức). Trường Hà Nội B đổi tên là trường Lý Thường Kiệt (lấy theo tên Danh nhân Văn hóa dân tộc Lý Thường Kiệt) và hoạt động độc lập cho đến ngày sáp nhập với trường Việt Đức, lấy tên là Việt Đức.

Đến năm 1976 - 1977, theo chủ trương xây dựng các trường phổ thông quy mô lớn, tận dụng cơ sở vật chất, nên các trường cùng cấp học, ở cùng một địa điểm sáp nhập làm một. Trường Việt Đức và Lý Thường Kiệt sáp nhập lại thành trường Việt Đức.

Sau một năm sáp nhập, nhiều bất cập và hiệu quả chưa cao, hai trường lại tách ra thành hai trường độc lập Việt Đức và Lý Thường Kiệt. Cả hai trường đều trở thành địa chỉ giáo dục uy tín của Thủ đô: Trường lớp khang trang - thầy cô mẫu mực - học trò chăm ngoan.

Nhà báo Nguyễn Mạnh Hưng, Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô chúc mừng Ban Giám hiệu nhà trường nhân dịp khai giảng năm học mới

Vào thập kỷ 90 của thế kỷ XX, một lần nữa chủ trương thống nhất các trường cùng địa điểm lại được triển khai với lộ trình thích hợp, không sáp nhập ồ ạt đồng thời cùng một lúc, nơi nào có đủ điều kiện sẽ triển khai.

Sau giai đoạn chuẩn bị, ngày 1/7/1997 hai trường Việt Đức và Lý Thường Kiệt tiến hành sáp nhập thành một trường duy nhất tại địa điểm 47 Lý Thường Kiệt mang tên trường THPT Việt Đức.

Bước vào thời kỳ hội nhập, với ngọn lửa truyền thống, phong trào thi đua dạy tốt - học tốt của thầy trò nhà trường luôn được phát huy. Trường THPT Việt Đức đã để lại những dấu ấn đặc biệt trong ngành Giáo dục Thủ đô với những bảng vàng thành tích của thầy trò tại các cuộc thi trong nước và quốc tế, tạo nên vị thế và thương hiệu của nhà trường.

Năm 1999, nhà trường đã vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động Hạng Ba; năm 2022, nhà trường đón nhận Huân chương Lao động Hạng Nhì.

Lễ khai giảng năm học của Trường THPT Việt Đức năm học 2025 - 2026

Bước vào kỷ nguyên mới, với sứ mệnh mới, tinh thần đoàn kết, quá khứ và tương lai hòa quyện, thầy và trò Trường THPT Việt Đức cùng đoàn kết, tự tin và hòa nhịp mạnh mẽ cùng dòng chảy giáo dục thế giới.

Nguyễn Thủy