Ứng dụng năng lượng nguyên tử trong phát triển kinh tế - xã hội

Toàn cảnh tọa đàm (Ảnh: Út Vũ)

Theo đó, tọa đàm là một nội dung chuyên môn thuộc khuôn khổ của đề án, được tổ chức nhằm tập hợp ý kiến tư vấn từ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đơn vị ứng dụng; cập nhật xu hướng công nghệ, kết quả nghiên cứu và mô hình triển khai thực tiễn; thảo luận và đề xuất các định hướng, giải pháp để hoàn thiện đề án.

Qua đó, các kết quả từ tọa đàm sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để xây dựng Chương trình ứng dụng năng lượng nguyên tử của thành phố một cách toàn diện, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng Lê Thị Thục phát biểu tại tọa đàm (Ảnh: Út Vũ)

Các tham luận tại tọa đàm đề cập đến các giải pháp quản lý Nhà nước về công tác ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân; định hướng công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, đảm bảo an toàn và an ninh hạt nhân.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng Lê Thị Thục nhấn mạnh, theo Quyết định 245/QĐ-TTg về phê duyệt Quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, quan điểm phát triển năng lượng nguyên tử thời gian tới là mở rộng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất - dịch vụ, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân.

Việc phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử phải bảo đảm tính cân đối, đồng bộ, hiệu quả, liên kết, liên ngành phù hợp với chiến lược, quy hoạch, xu hướng phát triển khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Đồng thời, đầu tư cho tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân phải được ưu tiên đi trước, trang bị đồng bộ với phát triển nhân lực chất lượng cao, phù hợp với xu hướng phát triển trên thế giới và yêu cầu thực tiễn...

“Hiện TP Đà Nẵng có trên 500 cơ sở bức xạ, tập trung chủ yếu vào ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong công tác khám, chữa bệnh với nhiều kỹ thuật tiên tiến trong y học hạt nhân, ung bướu, xạ trị. Ngoài ra, các cơ sở sử dụng nguồn phóng xạ và thiết bị bức xạ trong kiểm tra an ninh, soi chiếu, chiếu xạ công nghiệp, bảo quản thực phẩm… góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của thành phố” bà Thục nói.

Công tác quản lý Nhà nước về ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ, an toàn bức xạ và hạt nhân trên địa bàn thành phố được thực hiện nghiêm túc. Các thủ tục hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử luôn được giải quyết đúng hạn, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.

Thành phố cũng đã thành lập Ban chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân; ban hành kế hoạch ứng phó và tổ chức diễn tập thường xuyên hằng năm nhằm nâng cao năng lực ứng phó, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn bức xạ hạt nhân.

Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng tổ chức diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố năm 2025 (Ảnh Đ.Minh)

Trình bày ứng dụng năng lượng nguyên tử tại Việt Nam, kinh nghiệm trong đào tạo nguồn nhân lực, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng cho rằng, đào tạo nhân lực cần gắn đào tạo với lộ trình dự án cụ thể, xây dựng cơ chế phối hợp ba bên (Nhà nước - doanh nghiệp - cơ sở đào tạo), phát triển đội ngũ chuyên gia trong nước song song với chuyển giao tri thức từ quốc tế.

Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên giỏi, đầu tư trang thiết bị hiện đại và thiết lập quy trình tuyển chọn nghiêm ngặt; xây dựng các chương trình đào tạo đa dạng từ đại học đến sau đại học gồm các chuyên ngành như điện hạt nhân, an toàn hạt nhân và quản lý rủi ro…đào tạo năng lực theo vị trí công việc thay vì dàn trải, tuyển chọn và thu hút giảng viên trình độ cao, tiếp nhận chuyển giao tri thức, công nghệ từ quốc tế.

Chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vào nhiều lĩnh vực như y tế, công nghiệp, nông nghiệp…(Ảnh Đ.Minh) Phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử trong lĩnh vực y tế - môi trường, cần kiểm soát và quản lý hoạt độ phóng xạ (Ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, tính bền vững của chương trình, sau khi dự án điện hạt nhân Ninh Thuận tạm dừng, việc duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực đã đào tạo trở thành một bài toán khó, đòi hỏi sự điều chỉnh linh hoạt trong chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vào các lĩnh vực khác như y tế, công nghiệp, nông nghiệp...

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, nhìn chung, kinh nghiệm đào tạo nhân lực năng lượng nguyen tử của Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chính sách, đầu tư mạnh mẽ vào con người và hợp tác quốc tế sâu rộng, đồng thời cần linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh phát triển năng lượng quốc gia.

Tương tự, ông Cao Văn Chung, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ nêu khảo sát hiện trạng ứng dụng năng lượng nguyên tử TP Đà Nẵng có 55,6% công ty, đơn vị tư nhân và 27,8% trường đại học, đơn vị sự nghiệp công lập ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Ông đề xuất cần thực hiện chiến dịch tuyên truyền cho mọi người về ứng dụng của năng lượng nguyên tử. Trong lĩnh vực y tế, nâng cấp trang thiết bị xạ trị kỹ thuật cao tại Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng, nhằm tăng công suất, giảm thời gian chờ; triển khai IGRT/VMAT-SBRT/SGRT và Adaptive RT.

Đặc biệt, nâng cao phát triển kỹ thuật xạ trị tại thành phố, vì hiện máy móc lạc hậu, chưa đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khoẻ nhân dân trong vấn đề xạ trị ung thư.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm tại tọa đàm (Ảnh Út Vũ)

Đối với phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử trong lĩnh vực y tế - môi trường, cần kiểm soát và quản lý hoạt độ phóng xạ tại khu điều trị y học hạt nhân của các bệnh viện có ứng dụng, đề xuất giải pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn bức xạ trong khu vực; ứng dụng kỹ thuật hạt nhân để đánh giá hiện trạng và xác định xu hướng vận chuyển vi nhựa và kim loại nặng tại bãi san hô vùng bờ biển Đà Nẵng.

Ngoài ra, các chuyên gia đề xuất ứng dụng kỹ thuật thủy văn đồng vị trong nghiên cứu nguyên nhân, nguồn gốc nhiễm mặn và xây dựng mô hình dự báo xâm nhập mặn nước dưới đất phục vụ quản lý và khai thác bền vững tài nguyên nước khu vực TP Đà Nẵng.

Đoàn Minh