Ưu đãi bằng chính sách - “liều ôxy” cho doanh nghiệp xanh

Doanh nghiệp tái chế than giá thành cao, đầu ra khó

Tại một buổi giới thiệu sản phẩm thân thiện với môi trường, ông Nguyễn Đình Tâm - đại diện thương hiệu Thiên Long cầm trên tay một chiếc bút có vỏ được làm từ vỏ trấu và bột sắn, ruột bút được thiết kế để tái sử dụng nhiều lần. “Một chiếc bút như thế này có giá thành cao hơn sản phẩm thông thường khoảng 25 đến 30%. Điều đó nghe có vẻ nhỏ nhưng lại là rào cản cực lớn trong ngành hàng có tính cạnh tranh cao về giá như văn phòng phẩm học sinh,” ông Tâm chia sẻ.

Nhiều năm qua, Thiên Long sử dụng các loại hạt nhựa như PE (Polyethylene) và PP (Polypropylene) để sản xuất các sản phẩm văn phòng phẩm như bút bi, vỏ bút, bảng học sinh, bìa hồ sơ, và các dụng cụ học tập khác. Những loại nhựa này được chọn vì tính bền, an toàn, và khả năng tái chế.

Ngoài ra, Thiên Long còn sử dụng nhựa tái chế từ vỏ chai nước (một vỏ chai tạo ra hai cây bút) và nhựa kết hợp với đá vôi tự nhiên để giảm tiêu thụ nhựa nguyên sinh. Doanh nghiệp này đã tiên phong trong việc nghiên cứu và phát triển dòng sản phẩm Eco-Friendly, phục vụ các nhu cầu đọc, viết, vẽ, nghe và nhìn. Những sản phẩm này được thiết kế với mục tiêu giảm thiểu tác động đến môi trường, sử dụng các nguyên liệu tái chế và phế phẩm nông nghiệp như vỏ trấu, rơm rạ, và bột sắn.

Doanh nghiệp Thiên Long kiên trì với sản xuất xanh

Trong suốt ba năm thử nghiệm đưa vật liệu tái chế vào sản xuất, Thiên Long liên tục phải điều chỉnh mô hình kinh doanh. Nguyên nhân không chỉ đến từ giá nguyên liệu thô tái chế cao hơn so với nhựa nguyên sinh, mà còn do thiếu sự phân loại rác hiệu quả từ đầu nguồn, khiến chi phí thu gom - xử lý tăng gấp nhiều lần.

“Chúng tôi có dây chuyền tái chế riêng, nhưng phần lớn nguyên liệu vẫn phải mua lại từ các cơ sở nhỏ lẻ, vốn hoạt động không ổn định và chất lượng không đồng đều. Không ai muốn một sản phẩm ‘xanh’ nhưng phải chấp nhận đầu vào kém,” đại diện doanh nghiệp nói thêm.

Tình trạng này không chỉ diễn ra ở một mình Thiên Long. Nhiều doanh nghiệp cùng ngành cho biết, dù có nhu cầu đầu tư công nghệ mới, nhưng vốn lớn - rủi ro cao - thiếu hỗ trợ từ thị trường khiến họ không dám mạo hiểm. Một số khác đã từng nhập khẩu máy móc tái chế từ châu Âu, nhưng sau vài năm buộc phải dừng do không đủ nguồn nguyên liệu đạt chuẩn.

Bên cạnh đó, việc thiếu hệ thống phân phối riêng cho sản phẩm tái chế, cùng với tâm lý người tiêu dùng chưa thực sự quan tâm đến yếu tố môi trường khi lựa chọn sản phẩm, cũng khiến những doanh nghiệp theo đuổi mô hình này gặp khó trong việc mở rộng quy mô.

Hà Nội tiên phong “mở đường” bằng ưu đãi thiết thực

Ngày 11/7/2025, Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết ưu đãi cho hoạt động tái chế sử dụng công nghệ hiện đại, với hàng loạt chính sách cụ thể, thực chất được kỳ vọng sẽ là “liều oxy” cho doanh nghiệp xanh.

Theo Nghị quyết này, các dự án đầu tư mới vào lĩnh vực tái chế sẽ được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 6 năm đầu. Sau thời gian đó, vẫn tiếp tục được giảm phí thuê đất theo khung ưu đãi hiện hành.

Đáng chú ý hơn, doanh nghiệp tái chế được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố, vốn nhận ủy thác từ Quỹ Bảo vệ môi trường, giúp giảm gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu - vốn là rào cản lớn nhất với công nghệ cao.

Doanh nghiệp Việt Nam tích cực đầu tư vào các sản phẩm thân thiện môi trường​

Không chỉ ưu đãi về đất đai và tài chính, Hà Nội còn miễn hoàn toàn phí, lệ phí địa phương, đồng thời hỗ trợ tới 100% kinh phí đào tạo, chuyển giao công nghệ và quảng bá sản phẩm - lên tới 300 triệu đồng/năm. Đây là mức hỗ trợ cao nhất từ trước đến nay đối với ngành tái chế tại cấp địa phương.

Đối với các hệ thống phân phối sản phẩm tái chế vốn là “mắt xích yếu” lâu nay, Nghị quyết lần này cũng quy định rõ: các đơn vị có ít nhất 10 điểm phân phối và vốn từ 3 tỷ đồng/năm sẽ được hưởng đầy đủ chính sách như doanh nghiệp tái chế trực tiếp. Điều này giúp sản phẩm xanh có cơ hội đến gần hơn với người tiêu dùng.

Đặc biệt, các doanh nghiệp hoạt động trong khu - cụm công nghiệp do thành phố đầu tư còn được hỗ trợ 50% phí hạ tầng, tối đa lên tới 100 triệu đồng mỗi năm.

Trên bình diện quốc gia, các chính sách như Nghị định 38/2021/NĐ-CP hay Quyết định 1748/QĐ-BTNMT đã đặt nền tảng cho hoạt động tái chế. Tuy nhiên, nhiều chính sách vẫn mang tính khung, chưa đi vào thực tế, hoặc thiếu sự đồng bộ giữa các bộ ngành dẫn đến việc triển khai chậm hoặc khó tiếp cận.

Việt Nam hiện chỉ tái chế khoảng 10% rác thải nhựa, trong khi 90% còn lại vẫn đang chôn lấp hoặc đốt bỏ. Trong bối cảnh mục tiêu quốc gia đến năm 2030 là giảm 75% rác nhựa ra đại dương và 100% khu du lịch ven biển không sử dụng nhựa dùng một lần, những bước đi như của Hà Nội là rất cần thiết - và phải được nhân rộng.

Câu chuyện về chiếc bút nhỏ bé của Thiên Long là minh chứng sống động cho nỗ lực của doanh nghiệp Việt trong hành trình tái chế xanh. Tuy nhiên, như đại diện của doanh nghiệp này thẳng thắn chia sẻ: “Chúng tôi không thể một mình gánh hết chi phí cho tương lai môi trường". Bởi vậy, chính sách hỗ trợ không chỉ là sự tiếp sức về tài chính, mà còn là lời cam kết từ chính quyền với cộng đồng doanh nghiệp, rằng con đường "xanh hóa" là đúng hướng, và doanh nghiệp sẽ không bị bỏ lại phía sau nếu dám thay đổi.

Bảo Phương