Xây dựng thế hệ thanh niên có tư duy số, văn hóa số

Chiều 18/11, Trung ương Đoàn tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của thanh niên tiêu biểu trên các lĩnh vực để xây dựng dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII. Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm; Trưởng ban Công tác Thanh thiếu nhi Trung ương Đoàn, Phó Chủ tịch Thường trực LHTN Việt Nam Nguyễn Kim Quy chủ trì hội nghị.

Phát huy vai trò tiên phong của thanh niên

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam Nguyễn Tường Lâm cho biết, công tác xây dựng Báo cáo chính trị được triển khai nghiêm túc, khoa học, bám sát dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, các kết luận quan trọng của Bộ Chính trị, đặc biệt là Kết luận 166-KL/TW về nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết 25-NQ/TW trong tình hình mới.

Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam Nguyễn Tường Lâm phát biểu tại hội nghị

Dự thảo báo cáo lần này kế thừa những thành tựu của nhiệm kỳ trước, đồng thời mở ra các định hướng đột phá nhằm phát huy vai trò tiên phong của tổ chức Đoàn và thanh niên trên những lĩnh vực then chốt: Khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; phát triển nhân lực chất lượng cao; đổi mới sáng tạo - khởi nghiệp; hội nhập quốc tế; xây dựng văn hóa và con người Việt Nam thời đại mới.

Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam Nguyễn Tường Lâm nêu rõ: Thanh thiếu nhi hôm nay là thế hệ lớn lên trong môi trường số, có khả năng tiếp cận thông tin nhanh, tư duy sáng tạo và phong cách sống mới. Bên cạnh tinh thần yêu nước, khát vọng vươn lên mạnh mẽ, họ cũng đối mặt nhiều thách thức như áp lực hội nhập, sự phân hóa nghề nghiệp, tác động tiêu cực của môi trường mạng, các vấn đề sức khỏe tinh thần và nguy cơ vi phạm pháp luật ở một bộ phận nhỏ thanh thiếu niên. Từ thực tiễn đó, tổ chức Đoàn cần xác định đúng trọng tâm, đổi mới phương thức hoạt động và mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên.

Các đồng chí chủ trì hội nghị

"Đoàn cần làm gì để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong thanh niên?", Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam Nguyễn Tường Lâm đặt vấn đề và cho biết: Tuổi trẻ cần tiếp tục thể hiện vai trò tiên phong trong thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030 và tầm nhìn 2045; tham gia chấn hưng văn hóa dân tộc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ.

Thanh niên tiên phong trong kỷ nguyên mới

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, nhiệm kỳ mới, Đoàn sẽ triển khai phong trào "Thanh niên tiên phong trong kỷ nguyên mới" với 5 nội hàm: Tiên phong học tập và phát triển khoa học - công nghệ; tiên phong thi đua làm giàu chính đáng; tiên phong hội nhập quốc tế; tiên phong tình nguyện vì cộng đồng; và tiên phong tham gia bảo vệ Tổ quốc.

Cùng với đó, Trung ương Đoàn dự kiến triển khai chương trình phát triển toàn diện thanh niên Việt Nam, chú trọng bồi dưỡng trí tuệ, thể chất và tinh thần, giúp thanh niên hình thành năng lực thích ứng trong xã hội số, đồng thời giữ gìn bản sắc, giá trị truyền thống của dân tộc.

Anh Phạm Minh Phúc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHTN Việt Nam thành phố Hà Nội phát biểu tại hội nghị

Tại hội nghị, anh Phạm Minh Phúc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHTN Việt Nam thành phố Hà Nội cho biết rất tâm đắc với chủ đề dự thảo báo cáo chính trị: “Tự hào, vững tin theo Đảng, tuổi trẻ Việt Nam xây hoài bão lớn, chung sức, đồng lòng, tiên phong, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Chủ đề đã thể hiện rõ vai trò, khát vọng và tinh thần xung kích của thanh niên trong giai đoạn đất nước chuyển mình mạnh mẽ.

Về chỉ tiêu Đoàn tham gia xây dựng Đảng, nhiệm kỳ qua đặt mục tiêu giới thiệu 1 triệu đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét kết nạp nhưng chưa đạt. Anh Phúc cho rằng, cần phân tích kỹ nguyên nhân như môi trường rèn luyện, sự chủ động của cơ sở Đoàn... Từ đó đề xuất giải pháp như tăng cường giáo dục lý tưởng, tạo nhiều không gian thực tiễn cho đoàn viên phấn đấu và ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, bồi dưỡng đoàn viên ưu tú.

Đại biểu tham dự hội nghị

Anh Phúc cũng đề xuất bổ sung nội dung về lực lượng dân quân và tổ bảo vệ dân phòng vào nội hàm phong trào tiên phong bảo vệ Tổ quốc, phản ánh đúng đóng góp thiết thực của thanh niên ở cơ sở.

Đánh giá tác động bền vững của phong trào tình nguyện

ThS. BS Hà Thị Hương Giang, Ủy viên BCH Hội Thầy thuốc trẻ Hà Nội, Phó Bí thư Đoàn Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, đề xuất dự thảo Văn kiện cần nhấn mạnh hơn vai trò của Đoàn trong tập hợp lực lượng thầy thuốc trẻ. Cụ thể, cần đưa vào nội dung: “Tăng cường vai trò định hướng, tổ chức và dẫn dắt của Đoàn trong hình thành lực lượng thầy thuốc trẻ mạnh, chuyên nghiệp, có tổ chức".

Chị Giang kiến nghị: Xây dựng mạng lưới thầy thuốc trẻ toàn quốc với cơ chế thống nhất; tăng cường kết nối giữa Đoàn - Hội Thầy thuốc trẻ - các bệnh viện; đẩy mạnh chương trình bồi dưỡng y đức và kỹ năng; đồng thời tách riêng nội dung “Thanh niên ngành y đi đầu trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân” thành một mục cụ thể trong Văn kiện.

ThS. BS Hà Thị Hương Giang phát biểu tại hội nghị

Bên cạnh đó, chị Giang đề xuất coi “Chăm lo sức khỏe nhân dân bằng công nghệ và lực lượng trẻ” là định hướng chiến lược, trong đó nhấn mạnh xây dựng lực lượng “thầy thuốc trẻ số” và phát triển kho học liệu số về sức khỏe dành cho thanh thiếu niên với các nội dung dễ tiếp cận như kỹ năng sơ cấp cứu, sức khỏe tinh thần hay bài giảng AR/VR.

Cũng dành sự quan tâm đến phong trào thanh niên tình nguyện, anh Nguyễn Đình Tuấn Phát, Ủy viên BCH Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đồng Nai, Phó Chủ tịch Chi hội Doanh nhân trẻ khu vực Trảng Bom – Thống Nhất, nhấn mạnh cần làm rõ hơn tác động bền vững của phong trào thanh niên tình nguyện. Theo anh, bên cạnh chỉ tiêu về số lượng công trình như Nhà nhân ái, chương trình hỗ trợ học sinh nghèo… dự thảo Văn kiện cần bổ sung nội dung đánh giá tác động thực tế của các công trình thanh niên đối với cộng đồng và đối tượng thụ hưởng. Việc đánh giá này sẽ phản ánh rõ tính bền vững, giá trị lan tỏa và hiệu quả lâu dài của phong trào.

Thế hệ công dân số

Về nội dung khởi nghiệp, lập nghiệp, anh Tuấn Phát cho rằng để thể hiện đúng tinh thần đồng hành với thanh niên, Văn kiện không nên chỉ dừng ở việc nêu số lượng buổi tập huấn hay chương trình trang bị kỹ năng. Thay vào đó, cần bổ sung chỉ tiêu tỷ lệ mô hình khởi nghiệp của thanh niên còn hoạt động, phát triển sau 3 năm. Đây là thước đo thực chất nhất, thể hiện hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ và là căn cứ quan trọng để hoạch định chính sách trong nhiệm kỳ tới.

TS. Nguyễn Viết Hải, Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tiến sĩ Nguyễn Viết Hải, Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng, cần đánh giá kỹ tình hình thanh niên nhiệm kỳ tới, từ đó xây dựng thế hệ thanh niên “có tư duy số, văn hóa số và năng lực hội nhập số”. Theo anh, đây sẽ là tiêu chí cốt lõi của công dân Việt Nam trong thập kỷ tới.

Đối với nhóm chỉ tiêu về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Tiến sĩ Hải đề xuất cần điều chỉnh theo hướng cụ thể hóa, tập trung vào việc tạo ra sản phẩm có giá trị thực tiễn, thay vì chỉ dừng ở số lượng mô hình hay hoạt động.

Từ góc nhìn thực tiễn và kết quả nghiên cứu, anh nêu 4 vấn đề Đoàn cần ưu tiên: Thu hẹp khoảng cách cơ hội giữa thanh niên đô thị và thanh niên nông thôn, công nhân, lao động tự do; cần có chương trình “phổ cập tri thức số” và “chuyển giao công nghệ vi mô”. Sức khỏe tinh thần của thanh niên đang báo động với nhiều vụ việc đau lòng gần đây, Đoàn nên xây dựng Chương trình Quốc gia về sức khỏe tinh thần thanh thiếu niên.

Đông đảo bạn trẻ tham dự chương trình

Mặt khác, thanh niên cần đổi mới tư duy khởi nghiệp, chuyển từ khởi nghiệp tự phát sang khởi nghiệp dựa trên tri thức và dữ liệu để tạo giá trị bền vững; tăng cường năng lực tham gia quản trị công, tạo cơ hội để thanh niên rèn luyện và tham gia phản biện chính sách một cách trách nhiệm. Những định hướng này, theo TS. Hải, sẽ giúp dự thảo Văn kiện bám sát thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển của thanh niên trong giai đoạn mới.

Nguyễn Dũng