Biến không gian mạng thành một “mặt trận tư tưởng” sống động, đa sắc

Sáng 29/10, Trung ương Đoàn tổ chức Hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 5/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng” giai đoạn 2023–2030.

Hội nghị do Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy và Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Nguyễn Phạm Duy Trang chủ trì.

Xây dựng hình mẫu thanh niên thời kỳ mới

Ba năm qua, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thanh thiếu nhi trên môi trường số được các cấp bộ Đoàn triển khai đồng bộ, đa dạng về hình thức, linh hoạt về nội dung. Nếu trước đây, việc giáo dục chủ yếu thông qua lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên đề, thì nay, mạng xã hội đã trở thành “mặt trận mềm” để tuổi trẻ lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy và Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Nguyễn Phạm Duy Trang chủ trì hội nghị.

Điểm sáng rõ nét là Cuộc thi Chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, được tổ chức quy mô toàn quốc. Năm 2024, toàn Đoàn có hơn 127.000 bài dự thi. Năm 2025, Trung ương Đoàn lần đầu tiên triển khai cuộc thi riêng dành cho đoàn viên, thanh thiếu niên, thu hút 199.022 bài dự thi, đạt giải “Tập thể xuất sắc” trong cuộc thi Chính luận lần thứ 5 của Đảng.

Mỗi đoàn viên, thanh niên tham gia không chỉ là một thí sinh mà còn là một “tuyên truyền viên trẻ”, lan tỏa tư tưởng, củng cố niềm tin và bản lĩnh chính trị trong cộng đồng mạng.

Song song đó, các hoạt động truyền thông sáng tạo như “Mỗi ngày một tin tốt – Mỗi tuần một câu chuyện đẹp” đã trở thành phong trào thi đua rộng khắp. Từ năm 2018 đến nay, hệ thống Đoàn cả nước đã chia sẻ hơn 13,1 triệu tin tốt, câu chuyện đẹp, biến những hành động tử tế, những tấm gương bình dị mà cao quý trở thành nguồn cảm hứng cho giới trẻ.

Trung ương Đoàn còn duy trì các chuyên trang như “Sống đẹp mỗi ngày”, “Thanh niên chuẩn”, định hướng văn hóa ứng xử, lan tỏa hình mẫu thanh niên tích cực, sống trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Một trong những chương trình trọng điểm được Trung ương Đoàn triển khai là “Xây dựng giá trị hình mẫu thanh niên Việt Nam thời kỳ mới”, với 12 tiêu chí cốt lõi dựa trên nền tảng “Tâm trong – Trí sáng – Hoài bão lớn”. Cuộc vận động được cụ thể hóa qua từng hành động, từ học tập, lao động, khởi nghiệp đến cống hiến, tình nguyện, khuyến khích người trẻ nuôi dưỡng ước mơ, sống có mục tiêu và trách nhiệm.

Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Nguyễn Phạm Duy Trang phát biểu định hướng thảo luận

Đặc biệt, bắt nhịp xu hướng công nghệ, Trung ương Đoàn đã ra mắt công cụ “AI của Đoàn” tại địa chỉ http://ai.doanthanhnien.vn, giúp đoàn viên dễ dàng tra cứu thông tin, tìm hiểu các văn bản, chủ trương của Đoàn; hỗ trợ sáng tạo nội dung truyền thông, thậm chí gợi ý thiết kế các sản phẩm tuyên truyền bằng trí tuệ nhân tạo.

Đây được xem là bước đi tiên phong trong hành trình chuyển đổi số của tổ chức Đoàn, đưa công nghệ trở thành “trợ lý số” đồng hành cùng cán bộ, đoàn viên.

Nhìn thẳng hạn chế, đề xuất giải pháp

Bên cạnh kết quả đạt được, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại. Một số đơn vị, địa phương chưa thật sự nhanh nhạy trước yêu cầu thực tiễn, còn thiếu chiều sâu trong triển khai; nội dung giáo dục đôi khi còn khô cứng, thiếu tính tương tác; công tác truyền thông chưa hấp dẫn, chưa chạm được tới nhóm thanh niên ở khu vực đặc thù như vùng dân tộc thiểu số, thanh niên công nhân hay thanh niên tôn giáo. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong tổ chức hoạt động ở một số nơi vẫn còn chậm, chưa được chú trọng đúng mức.

Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội Trần Quang Hưng chia sẻ: “Khi mạng xã hội trở thành một trong những kênh thông tin chính của giới trẻ, các thế lực thù địch xem đây là ‘mảnh đất màu mỡ’ để thực hiện chiến lược diễn biến hòa bình. Vì vậy, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu nhi trên không gian mạng càng trở nên cấp thiết."

Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội Trần Quang Hưng phát biểu tại hội nghị

Theo anh Hưng, công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hóa của Đoàn Thanh niên Hà Nội đã được triển khai thực chất, hiệu quả, gắn với Chương trình số 06 của Thành ủy Hà Nội về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021–2025.

Anh đề xuất tập trung nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ Đoàn, khuyến khích họ làm chủ công nghệ, sử dụng sáng tạo các nền tảng truyền thông hiện đại để lan tỏa lý tưởng, đạo đức, lối sống đẹp tới thanh thiếu niên.

Từ Đà Nẵng, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội thành phố Lê Kim Thường mang đến góc nhìn đầy năng lượng: “Nếu trước đây, tuyên truyền chỉ dừng ở việc truyền đạt một chiều, thì nay, Đoàn đã biến không gian mạng thành ‘mặt trận tư tưởng’ đa sắc, sống động, nhiều tương tác, thu hút đông đảo đoàn viên tham gia”.

Phong trào “Mỗi ngày một tin tốt – Mỗi tuần một câu chuyện đẹp” tại Đà Nẵng đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, với 274.000 tin tốt, câu chuyện đẹp được đăng tải. Đặc biệt, Thành đoàn còn tiên phong ứng dụng AI, mã QR và công nghệ thực tế ảo (VR) trong giáo dục truyền thống và truyền thông số. Mô hình “Địa chỉ đỏ số – Hành trình tri ân bằng công nghệ” giúp số hóa hơn 120 di tích, địa danh lịch sử, thu hút trên 120.000 lượt truy cập, tương tác trực tuyến, đưa lịch sử đến gần hơn với giới trẻ qua góc nhìn sáng tạo và công nghệ.

Toàn cảnh hội nghị

Đại diện khu vực Tây Nguyên, anh Nguyễn Chí Hiếu, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Gia Lai, trình bày tham luận với chủ đề: “Bảo vệ thanh thiếu nhi trên không gian mạng: Thực trạng và giải pháp giám sát, ngăn chặn thông tin tiêu cực.”

Tỉnh đoàn Gia Lai đã triển khai hiệu quả nhiều giải pháp, trong đó nổi bật là việc phối hợp kiểm tra, giám sát, xử lý thông tin vi phạm pháp luật trên không gian mạng ảnh hưởng tiêu cực đến thanh thiếu niên.

Song song đó, Tỉnh đoàn tập trung nâng cao kỹ năng nhận diện, phản bác thông tin sai trái, giúp thanh thiếu nhi có “sức đề kháng” trước tin giả, luận điệu xuyên tạc.

Đặc biệt, tuổi trẻ Gia Lai còn tích cực tham gia chuyển đổi số, đưa công nghệ vào hoạt động của Đoàn, Hội, từ đó hình thành môi trường mạng an toàn, lành mạnh, sáng tạo cho giới trẻ.

Anh Hiếu cũng kiến nghị cần sớm hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế điều phối liên ngành, nhất là quy định trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp nền tảng trực tuyến trong việc xác minh độ tuổi, cảnh báo nội dung độc hại và bảo mật dữ liệu cho trẻ em.

Bên cạnh đó, các cấp bộ Đoàn cần chủ động phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, góp phần xây dựng cơ chế giám sát, bảo vệ thanh thiếu nhi trong kỷ nguyên số.

Nguyễn Dũng