Bước đột phá kiến tạo diện mạo Thủ đô văn minh, hiện đại

"Phép thử" về sự đồng bộ

Không còn là những phong trào mang tính thời điểm, việc xây dựng và nhân rộng mô hình "Phường đạt chuẩn văn minh đô thị" hay "Phường kiểu mẫu" tại Hà Nội đang trở thành một làn sóng mạnh mẽ, lan tỏa sâu rộng từ các phường trung tâm đến các khu vực đang đô thị hóa. Sự chuyển mình này không chỉ thay đổi diện mạo hạ tầng, cảnh quan mà quan trọng hơn, đã tạo nên một nếp sống mới - nếp sống văn minh, tự giác và trách nhiệm của người Tràng An trong kỷ nguyên số.

​Cách đây vài năm, khái niệm "phường kiểu mẫu" về trật tự đô thị mới chỉ xuất hiện thí điểm tại một số phường trung tâm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế đã chứng minh đây là một chủ trương đúng đắn và cần thiết. Đến nay, mô hình này đang được nhân rộng mạnh mẽ sang nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố.

Vừa qua, Ban Chỉ đạo 197 thành phố Hà Nội đã quyết định triển khai mô hình phường kiểu mẫu về trật tự, văn minh đô thị tại 3 phường trung tâm gồm: Hoàn Kiếm, Cửa Nam và Ba Đình. Đây không chỉ là một kế hoạch mà là phép thử về sự đồng bộ, quyết tâm và kỷ cương của đô thị trung tâm Thủ đô.

Công an phường Cửa Nam hướng dẫn nhắc nhở trông giữ phương tiện đúng quy định. Ảnh: TT

​Bước đi này thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của thành phố Hà Nội trong việc thực hiện Chương trình số 03-CTr/TU của Thành ủy về "Chỉnh trang đô thị, phát triển đô thị và kinh tế đô thị". Không còn tình trạng "đánh trống bỏ dùi", các phường đăng ký xây dựng kiểu mẫu đều phải đáp ứng bộ tiêu chí khắt khe: Từ vỉa hè thông thoáng, không có rác thải tồn đọng, biển hiệu quảng cáo đúng quy định, đến việc ứng xử văn minh nơi công cộng.

​Sự "thay da đổi thịt" có thể nhìn thấy rõ rệt trên từng con phố. Những tuyến đường kiểu mẫu như: Phố Huế, Bà Triệu, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo... giờ đây không chỉ sạch đẹp mà còn ngăn nắp. Vỉa hè được trả lại đúng chức năng cho người đi bộ, các hộ kinh doanh mặt đường đã tự giác sắp xếp xe cộ vào đúng vạch kẻ, tạo nên sự thông thoáng, mỹ quan hiếm thấy.

​Điểm sáng lớn nhất trong quá trình nhân rộng mô hình này chính là sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người dân. Bài học kinh nghiệm từ các đơn vị đi trước cho thấy: Mệnh lệnh hành chính chỉ là điều kiện cần, sự đồng thuận của Nhân dân mới là điều kiện đủ.

​Tại các phường đang xây dựng kiểu mẫu, công tác "Dân vận khéo" được đặt lên hàng đầu. Thay vì cưỡng chế cứng nhắc, các tổ công tác gồm Cảnh sát khu vực, Bí thư chi bộ, Tổ trưởng dân phố và các đoàn thể đã "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để tuyên truyền, vận động.

​Kết quả là hàng nghìn hộ dân đã tự nguyện tháo dỡ mái che, mái vẩy gây mất mỹ quan; tự giác bóc gỡ quảng cáo rao vặt trước cửa nhà mình. Nhiều hộ kinh doanh vốn coi vỉa hè là "mặt tiền riêng" nay đã ký cam kết không lấn chiếm. Tâm lý "nhà mặt phố" cố hữu đang dần được thay thế bằng tư duy "cộng đồng trách nhiệm". Người dân hiểu rằng, vỉa hè sạch đẹp thì việc kinh doanh mới thuận lợi, và chính họ là người thụ hưởng đầu tiên không gian sống văn minh đó.

Công an phường Ba Đình nhắc nhở hộ kinh doanh trên tuyến phố đi bộ kết hợp kinh doanh ẩm thực Đảo Ngọc - Ngũ Xã về trật tự, văn minh đô thị. Ảnh: TT

Trung tá Nguyễn Đoàn Tô, Phó Trưởng Công an phường Hoàn Kiếm cho biết, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của Thủ đô, trên địa bàn phường còn có hoạt động của không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, không gian đi bộ trong khu phố cổ và tuyến phố đi bộ kết hợp thương mại Hàng Đào - Hàng Giấy và chợ đêm Đồng Xuân… với mật độ dân cư, lưu lượng phương tiện tham gia giao thông đông. Trong khi đó, các vấn đề về quy hoạch, cơ sở hạ tầng, lòng đường, vỉa hè hẹp còn nhiều hạn chế nên quá trình triển khai các nhiệm vụ gặp không ít khó khăn.

Với tinh thần chủ động, ngay sau khi triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, Công an phường Hoàn Kiếm đã chủ động nắm tình hình địa bàn, nhận diện tình hình vi phạm về trật tự giao thông, trật tự công cộng, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường… để tham mưu lãnh đạo phường các biện pháp giải quyết. Thời gian tới, Công an phường sẽ bám sát các nội dung chỉ đạo của thành phố để triển khai đồng bộ các biện pháp, giải pháp cụ thể nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng phường Hoàn Kiếm kiểu mẫu về trật tự, văn minh đô thị.

​Dấu ấn của công nghệ và sức trẻ

​Trong công cuộc xây dựng phường kiểu mẫu giai đoạn hiện nay, không thể không nhắc đến vai trò tiên phong của chuyển đổi số và lực lượng thanh niên.

​Nhiều phường sáng tạo áp dụng công nghệ vào quản lý trật tự đô thị. Các nhóm Zalo cộng đồng kết nối trực tiếp lãnh đạo phường với từng tổ dân phố giúp thông tin được phản hồi tức thì. Hệ thống camera giám sát an ninh được xã hội hóa lắp đặt tại các ngã ba, ngã tư, các điểm tập kết rác tự phát đã trở thành "mắt thần" hỗ trợ đắc lực cho lực lượng chức năng. Việc "phạt nguội" vi phạm trật tự đô thị qua hình ảnh đã nâng cao tính răn đe và ý thức tự giác của người dân.

Công an phường Ba Đình và Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 kiểm tra một điểm trông giữ phương tiện trên địa bàn.

Các mô hình "Tuyến đường thanh niên tự quản", "Con đường bích họa", "Cột điện nở hoa"... do Đoàn Thanh niên các phường đảm nhận đã khoác lên những chiếc áo mới rực rỡ cho các con ngõ nhỏ. Những bức tường cũ kỹ loang lổ quảng cáo "tín dụng đen" nay được thay thế bằng những bức tranh cổ động, tranh phong cảnh tươi sáng, góp phần đẩy lùi cái xấu, cái phản cảm.

​Mục tiêu của Hà Nội khi nhân rộng mô hình phường kiểu mẫu không chỉ dừng lại ở trật tự vỉa hè, lòng đường mà hướng tới chiều sâu văn hóa: Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Tại các phường kiểu mẫu, các quy tắc ứng xử nơi công cộng được niêm yết công khai và đi vào đời sống. Văn hóa xếp hàng, văn hóa nhường nhịn khi tham gia giao thông, thái độ thân thiện, hiếu khách... đang dần trở thành nét đẹp thường ngày. Các mô hình "Tổ dân phố 5 không", "Gia đình văn hóa" gắn liền với tiêu chí văn minh đô thị được người dân hưởng ứng nhiệt tình.

​Sự vào cuộc của Hội Cựu chiến binh với mô hình "Tổ tự quản an ninh trật tự", Hội Phụ nữ với phong trào "Sạch nhà - đẹp phố" đã tạo nên thế trận tổng hợp, biến việc giữ gìn trật tự đô thị trở thành việc chung của mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp.

​Việc nhân rộng mô hình phường kiểu mẫu về trật tự, văn minh đô thị là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực không ngừng nghỉ. Tuy nhiên, với những thành quả tích cực đã đạt được, chúng ta có quyền tin tưởng vào một diện mạo mới của Thủ đô.

​Từ những "đốm lửa" nhỏ ban đầu, phong trào này đang bùng lên thành ngọn lửa lớn, lan tỏa khát vọng xây dựng một Hà Nội không chỉ hiện đại về hạ tầng mà còn mẫu mực về văn hóa, xứng đáng là trái tim của cả nước, là niềm tự hào của mỗi người dân Thủ đô.

Thanh Hà