Các kỹ thuật tốt nhất giảm phát thải khí mê-tan trong chăn nuôi

Trong cơ cấu phát thải khí nhà kính của Việt Nam, nông nghiệp chiếm khoảng 33%, trong đó chăn nuôi là nguồn chính tạo ra khí mê-tan.

Loại khí này hình thành từ hai quá trình chính: tiêu hóa của động vật nhai lại và xử lý chất thải trong điều kiện yếm khí.

Hầm biogas giúp giảm phát thải khí mê – tan trong chăn nuôi

Với khả năng giữ nhiệt mạnh gấp 28 lần khí CO₂ trong vòng một thế kỷ, mê-tan trở thành mối lo ngại lớn khi làm Trái đất nóng lên nhanh hơn, đồng thời là thách thức cho mục tiêu giảm phát thải mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.

Trong những năm qua, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nông hộ đã thử nghiệm nhiều giải pháp khác nhau để cắt giảm khí mê-tan mà vẫn đảm bảo hiệu quả chăn nuôi.

Nhiều kỹ thuật hiện nay đã chứng minh hiệu quả rõ rệt và được xem là những lựa chọn tốt nhất để ứng dụng rộng rãi.

Một trong những biện pháp nổi bật là điều chỉnh khẩu phần ăn của gia súc, đặc biệt là bò và trâu. Khi vật nuôi ăn nhiều thức ăn thô xanh như cỏ, rơm rạ, quá trình lên men trong dạ cỏ sẽ sinh ra nhiều mê-tan.

Do đó, việc bổ sung thức ăn tinh như ngũ cốc, bột ngô, khô dầu đậu nành hoặc các loại phụ gia dinh dưỡng giúp hệ vi sinh trong dạ cỏ hoạt động hiệu quả hơn, giảm lượng khí thải.

Ngoài ra, việc bổ sung một số phụ gia đặc biệt cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt. Men vi sinh cũng là một kỹ thuật mới đang được khuyến khích.

Nếu cải thiện thức ăn là cách giảm khí thải từ tiêu hóa, thì quản lý chất thải chính là chìa khóa để kiểm soát nguồn mê-tan từ chuồng trại.

Ở nhiều hộ gia đình, phân và nước thải thường được xả trực tiếp ra môi trường hoặc để phân hủy tự nhiên, gây mùi hôi, ô nhiễm và phát sinh nhiều khí nhà kính.

Kỹ thuật phổ biến nhất hiện nay là sử dụng hầm biogas. Khi phân được đưa vào hầm kín, khí mê-tan sinh ra sẽ được thu gom để làm chất đốt nấu ăn hoặc chạy máy phát điện. Nhờ vậy, không chỉ giảm phát thải ra môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt cho nông hộ.

Hiện cả nước có khoảng nửa triệu hầm biogas các loại, song con số này vẫn còn nhỏ so với tổng số hộ chăn nuôi. Việc mở rộng quy mô và nâng cấp công nghệ biogas sẽ là một trong những hướng đi chủ lực.

Ngoài biogas, ủ phân hữu cơ hiếu khí cũng được đánh giá cao. Bằng cách trộn phân với phụ liệu như rơm rạ, mùn cưa rồi đảo trộn thường xuyên, quá trình phân hủy diễn ra trong điều kiện có oxy, hạn chế phát sinh mê-tan.

Sản phẩm cuối cùng là phân compost có giá trị sử dụng cao cho cây trồng, giúp giảm chi phí mua phân bón hóa học.

Các trang trại quy mô lớn đang bắt đầu ứng dụng công nghệ xử lý tiên tiến hơn, như thu hồi khí sinh học để phát điện, tách phân rắn và lỏng để sử dụng riêng biệt, hoặc áp dụng mô hình chăn nuôi tuần hoàn kết hợp trồng trọt.

Những kỹ thuật này tuy đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn nhưng đem lại lợi ích lâu dài cả về môi trường lẫn kinh tế.

Ứng dụng hệ thống quản lý đàn gia súc bằng công nghệ số cũng đang được thí điểm, qua đó tối ưu hóa chế độ ăn, theo dõi sức khỏe và điều chỉnh kịp thời để hạn chế lãng phí và phát thải.

Giảm phát thải khí mê-tan không có nghĩa là phải kìm hãm sự phát triển của ngành chăn nuôi. Ngược lại, đây chính là cơ hội để tái cơ cấu theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Phương Thu