Chủ động phòng bệnh xương khớp trong mùa lạnh

Tại sao mùa lạnh làm đau nhức xương khớp tăng lên?

Mỗi khi mùa đông đến, cùng với những đợt gió lạnh tràn về, không ít người cao tuổi phải đối mặt với tình trạng đau nhức xương khớp tái phát hoặc nặng lên. Đây không chỉ là cảm giác khó chịu thoáng qua mà đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày, giấc ngủ và tinh thần của người già.

Bệnh xương khớp là nỗi ám ảnh với người cao tuổi trong mùa đông

Thực tế cho thấy, thời tiết lạnh là một trong những yếu tố làm trầm trọng thêm các bệnh lý xương khớp vốn đã tồn tại nhiều năm ở người cao tuổi, đặc biệt là thoái hóa khớp, viêm khớp và đau cột sống.

Theo các chuyên gia y tế, khi nhiệt độ môi trường giảm thấp, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách co mạch máu ngoại vi nhằm giữ ấm cho các cơ quan quan trọng. Quá trình này vô tình làm giảm lượng máu nuôi dưỡng các khớp, khiến dịch khớp trở nên đặc hơn, khả năng bôi trơn giảm sút.

Các đầu xương vì thế ma sát nhiều hơn khi vận động, gây cảm giác đau, cứng và khó cử động. Ở người cao tuổi, hệ xương khớp đã bị lão hóa theo thời gian, sụn khớp mòn dần, dây chằng và cơ yếu hơn, nên những thay đổi do thời tiết lạnh càng dễ biểu hiện rõ rệt.

Bà Nguyễn Thị Lợi (75 tuổi, phường Bồ Đề, Hà Nội) chia sẻ, trước đây bà vẫn có thể đi bộ mỗi sáng quanh khu phố. Thế nhưng vài năm trở lại đây, cứ vào mùa đông là đầu gối của bà lại đau nhức âm ỉ, nhất là vào buổi sáng sớm hoặc những ngày rét đậm.

Có những hôm, bà Lợi phải ngồi xoa bóp rất lâu mới có thể đứng dậy, còn việc đi lại trở nên chậm chạp, nặng nề hơn hẳn. Bà cho biết, cơn đau không chỉ ảnh hưởng đến vận động mà còn khiến giấc ngủ bị gián đoạn, nhiều đêm trở mình liên tục vì nhức mỏi.

Thực tế cho thấy, ngoài yếu tố nhiệt độ, mùa đông còn khiến người cao tuổi dễ rơi vào trạng thái ít vận động. Thói quen sinh hoạt thay đổi, ngại ra ngoài, ngại tập luyện khiến cơ bắp quanh khớp yếu dần, khả năng nâng đỡ khớp suy giảm.

Khi cơ không còn đủ khỏe để “chia sẻ gánh nặng” với khớp, các khớp phải chịu áp lực lớn hơn, từ đó dẫn đến đau nhức nhiều hơn. Đây là lý do vì sao việc chủ động phòng bệnh xương khớp trong mùa lạnh đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Phòng bệnh xương khớp mùa đông

Theo BS.CKII Phạm Văn Cường, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Hà Đông, đau nhức xương khớp tăng lên khi trời lạnh là hiện tượng phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Khi nhiệt độ giảm, gân cơ có xu hướng co rút, dịch khớp trở nên đặc hơn, khiến khớp khô cứng, kém linh hoạt và dễ đau mỏi.

Không khí lạnh cũng làm các đầu mút dây thần kinh trở nên nhạy cảm, khiến người bệnh cảm nhận cơn đau rõ rệt và dữ dội hơn. Nhiệt độ thấp trong mùa lạnh có thể tác động trực tiếp đến màng hoạt dịch, khiến các khớp dễ sưng, cứng, gây đau nhức hoặc viêm khớp.

Những khớp thường chịu ảnh hưởng nhiều nhất là khớp gối, khớp vai và bàn tay. Nếu chủ quan, không thăm khám và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động.

Bác sĩ Phạm Văn Cường khuyến cáo, giữ ấm cơ thể là yếu tố quan trọng hàng đầu trong mùa lạnh. Khi ra ngoài, cần mặc đủ ấm, che chắn kỹ các vùng khớp dễ bị tổn thương như đầu gối, cổ, vai, bàn tay; tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột từ môi trường ấm sang lạnh để hạn chế tình trạng co mạch, bùng phát cơn đau.

Bên cạnh đó, việc tắm nước ấm và chườm ấm vùng khớp đau giúp thư giãn cơ, tăng tuần hoàn máu và giảm co cứng. Tuy nhiên, người dân cần chú ý không chườm nóng trực tiếp quá lâu để tránh bỏng da.

Thái cực quyền giúp phòng ngừa bệnh xương khớp ở người cao tuổi

Một sai lầm thường gặp của người cao tuổi là ngại vận động khi trời lạnh. Trên thực tế, ít vận động lại khiến xương khớp dễ cứng và đau hơn.

Vận động hợp lý giúp giãn cơ, tăng tiết dịch khớp, cải thiện độ linh hoạt và tăng sức mạnh cơ - "lá chắn" bảo vệ khớp. Các hình thức vận động nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe, yoga, kéo giãn cơ phù hợp với người cao tuổi, với điều kiện khởi động kỹ và duy trì đều đặn.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đau xương khớp. Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, hạt chia; bổ sung canxi và vitamin D từ sữa, phô mai, trứng, nấm để tăng cường sức khỏe xương; đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa.

Ngược lại, bệnh nhân cần hạn chế đồ ăn chiên rán, rượu, bia và tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ vì có thể làm gia tăng phản ứng viêm. Ngoài ra, việc kiểm soát cân nặng cũng rất cần thiết, bởi thừa cân làm tăng áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và cột sống.

Phương Thu