Chuyển đổi số cộng đồng bắt đầu từ sức trẻ sáng tạo

Lớp học nhỏ, thay đổi lớn

Thực hiện chương trình “Đồng hành cùng người dân trong chuyển đổi số”, Đội hình Thanh niên hỗ trợ chuyển đổi số S-Youth của Đoàn phường Ngọc Hà (Hà Nội) đã triển khai lớp “Bình dân học vụ số” với mục tiêu trang bị kiến thức, kỹ năng số cơ bản cho Đảng viên, đoàn viên và đông đảo người dân. Tại các lớp học, những nội dung tưởng như phức tạp như sử dụng dịch vụ hành chính công, đăng ký và sử dụng tài khoản Cổng dịch vụ công, VNeID, hay tra cứu thủ tục hành chính… được “giải mã” bằng cách tiếp cận thân thiện, dễ hiểu.

Điểm đặc biệt của mô hình này chính là phương pháp “cầm tay chỉ việc”. Các bạn trẻ không chỉ giảng giải, mà ngồi cạnh từng bác, từng cô, hướng dẫn từng thao tác nhỏ trên điện thoại thông minh, từ cách mở ứng dụng, nhập mật khẩu, đến cách nộp hồ sơ trực tuyến. Với người lớn tuổi hay những ai chưa quen với thiết bị số, sự kiên nhẫn, tận tâm ấy chính là chiếc cầu nối giúp họ bước vào thế giới số một cách tự tin hơn.

Đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân chuyển đổi số

Bên cạnh đó, xuất phát từ thực tế nhiều người dân còn lúng túng khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, Đoàn Thanh niên phường Ngọc Hà đã tham mưu xây dựng và vận hành Trang thông tin điện tử “Ngọc Hà - Chuyển đổi số” trên nền tảng Google Sites. Đây được xem là một giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế ở cơ sở, giúp phường chủ động trong quản trị, cập nhật nội dung mà không phụ thuộc vào kỹ thuật chuyên sâu.

Trang thông tin được xây dựng như một cổng thông tin phục vụ công tác chuyển đổi số tại phường, từ hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, tra cứu thủ tục hành chính, đến giới thiệu các mô hình phục vụ cộng đồng như “Lắng nghe Nhân dân nói”, “Sổ tay điện tử Thanh niên/Thư viện số”, “Hòm thư Điều em muốn nói”… tất cả đều được sắp xếp khoa học, dễ tra cứu.

Nhờ thanh niên, nhiều người cao tuổi sử dụng các thiết bị thông minh dễ dàng hơn

Theo Bí thư Đoàn phường Ngọc Hà Đặng Việt Trinh, những mô hình này không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, mà còn từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày.

“Chúng tôi mong muốn mỗi lớp học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là không gian kết nối giữa thế hệ trẻ và cộng đồng, cùng nhau xây dựng phường văn minh – hiện đại – tiện ích trong thời đại số”, chị Trinh chia sẻ.

“Gia sư số” mang màu áo xanh

Nếu S-Youth tạo dấu ấn bằng những lớp học tập trung, thì tại phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, mô hình “Thanh niên tình nguyện – “Gia sư số” lại mang đến một cách tiếp cận linh hoạt, cá nhân hóa hơn. Xuất phát từ việc rà soát, nắm bắt thực tiễn về khả năng tiếp cận công nghệ tại các khu dân cư, Ban Chấp hành Đoàn phường đã xây dựng mô hình này nhằm hỗ trợ cộng đồng nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ, thu hẹp khoảng cách số.

Các “gia sư số” là đoàn viên, sinh viên tình nguyện và cán bộ trẻ trực tiếp hướng dẫn người dân theo hình thức một kèm một hoặc nhóm nhỏ. Nội dung tập trung vào những kỹ năng thiết thực như sử dụng máy tính, điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu thông tin phục vụ đời sống.

Các "Gia sư số" phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám tận tình hướng dẫn người dân

Địa điểm triển khai cũng rất linh hoạt: Từ nhà văn hóa, tổ dân phố, trường học cho đến hỗ trợ trực tiếp tại nhà riêng, phối hợp chặt chẽ với đội ngũ cán bộ cơ sở như Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng, Tổ phó tổ dân phố.

Bí thư Đoàn phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám Trần Hoàng Anh cho biết: “Chúng tôi xác định chuyển đổi số không thể thành công nếu chỉ dừng ở hạ tầng hay phần mềm, mà quan trọng hơn là con người. Mô hình “Gia sư số” giúp người dân từng bước hình thành thói quen tiếp cận, sử dụng công nghệ, từ đó xây dựng công dân số, cộng đồng số ngay từ cơ sở".

Từ mô hình, nhiều người cao tuổi đã tự tin hơn khi sử dụng thiết bị thông minh, bà Hoàng Thị Bích Liên, cho biết: “Nhờ các bạn trẻ đến tận nhà hướng dẫn, tôi không chỉ làm được mà còn hiểu vì sao phải chuyển đổi số. Tôi thấy mình vẫn có thể học hỏi, thích nghi, dù đã lớn tuổi”.

Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người

Tinh thần xung kích của tuổi trẻ Thủ đô còn được thể hiện rõ nét tại phường Phú Thượng. Thực hiện Quyết định số 201/QĐ-UBND ngày 21/8/2025 của UBND phường về việc thành lập tổ hỗ trợ công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, Đoàn Thanh niên phường đã huy động hơn 40 lượt đoàn viên thanh niên phối hợp với các tổ dân phố, trực tiếp xuống từng hộ gia đình để hỗ trợ người dân cài đặt, kích hoạt và sử dụng các ứng dụng số thiết yếu.

Tuổi trẻ phường Phú Thượng “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người” trong chuyển đổi số

Các bạn trẻ đã không quản ngại thời tiết khắc nghiệt của những ngày đông giá rét, kiên trì có mặt tại từng khu dân cư, từng tổ dân phố, hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, iHanoi, eTaxMobile, ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, bảo hiểm xã hội số VssID, sổ tay Đảng viên điện tử… Không chỉ tại Điểm phục vụ hành chính công của phường, hoạt động còn được triển khai tại các điểm “Bình dân học vụ số lưu động” ở tổ dân phố.

Phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người” không chỉ là khẩu hiệu, mà đã trở thành hành động cụ thể, bền bỉ. Đoàn viên, thanh niên trực tiếp đến tận nhà dân, đặc biệt là người cao tuổi, người lao động, những hộ còn hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ, để hỗ trợ thao tác, giải đáp thắc mắc, giúp người dân sử dụng điện thoại thông minh an toàn – thuận tiện – hiệu quả.

Chị Nguyễn Thu Hà, một tiểu thương trên địa bàn phường, chia sẻ: “Nhờ các bạn đoàn viên hướng dẫn, tôi đã biết sử dụng ứng dụng dịch vụ công để đăng ký thủ tục, dùng thanh toán không tiền mặt, quản lý hóa đơn dễ dàng hơn. Việc buôn bán của tôi cũng thuận lợi hơn rất nhiều”.

Trong chuyển đổi số cộng đồng thanh niên luôn đồng hành cùng người dân

Theo Bí thư Đoàn phường Phú Thượng Đỗ Ngọc Linh, hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao kỹ năng số cho người dân, mà còn khẳng định vai trò của tổ chức Đoàn trong đồng hành cùng chính quyền địa phương thực hiện chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số – xã hội số từ cơ sở. “Chúng tôi xác định, mỗi đoàn viên là một “đại sứ chuyển đổi số”, mang tri thức công nghệ đến từng gia đình, từng khu dân cư, góp phần xây dựng cộng đồng văn minh, hiện đại”, chị Linh cho biết.

Tuổi trẻ – Hạt nhân của cộng đồng số

Điểm chung của các mô hình trên chính là sự sáng tạo, linh hoạt và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Thủ đô trong việc đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Không chỉ dừng lại ở việc cài đặt ứng dụng hay hướng dẫn thao tác, các bạn trẻ còn góp phần thay đổi nhận thức, thói quen của cộng đồng, từ “ngại công nghệ” sang “chủ động học hỏi”, từ “sợ sai” sang “dám thử, dám làm”.

Về phía người dân, sự tin tưởng dành cho lực lượng đoàn viên, thanh niên cũng ngày càng được củng cố. Họ không chỉ coi các bạn trẻ là “người hướng dẫn công nghệ”, mà còn là những người bạn đồng hành, sẵn sàng lắng nghe, giải đáp, hỗ trợ khi cần thiết.

Chương trình “Bình dân học vụ số” mang trong mình tinh thần của phong trào “Bình dân học vụ” năm xưa, nhưng được khoác lên chiếc áo mới của thời đại số. Nếu trước đây, mục tiêu là xóa mù chữ, thì hôm nay, mục tiêu là xóa “mù công nghệ”, giúp mỗi người dân đều có cơ hội tiếp cận, sử dụng và làm chủ công nghệ số.

Trong hành trình ấy, tuổi trẻ Thủ đô đã và đang khẳng định vai trò tiên phong, sáng tạo, trách nhiệm. Từ những lớp học nhỏ, những buổi hướng dẫn tại nhà dân, những cuộc trò chuyện bên chiếc điện thoại thông minh, một cộng đồng số đang dần hình thành – nơi mỗi người dân đều tự tin, chủ động và sẵn sàng hòa nhập vào dòng chảy chuyển đổi số của đất nước.

Nguyễn Dũng