Chuyển đổi số giúp Cà Mau thực hiện hiệu quả chống khai thác IUU

Sáng 31/10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cùng đoàn công tác đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Cà Mau về “Chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định” (IUU) trên địa bàn tỉnh. Buổi làm việc ghi nhận nỗ lực của địa phương trong kiểm soát tàu cá, xử lý vi phạm và đẩy mạnh số hóa dữ liệu nghề cá.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến làm việc với UBND tỉnh Cà Mau về công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (Ảnh: Trọng Linh)

Tăng cường kiểm soát đội tàu, siết chặt quản lý dữ liệu nghề cá

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đánh giá cao sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị tỉnh Cà Mau trong thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ và Ban Bí thư về phòng, chống khai thác IUU. Ông Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, với quy mô đội tàu lớn nhất cả nước, kết quả của Cà Mau có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong mục tiêu chung gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Thứ trưởng cũng truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thành việc cấp phép cho tàu cá đủ điều kiện, kiên quyết không cho hoạt động đối với tàu chưa đáp ứng yêu cầu; đồng thời hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho 100% tàu cá, đảm bảo dữ liệu nghề cá được cập nhật minh bạch, chính xác.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến ghi nhận nỗ lực của tỉnh Cà Mau trong việc kiểm soát chặt chẽ đội tàu, tăng cường xử lý vi phạm và đẩy mạnh số hóa dữ liệu nghề cá, góp phần thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ và Ban Bí thư (Ảnh: Trọng Linh)

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, thời gian qua, Cà Mau đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ đội tàu, truy vết và xử lý nghiêm vi phạm. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử, đến ngày 30/10/2025, toàn tỉnh có 5.230 tàu cá hoạt động, trong đó 1.942 tàu thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị VMS, đạt tỷ lệ 100%. Hiện 88,3% tàu duy trì kết nối ổn định, các trường hợp mất tín hiệu đều được truy vết và xử lý theo quy trình số hóa.

Cà Mau có ba cảng cá loại II và một cảng loại III được chỉ định phục vụ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Toàn bộ hoạt động ra - vào cảng được giám sát 100% qua phần mềm liên thông, bảo đảm đối soát dữ liệu chính xác, hạn chế gian lận.

Công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về chống khai thác IUU cũng được triển khai sâu rộng. Hơn 8.200 tin, bài và tin nhắn, 24 phóng sự truyền hình, 5.000 tờ gấp và 10.000 áp phích đã được phát hành; hệ thống truyền thanh cơ sở phát thường xuyên hai lần mỗi ngày, giúp ngư dân nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật.

Trong 10 tháng đầu năm, tỉnh đã chi hơn 7,5 tỷ đồng hỗ trợ cước thuê bao giám sát hành trình cho hơn 7.000 lượt tàu cá và đang xây dựng nghị quyết hỗ trợ thiết bị giám sát thế hệ mới, đảm bảo kết nối 24/24 kể cả khi tàu neo đậu.

Xử lý nghiêm vi phạm, củng cố niềm tin với Ủy ban Châu Âu

Theo UBND tỉnh Cà Mau, trong 10 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hơn 470 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản với tổng số tiền phạt hơn 10 tỷ đồng, trong đó có 43 vụ vi phạm liên quan ngắt kết nối VMS. Dữ liệu xử lý được cập nhật đồng bộ vào phần mềm quản lý, đảm bảo minh bạch và dễ truy xuất.

Ở lĩnh vực hình sự, Cà Mau đã khởi tố 11 vụ án liên quan đến tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, làm giả giấy tờ và tổ chức môi giới xuất nhập cảnh trái phép; sáu vụ đã xét xử, năm vụ còn lại dự kiến hoàn tất trước ngày 15/11/2025. Các phiên tòa lưu động được tổ chức đã tạo hiệu ứng răn đe, góp phần khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử nhấn mạnh quyết tâm thực hiện hiệu quả các giải pháp chống khai thác IUU (Ảnh: Trọng Linh)

Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản tiếp tục được thực hiện nghiêm túc. 100% tàu từ 15 m trở lên khai báo điện tử qua hệ thống eCDT khi rời và cập cảng; 805 giấy chứng nhận (CC) nguồn gốc thủy sản được cấp với tổng khối lượng hơn 11.400 tấn, trong đó hơn 7.880 tấn xuất khẩu sang EU.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Cà Mau vẫn gặp khó khăn trong quản lý tàu sang bán chưa khai báo, cập nhật số liệu chưa đồng bộ và thiếu nhân lực chuyên trách sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Tuy nhiên, địa phương đang tập trung cao độ cho giai đoạn nước rút, giao rõ trách nhiệm cho từng cán bộ phụ trách, công khai danh sách tàu không đủ điều kiện hoạt động để người dân cùng giám sát, đồng thời truy vết dứt điểm tàu vi phạm, tàu mất kết nối và tàu sang bán trái phép.

Cà Mau đẩy mạnh tuyên truyền cao điểm chống khai thác IUU

Cà Mau xác định mục tiêu vừa chống khai thác IUU, vừa phát triển nghề cá có trách nhiệm, bền vững. Tỉnh đang triển khai các đề án chuyển đổi nghề khai thác ảnh hưởng đến hệ sinh thái sang các nghề thân thiện hơn, mở rộng nuôi trồng hải sản ven bờ, đầu tư hạ tầng nghề cá và tăng cường bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Công tác truyền thông sẽ tiếp tục đẩy mạnh, gắn với chuyển đổi số, định danh điện tử và cơ sở dữ liệu quốc gia về nghề cá.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử khẳng định, Cà Mau xem công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, lâu dài; tỉnh kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời khen thưởng kịp thời tập thể, cá nhân có sáng kiến, cách làm hiệu quả.

Với sự quyết tâm của hệ thống chính trị, sự đồng hành của ngư dân và doanh nghiệp, Cà Mau đang từng bước củng cố niềm tin với Ủy ban Châu Âu, hướng tới mục tiêu sớm gỡ “thẻ vàng”, xây dựng hình ảnh nghề cá Việt Nam hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.

Hoàng Lân