Chuyện Sùng Mí Phìn dấn thân làm du lịch cộng đồng

Giữa những vách núi đá sừng sững, chàng thanh niên người Mông Sùng Mí Phìn (sinh năm 1994) vẫn quyết định lên đường. Từ đó, anh đã viết nên câu chuyện khởi nghiệp đầy cảm hứng.

Quyết định liều lĩnh và khởi đầu gian nan

Tuổi thơ của Phìn gắn liền với đá và ngô. Anh kể: “Sinh ra, lớn lên ở cao nguyên đá Đồng Văn, tôi nhìn xung quanh, đâu cũng chỉ có đá và đá. Người dân vất vả mưu sinh nhưng quanh năm chỉ có ngô ăn”.

Khát khao thoát khỏi vòng luẩn quẩn ấy, Phìn quyết tâm đi học để mang cái chữ về bản. Năm 2018, anh tốt nghiệp Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường CĐ Sư phạm Hải Dương. Niềm mơ ước giản dị ban đầu của anh là trở thành một thầy giáo, gieo con chữ cho trẻ em quê hương.

Chàng thanh niên người Mông Sùng Mí Phìn

Tuy nhiên, trong quá trình đi dạy Phìn lại trăn trở: “Tại sao mình không tận dụng tiềm năng của cao nguyên đá để phát triển kinh tế từ du lịch”? Câu hỏi ấy khiến anh quyết định rẽ ngang, từ bỏ nghề giáo viên để đi tìm hướng đi mới, đến Sa Pa học tiếng Anh, học cách làm du lịch.

Đêm trước ngày lên đường, khi nghe Phìn nói ý định, cha anh phản đối kịch liệt. Ông giận dữ ném cái cốc, vỡ toang. Một cuộc tranh cãi dữ dội xảy ra và anh bị dọa sẽ từ mặt nếu không từ bỏ ý định. Sáng sớm hôm sau, khi những dải núi đá còn chìm trong sương, chàng trai người Mông vẫn quyết định lên đường, tìm cách khởi nghiệp. Khi ấy trong túi anh chỉ có 500.000 đồng.

Ở Sa Pa, anh xin làm thêm trong một quán phở, rồi may mắn được nhận vào học tại Sapa O'Chau, một doanh nghiệp xã hội dạy tiếng Anh miễn phí và kỹ năng du lịch cộng đồng. Suốt một năm, anh miệt mài học tập, vừa bưng bê, dọn phòng, cõng đồ lên núi cho khách, vừa quan sát cách người Mông Sa Pa làm du lịch.

Chàng trai Sùng Mí Phìn (thứ hai từ phải sang) xây dựng mô hình homestay và du lịch cộng đồng thu hút du khách đến tham quan, lưu trú (Ảnh: NVCC)

“Có thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm ở Sa Pa, tôi càng thêm háo hức về quê làm”, Phìn nhớ lại.

Gian bếp thành homestay đầu tiên

Sau gần hai năm, khi tiếng Anh đã khá và vốn kinh nghiệm đủ để khởi nghiệp, Phìn trở về Lũng Hòa B. Khi ấy, khách du lịch chỉ tập trung ở thành phố Hà Giang hoặc trung tâm Đồng Văn. Anh nảy ra ý tưởng: Tại sao không để du khách ở ngay trong ngôi nhà của mình để trải nghiệm đời sống bản địa?

Vậy là anh xin cha mẹ cho mượn gian bếp để cải tạo thành homestay. Một lần nữa gia đình phản đối dữ dội vì không ai hiểu homestay là gì. Mẹ anh nói: “Bếp phải để đựng ngô, nếu mày muốn lấy thì ra ở riêng luôn đi”. Không nản, Phìn chấp nhận bắt đầu từ gian bếp nhỏ, biến nó thành nơi ở có 4 giường, đặt tên “White Hmong Homestay” - homestay của người Mông trắng.

Khác với những khách sạn tiện nghi, homestay của Phìn gây ấn tượng bởi sự mộc mạc, chân thực: khách cùng ăn, cùng ở, cùng làm với gia đình. Khách du lịch tham gia hái cỏ cho bò, lấy nước trên khe đá, nấu ăn, dọn dẹp như một thành viên thực thụ.

Du khách được trải nghiệm nhiều hoạt động khi đến với “White Hmong Homestay”

Thời gian đầu, chưa có khách, Phìn phải đi dẫn tour bên ngoài để kiếm thêm thu nhập. Một ngày, mẹ anh gọi điện trong sự hốt hoảng: “Mày đang ở đâu? Khách Tây cứ tìm đến nhà. Sao nay nhà lại toàn người Tây thế”? Đó là lần đầu tiên khách nước ngoài đặt chân đến bản và cũng là dấu mốc khởi đầu cho thành công của Phìn.

Phìn hiểu rằng, làm du lịch không thể chỉ một người, mà cần cả cộng đồng cùng tham gia. Anh sáng lập dự án “Chai To” (nghĩa là “Chào đón” trong tiếng Mông) nhằm kết nối các hộ dân, tạo thành chuỗi trải nghiệm cho du khách.

“Chai To” hỗ trợ 3 - 4 gia đình, mỗi nhà mang đến một nét độc đáo: Có nhà chuyên nấu rượu, có nhà dệt vải lanh, có gia đình tổ chức giao lưu văn nghệ. Dự án không chỉ tăng doanh thu mà còn tái đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ thanh niên địa phương học làm du lịch.

Qua dự án “Chai To” giúp trẻ em tiếp cận với du khách quốc tế, học tiếng Anh qua giao tiếp hàng ngày

Một điểm đặc biệt của “Chai To” là việc giúp trẻ em tiếp cận với du khách quốc tế, học tiếng Anh qua giao tiếp hàng ngày. Thanh niên trong bản được đào tạo miễn phí kỹ năng dẫn tour, giao tiếp, thuyết minh. Chính điều này đã mở ra cánh cửa mới cho thế hệ trẻ ở Lũng Hòa B.

Góp phần thay đổi diện mạo bản làng

Trước khi có homestay, bản làng còn nghèo khó, nhiều nhà cửa lụp xụp, vườn tược bừa bộn. Từ ngày có du lịch cộng đồng, không gian sống được chăm chút hơn, gọn gàng, sạch đẹp. Người dân dần ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa: Mặc trang phục truyền thống, khôi phục nghề dệt lanh, nghề thêu, thổi khèn, hát giao duyên…

Khách du lịch đến không chỉ ngắm cảnh đẹp mà còn thực sự hòa mình vào đời sống người bản địa. Họ tham gia mùa gặt, nấu thắng cố, nghe khèn Mông giữa đêm trăng… Những trải nghiệm ấy để lại ấn tượng sâu đậm, trở thành sức hút bền vững cho du lịch cộng đồng.

Sùng Mí Phìn luôn mong muốn giữ gìn và quảng bá nét đẹp quê hương (Ảnh: NVCC)

Đặc biệt, cha mẹ Phìn từ chỗ phản đối, nay trở thành những người ủng hộ, đồng hành cùng anh. Thậm chí, mẹ anh còn mừng ra mặt bởi ngày trước đi cắt cỏ, một ngày bà chỉ được 5 bó. Nay có khách đi cùng, mỗi ngày được 20 bó, lại còn có người giúp mang về tận nhà.

Nỗ lực của Sùng Mí Phìn không chỉ mang lại lợi ích cho gia đình và cộng đồng, mà còn được ghi nhận. Dự án “Chai To” đã đạt giải Nhì tại cuộc thi Dự án khởi nghiệp sáng tạo dành cho thanh niên nông thôn lần thứ 6, do Trung ương Đoàn tổ chức. Đây là sự khẳng định rằng, một chàng trai dân tộc Mông từ gian bếp nhỏ cũng có thể khởi nghiệp, làm giàu từ chính mảnh đất nghèo khó.

Ngày nay, “White Hmong Homestay” và dự án “Chai To” không chỉ là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước, mà còn là biểu tượng cho tinh thần khởi nghiệp của thanh niên dân tộc thiểu số. Sùng Mí Phìn vẫn đang ấp ủ mở rộng mô hình, kết nối thêm nhiều hộ dân, biến Lũng Hòa B thành điểm sáng du lịch cộng đồng trên bản đồ của Tuyên Quang.

Chàng trai Sùng Mí Phìn đã thành lập Câu lạc bộ Mầm đá dạy các em thiếu nhi múa hát, thổi khèn, giữ gìn văn hóa của người Mông trắng

Trong đó, Phìn đã thành lập Câu lạc bộ Mầm đá dạy các em thiếu nhi những làn điệu đặc trưng của người Mông trắng vừa giữ gìn văn hóa truyền thống vừa phục vụ du khách. Bên cạnh làm du lịch cộng đồng, anh còn mở xưởng làm "Bánh đá", đặc sản địa phương tạo việc làm cho 4-5 lao động.

Với Phìn, du lịch cộng đồng không đơn thuần là kinh tế, mà còn là cách để gìn giữ và lan tỏa văn hoá Mông, di sản quý giá của cao nguyên đá. Câu chuyện ấy chắc chắn sẽ còn được viết tiếp, dài hơn, rực rỡ hơn, bởi ngọn lửa nhiệt huyết trong chàng trai người Mông luôn cháy sáng giữa đá núi quê hương.

Nguyễn Dũng