Kết nối nhân tài toàn cầu, thúc đẩy công nghiệp sáng tạo nội địa

Hà Nội với thị trường nội địa đủ lớn, dân số trẻ, mức độ sẵn sàng tiếp nhận đổi mới cao được xác định có cơ hội để định vị là nơi thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ và mô hình kinh doanh mới, qua đó thu hút dòng vốn, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời tạo cơ hội cho lực lượng nhà sáng lập trẻ Việt Nam trưởng thành, góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.

Trên tinh thần đó, Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội giới thiệu định hướng triển khai Trung tâm theo ba trọng tâm chiến lược, bốn giai đoạn ươm tạo và sáu nền tảng mục tiêu cốt lõi, nhằm tạo dựng một mô hình có khả năng tổ chức nguồn lực, kết nối các bên liên quan và tạo ra đầu ra cụ thể, có thể theo dõi, đánh giá.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham quan các gian hàng tại Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2023 (VIIE 2023) - Ảnh: TTXVN

Ba trọng tâm chiến lược

Trọng tâm chiến lược thứ nhất tập trung vào việc thu hút cộng đồng sáng tạo toàn cầu tham gia giải quyết các bài toán hiện nay của Hà Nội, đưa những công nghệ và mô hình tiên tiến về Hà Nội, không giới hạn trong phạm vi nguồn nhân lực tại chỗ. Trung tâm hướng tới vai trò là nơi thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ và mô hình kinh doanh mới, trong đó bao gồm các lĩnh vực như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát triển sản phẩm kiểm thử, phát triển xe tự lái, công nghệ tài chính, tài sản số, công nghệ cuộc sống, đặc biệt là công nghiệp sáng tạo gắn với bản sắc Hà Nội. Định hướng này nhằm thu hút các dòng vốn, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế đến Việt Nam và Hà Nội, đồng thời tạo cơ hội thực chất cho lực lượng nhà sáng lập trẻ.

Trọng tâm chiến lược thứ hai là chiến lược đối ngoại xuyên suốt, nhấn mạnh việc tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ và người Việt tiêu biểu có quá trình đóng góp, trải nghiệm ở nước ngoài trở về hoạt động và đóng thuế tại Hà Nội khi đủ điều kiện. Nội dung này hướng đến việc gia tăng doanh thu, nguồn thu ngân sách, việc làm; đồng thời củng cố mạng lưới kết nối công nghệ và tài năng kinh doanh toàn cầu, mở rộng quan hệ với các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế. Trung tâm cũng định hướng tận dụng lợi thế về danh thắng du lịch, quỹ bất động sản và căn hộ do các tập đoàn và ngân hàng lớn cung cấp, cùng nguồn nhân lực được đào tạo tốt với chi phí hợp lý để thu hút các nhà sáng lập trẻ quốc tế về xây dựng đội ngũ, khởi nghiệp tại Việt Nam.

Trọng tâm chiến lược thứ ba là chiến lược đối nội, làm nổi bật vai trò của Trung tâm trong việc điều phối và hỗ trợ các ngành công nghiệp sáng tạo nội địa quan trọng. Trong bối cảnh một số nền tảng đa quốc gia có xu hướng thâu tóm các lĩnh vực thương mại điện tử, mạng xã hội và nội dung số; đồng thời một số ngành kinh tế số liên quan đến giáo dục, y tế, tài chính và dữ liệu nhạy cảm đặt ra yêu cầu quản trị và cạnh tranh lành mạnh, Trung tâm định hướng đồng hành thiết thực, góp phần tạo không gian cho doanh nghiệp khởi nghiệp, thúc đẩy cạnh tranh dựa trên đổi mới sáng tạo và từng bước xây dựng các nền công nghiệp non trẻ. Về lâu dài, Trung tâm định hướng trở thành một mô hình nắm giữ phần vốn tại các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo nhằm điều phối một hệ sinh thái công nghiệp sáng tạo liên tục đổi mới và tạo giá trị cho xã hội.

Sinh viên tham quan gian trưng bày sản phẩm khoa học công nghệ (Ảnh: TTXVN)

Mô hình bốn giai đoạn ươm tạo và triển khai

Để hiện thực hóa ba trọng tâm chiến lược, Trung tâm công bố mô hình bốn giai đoạn, nhằm hình thành chuỗi giá trị sáng tạo có ý nghĩa thị trường và khả năng tương hỗ.

Giai đoạn 1: Xây dựng cộng đồng và kết nối bài toán: Tập trung kết nối với các bài toán cụ thể trong khu vực công và khu vực tư; đồng thời xây dựng cộng đồng quy tụ nhân tài khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo từ bậc trung học cơ sở, trung học phổ thông, đại học, học viện đến các nhà nghiên cứu, nhà sáng tạo trẻ tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Các bài toán được hệ thống hóa, thống nhất ngôn ngữ và nguyên lý chung, gắn với phân tích thị trường và quy hoạch nguồn lực nhằm thu hút nhân tài tham gia giải quyết. Trung tâm bày tỏ mong muốn nhận được sự hỗ trợ, đồng hành của Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (Bộ Công an) trong việc hình thành cơ sở dữ liệu đổi mới sáng tạo và phát triển các dự án sẵn sàng tiếp nhận đề bài từ các đơn vị hành chính nhà nước và doanh nghiệp.

Giai đoạn 2: Nghiên cứu, phát triển nguyên mẫu khả thi tối thiểu: Chuyển ý tưởng và đề bài thành sản phẩm kiểm thử; tiếp nhận ý kiến khách quan từ khách hàng và thị trường để điều chỉnh kịp thời. Trong quá trình này, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xác định là một phương thức hỗ trợ nhằm rút ngắn vòng đời dự án, hạ thấp chi phí khởi tạo ý tưởng và tạo sản phẩm tiếp cận thị trường. Dữ liệu trong quá trình thực hiện được lưu lại để làm giàu cơ sở dữ liệu đổi mới sáng tạo theo thời gian, qua đó hỗ trợ các quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ quan quản lý và doanh nghiệp tiếp cận hiệu quả hơn.

Giai đoạn 3: Hình thành doanh nghiệp và triển khai cơ chế hỗ trợ: Tập trung hoàn thiện đăng ký kinh doanh và cung cấp các hỗ trợ cần thiết như văn phòng làm việc; tư vấn thành lập, cơ cấu cổ đông, cấu trúc doanh nghiệp; đăng ký doanh nghiệp khoa học công nghệ; sở hữu trí tuệ; hỗ trợ về miễn, giảm thuế; dịch vụ dùng chung; hạ tầng điện toán; hợp đồng với khu vực công - tư; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; tương tác với nhà đầu tư mạo hiểm phù hợp trên một nền tảng số hóa chung. Quá trình này được tăng cường theo triết lý ươm tạo dựa trên dữ liệu mở dùng chung do Trung tâm làm chủ.

Giai đoạn 4: Tăng tốc thương mại hóa và nâng năng lực cạnh tranh: Hỗ trợ doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế; đồng hành cùng các quỹ đầu tư mạo hiểm, trong đó nêu vai trò đầu tàu dẫn dắt của Quỹ đầu tư bảo hiểm của Thành phố Hà Nội và các đối tác công – tư. Trung tâm định hướng trở thành điểm thu hút các quỹ đầu tư cho hoạt động đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ của Hà Nội; đồng thời dự kiến xây dựng quỹ đầu tư nội bộ với sự đóng góp của doanh nghiệp tư nhân nhằm hỗ trợ các ý tưởng, sản phẩm tiềm năng có tính ứng dụng cao. Đối với các công nghệ và mô hình kinh doanh mới, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được xác định theo ngôn ngữ quản trị là khuôn khổ thí điểm rõ ràng, bảo đảm tính hợp pháp, hiệu quả, có đánh giá và tổng kết; Trung tâm phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đồng hành cùng doanh nghiệp và đề xuất cơ chế thí điểm lên Hội đồng nhân dân và Ủy ban Nhân dân thành phố.

Trình diễn robot tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2025, ngày 1/10 ở Hòa Lạc (Ảnh: Tùng Đinh)

Sáu nền tảng mục tiêu cốt lõi và các đề xuất, kiến nghị

Để bảo đảm tính khả thi của mô hình bốn giai đoạn, Trung tâm nêu rõ sáu nền tảng mục tiêu cốt lõi. Nền tảng dữ liệu chủ quyền dùng chung: Nhu cầu cần có trung tâm điều phối dữ liệu và cơ chế khai thác dữ liệu mang tính mở, hiệu quả để ươm tạo các dự án thiết thực. Trung tâm trân trọng kính đề xuất Bộ Công an và Trung tâm Dữ liệu quốc gia công nhận Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là đơn vị phối hợp điều phối tổng thể dữ liệu của Hà Nội trong kiến trúc tổng thể dữ liệu quốc gia; đồng thời tương tác với Trung tâm Sáng tạo, Khai thác dữ liệu NCDI nhằm khai thác khối dữ liệu của Hà Nội bảo đảm hợp pháp, hiệu quả.

Nền tảng về vốn: Trung tâm nêu thực tế hiện nay trên phạm vi toàn quốc chưa có quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư hoạt động thực chất. Trung tâm đề xuất định hướng trở thành điểm đến giữa các quỹ đầu tư cho hoạt động đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ của Hà Nội; đồng thời kêu gọi các nhà đầu tư mạo hiểm tham gia vào quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân riêng biệt của Trung tâm nhằm ươm mầm các sản phẩm tiềm năng.

Nền tảng pháp lý: Mọi ý tưởng, sản phẩm kiểm thử và mô hình kinh doanh cần thử nghiệm đều cần được hướng dẫn đăng ký cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và thực hiện theo quy trình phù hợp. Trung tâm trân trọng kính đề xuất được xem xét là đơn vị tiếp nhận và chủ trì các hoạt động thí điểm về đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ; đồng thời chủ động đề xuất các phương án phù hợp với đề bài từ các cơ quan nhà nước.

Nền tảng nhân lực: Trước bối cảnh biến động nguồn nhân lực khu vực công - tự do cải cách và ứng dụng công nghệ, Trung tâm trân trọng đề xuất được giao vai trò chủ trì các hoạt động đào tạo, thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ của Hà Nội, nhằm chuẩn bị lực lượng sản xuất mới một cách bài bản và linh hoạt.

Nền tảng vật lý: Bên cạnh nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu riêng, Trung tâm nêu nhu cầu có sự hiện diện vật lý của các thiết chế đại diện nhằm phục vụ thủ tục hành chính phi địa giới và cung cấp dịch vụ tiện ích khác. Trung tâm trân trọng đề xuất mô hình này được Thành phố công nhận, cấp phép thí điểm; đồng thời đề xuất được bố trí các địa điểm vật lý, địa điểm công cộng phù hợp và phối hợp với các ban quản lý, khu chung cư để phục vụ người dân miễn phí, góp phần giảm cung đường di chuyển và giảm phát thải.

Nền tảng ứng dụng: Trung tâm nhấn mạnh mỗi người dân Thủ đô cần được thụ hưởng trực tiếp các giá trị từ Trung tâm như một cánh tay nối dài của chính quyền Thành phố. Trung tâm trân trọng đề xuất Thành phố giao nhiệm vụ xây dựng một ứng dụng tích hợp phục vụ trực tiếp người dùng cuối, bảo đảm an toàn, bảo mật và chủ quyền dữ liệu của người Việt Nam, bao gồm nhưng không giới hạn các dịch vụ tìm đường, đi chung xe, ứng dụng liên quan đến quản lý các lớp tài sản, và các dịch vụ khác trên một nền tảng duy nhất. Đồng thời, Trung tâm kính đề xuất ứng dụng iHanoi được tích hợp lên nền tảng này để phát triển theo hướng một ứng dụng dùng chung, bước đầu thí điểm tại Hà Nội và bước tiếp theo là toàn quốc.

Hoàng Châu