Dạy học 2 buổi/ngày - nhiều khó khăn cần sự chung tay tháo gỡ

Những khó khăn hiện hữu

Thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) lần đầu ban hành hướng dẫn thống nhất dạy học 2 buổi/ngày cho cả ba cấp học, áp dụng từ năm học 2025-2026; cấp THCS được khuyến khích triển khai theo lộ trình, không thu phí học sinh.

Chủ trương mang lại nhiều lợi ích trong phát triển toàn diện, song cũng đặt ra không ít thách thức. Theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, việc dạy học 2 buổi/ngày chính thức được triển khai bắt buộc ở cấp tiểu học từ năm học 2025-2026. Đối với cấp THCS và THPT, việc thực hiện mang tính khuyến khích, tùy điều kiện thực tế từng địa phương.

Việc dạy học 2 buổi/ngày đã được tổ chức với học sinh lớp 6 trường THCS Văn Khê

Cấp THCS được xem là trọng tâm của đợt triển khai này, bởi đây là giai đoạn học sinh đang phát triển mạnh về nhận thức, kỹ năng và bắt đầu có định hướng nghề nghiệp. Theo hướng dẫn, các trường được phép tổ chức tối đa 11 buổi/tuần, mỗi ngày không quá 7 tiết, mỗi tiết 45 phút. Buổi học thứ nhất dành cho chương trình chính khóa; buổi học thứ hai tập trung vào phụ đạo học sinh chưa đạt chuẩn, bồi dưỡng học sinh giỏi, ôn thi cuối cấp và các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, thể thao, nghệ thuật, STEM, STEAM…

Năm học 2025 - 2026 là năm học đầu tiên trường THCS Văn Khê, phường Hà Đông, Hà Nội tổ chức dạy học 2 buổi/ngày. Tuy nhiên, mới chỉ có các học sinh lớp 6 được ưu tiên thụ hưởng chủ trương này.

Trao đổi với phóng viên báo Tuổi trẻ Thủ đô, cô Nguyễn Thị Hương – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: Năm học này, trường có 2.313 học sinh với 49 lớp học. Tuy nhiên, với diện tích trên 6.800 mét vuông, nhà trường có tổng số 31 phòng học. Năm nay, học sinh khối 6 được học 2 buổi/ngày, ăn bán trú tại trường. Học sinh khối 7,8,9 học 1 buổi/ngày từ thứ 2 đến thứ 7.

“Dù rất nhiều phụ huynh mong mỏi, có nhu cầu cho con được học 2 buổi/ngày nhưng nhà trường cũng không thể bố trí được do cơ sở vật chất còn hạn chế”, cô Hương bày tỏ.

Để phù hợp với thực tế của nhà trường và tuân thủ theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Hà Nội, học sinh lớp 6 học 4 tiết buổi sáng, 3 tiết buổi chiều, vào học từ tiết 2 để khớp giờ tan học với các anh chị khối trên (16h30) và thuận lợi cho phụ huynh đưa đón.

Nhà trường cũng chuẩn bị chu đáo điều kiện chăm sóc bán trú cho 350 học sinh lớp 6. Học sinh nghỉ trưa được bố trí phòng cho nữ riêng, nam riêng, có giáo viên trông bán trú sát sao theo dõi, giám sát.

“Đối với việc bố trí đội ngũ giáo viên giảng dạy, hiện nhà trường có 76 giáo viên biên chế. Số giáo viên còn thiếu chủ yếu tập trung ở các môn đặc thù như Mỹ thuật, Công nghệ, Khoa học tự nhiên, Giáo dục thể chất. Với đội ngũ này, chúng tôi thực hiện theo hướng dẫn của Bộ, Sở về việc thuê giáo viên hợp đồng. Khó khăn lớn nhất đối với chúng tôi trong dạy học 2 buổi/ngày là cơ sở vật chất với diện tích sử dụng, số phòng học eo hẹp. Nhà trường cũng đã có báo cáo, đề xuất lên UBND phường, thành phố mong muốn được quan tâm, đầu tư để có thêm phòng học, nhà giáo dục thể chất phục vụ tốt hơn cho hoạt động dạy và học, đáp ứng nhu cầu của con, em, phụ huynh trên địa bàn”, cô Hương bày tỏ.

Đó không chỉ là tâm tư của riêng nhà trường mà còn là mong muốn chính đáng của tất cả phụ huynh, học sinh trên địa bàn. Chị Nguyễn Thanh Hoài - phụ huynh học sinh lớp 8, phường Hà Đông chia sẻ: “Khi có chủ trương hướng dẫn việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày với học sinh THCS tôi rất phấn khởi. Nhưng chưa kịp vui thì lại buồn khi trường không đủ điều kiện cơ sở vật chất để triển khai. Tôi mong chính quyền địa phương sớm quan tâm, đầu tư nâng cấp phòng học để phụ huynh yên tâm khi con được học hành, chăm sóc cả ngày ở trường”.

Học sinh THCS Nam Từ Liêm trải nghiệm máy in 3D tại STEM Lab do Samsung trao tặng

Sớm xây dựng cơ chế huy động kinh phí dạy 2 buổi/ngày

Được đánh giá là phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, song việc tổ chức dạy 2 buổi/ngày vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình triển khai.

Tại nhiều phường, xã, thời gian qua, buổi học thứ hai vẫn chủ yếu dành cho các môn văn hóa, trong khi hoạt động kỹ năng, nghệ thuật, thể chất, hướng nghiệp… bị xem nhẹ; nhiều nơi khác lại thiếu điều kiện tổ chức.

Theo một số hiệu trưởng trường THCS ở Hà Nội, việc Bộ GD&ĐT khuyến khích tăng thời lượng dạy kỹ năng sống và các môn nghệ thuật là hợp lý, song cần có lộ trình đào tạo, tuyển dụng hoặc mời chuyên gia tham gia hỗ trợ giảng dạy. Thế nhưng, nhân lực đang là “nút thắt” lớn.

Ngành Giáo dục cả nước hiện thiếu khoảng 120.000 giáo viên, trong đó thiếu nhiều nhất là giáo viên âm nhạc, mỹ thuật, kỹ năng sống - những nội dung quan trọng trong buổi học thứ hai. Đáng lưu ý, nhiều giáo viên cũng băn khoăn về chế độ phụ cấp nếu được điều động đứng lớp buổi thứ hai.

Một số đề xuất đã được nhiều giáo viên nêu ra, như cụ thể hóa quy định tại Luật Nhà giáo vừa được Quốc hội thông qua: Lương giáo viên được xếp cao nhất trong hệ thống bảng lương nhà nước, cùng các khoản hỗ trợ tùy theo địa bàn. Đây là giải pháp vừa khuyến khích giáo viên cống hiến, vừa "giữ chân" đội ngũ giáo viên, nhất là ở những khu vực khó khăn. Về tài chính, việc không thu học phí buổi học thứ hai là chủ trương đúng đắn, nhân văn nhưng để thực hiện cần nguồn lực lớn từ ngân sách. Trong khi đó, tại nhiều địa phương, trường lớp còn thiếu, trang thiết bị chưa đồng bộ.

Nhằm tháo gỡ khó khăn này, Bộ GD&ĐT cho biết, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương xây dựng cơ chế, chính sách cụ thể về huy động kinh phí tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.

Theo Bộ GD&ĐT, để bảo đảm các điều kiện tổ chức, triển khai dạy học 2 buổi/ngày, sở giáo dục và đào tạo có vai trò quan trọng trong việc tham mưu UBND tỉnh, thành phố điều phối giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng cơ chế chính sách và ban hành hướng dẫn cụ thể.

Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, bố trí giáo viên, cơ sở vật chất phải căn cứ thực tiễn và điều kiện địa phương, bảo đảm không gây quá tải với học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh.

Sở GD&ĐT có trách nhiệm hướng dẫn các nhà trường xây dựng kế hoạch tổ chức dạy học 2 buổi/ngày phù hợp tình hình thực tiễn, bảo đảm rõ lộ trình, rõ nguồn lực được huy động (bao gồm nguồn lực về tài chính, xã hội hóa giáo dục, nguồn lực về con người, trong đó có nhóm nhân lực chất lượng cao như nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên chuyên nghiệp…); rõ nội dung và phương pháp dạy học, rõ trách nhiệm của các chủ thể, rõ kết quả và chất lượng giáo dục.

Ngọc Minh