ĐBQH đề nghị kiến tạo cho báo chí phát triển thay vì hạn chế

Nhiều tờ báo của Hà Nội, TP Hồ Chí Minh là "vốn quý" của nền báo chí

Thảo luận về Luật Báo chí (sửa đổi), đại biểu Trương Trọng Nghĩa (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho biết, ông đồng tình với sự cần thiết sửa đổi Luật Báo chí song cũng có một số góp ý.

Về cơ quan báo và phát thanh truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy tại khoản 6 Điều 16 của dự thảo, đại biểu dẫn Khoản 1 Điều 16 của dự thảo quy định: "Cơ quan báo chí thực hiện một hoặc một số loại hình báo chí, có một hoặc một số sản phẩm báo chí có cơ quan báo chí trực thuộc theo quy định của luật này".

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, nhiều tờ báo của Hà Nội, TP Hồ Chí Minh là "vốn quý" của nền báo chí Việt Nam

"Tôi rất đồng ý với quy định như vậy. Tuy nhiên, khoản 6 Điều 16 lại viết: "Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình là cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí", thiếu cụm từ "có cơ quan báo chí trực thuộc".

Nếu được thông qua, quy định này sẽ áp dụng đồng loạt cho báo chí của 34 tỉnh, thành, tỉnh ủy, thành ủy. Như vậy, cơ quan báo chí và phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy sẽ không có cơ quan báo chí trực thuộc. Nghĩa là cũng không thể thành lập hay phát triển thành cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện quy định tại khoản 5 Điều 16", đại biểu chỉ ra sự thiếu logic.

Ông cho rằng, báo chí là sản phẩm truyền thông, có đặc tính riêng, đó là phải thâm nhập được vào nhận thức, tình cảm của con người, làm cho người đọc yêu thích và cảm thấy cần thiết như thức ăn, nước uống, như không khí hằng ngày và tự nguyện bỏ tiền ra mua báo thì báo chí mới đạt được mục đích thành lập, mới tự chủ về tài chính và tồn tại lâu dài trong công chúng.

Đối với báo chí, khả năng, phạm vi và mức độ thâm nhập vào độc giả là yếu tố quan trọng đòi hỏi tài năng, kỹ năng, năng lực của cơ quan báo chí và của nhà báo.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

"Báo chí của chúng ta phải tốn bao nhiêu công sức để có được kỹ năng, năng lực này, nhờ vậy mới duy trì được hoạt động lâu dài, nuôi sống và giữ được đội ngũ, bộ máy của mình trong sạch, trung thực, không vi phạm pháp luật, vừa phải giữ gìn thương hiệu, vừa phải cạnh tranh với truyền thông lá cải, chống truyền thông giả mạo, lừa đảo, độc hại, lại còn phải tự chủ về tài chính và nếu có lợi nhuận thì còn đóng góp cho ngân sách của Nhà nước.

Nhiều nhà báo yêu nghề, yêu nước, thương dân đã không ngại dấn thân, chấp nhận hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ. Trong đội ngũ báo chí địa phương hiện nay, cả báo in, phát thanh, truyền hình và điện tử có những tờ báo đã làm được điều này. Theo tôi, những tờ báo đó là vốn quý của nền báo chí của chúng ta” - đại biểu Trương Trọng Nghĩa bày tỏ.

Ông đề nghị, Luật Báo chí (sửa đổi) lần này cần tạo điều kiện để những tờ báo đó tiếp tục phát triển. Luật cũng nên tạo hành lang pháp lý để báo chí của nhiều tỉnh, thành khác cũng phát triển theo hướng đó.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa phân tích, sau sáp nhập, chúng ta đã có 8 tỉnh, thành có dân số từ 4-5 triệu dân, 9 tỉnh, thành có từ 3 - 4 triệu dân, 3 tỉnh, thành có dân số từ 2 - 3 triệu dân và 8 tỉnh, thành có dân số từ 1 - 2 triệu dân, đặc biệt ở 2 đô thị lớn nhất, đông dân nhất cả nước là Hà Nội hơn 8 triệu dân và TP Hồ Chí Minh hơn 14 triệu dân...

Chúng ta đang có những tờ báo mà thương hiệu và tín nhiệm vượt qua ranh giới của hai địa phương này. Báo chí địa phương cũng là cơ quan ngôn luận của Tỉnh ủy, Thành ủy, diễn đàn của Nhân dân địa phương để truyền thông về những vấn đề, những nội dung đặc thù của địa phương mà báo chí trung ương không thể và cũng không nên gánh vác hết.

Các tỉnh, thành sau sáp nhập với dân số như trên là thị trường, cũng là nguồn lực của báo chí địa phương, nếu không được kiến tạo cho phát triển thì phải chăng sẽ rất lãng phí”, đại biểu Trương Trọng Nghĩa nêu vấn đề.

Từ những phân tích đó, ông cũng đề nghị sửa một số điểm của dự thảo. Cụ thể: Sửa Khoản 6 Điều 16 của dự thảo như sau: “Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình là cơ quan báo chí thuộc Tỉnh ủy, Thành ủy, có thể có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc.

Một số Tỉnh ủy, Thành ủy có thể thành lập cơ quan báo chí theo mô hình cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện theo quy định tại khoản 5 điều này”.

Theo ông, quy định như vậy phù hợp và đồng bộ với Khoản 1 của Điều 16 là “cơ quan báo chí có một và một số sản phẩm báo chí và có cơ quan báo chí trực thuộc theo quy định của luật này; phù hợp và đồng bộ với Khoản 5 Điều 16 quy định: Cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện là cơ quan báo chí có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đồng thời, quy định như vậy sẽ tạo điều kiện duy trì và tiếp tục phát triển cho các báo chí, sản phẩm báo chí, cơ quan báo chí địa phương đã tự chủ tài chính tương đối vững chắc nhiều năm tại những địa phương có hàng triệu người đọc có khả năng mua bán hằng ngày, như Thủ đô Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, điều này sẽ kiến tạo phát triển cho các tỉnh ủy, thành ủy của các địa phương khác xây dựng cơ quan báo chí theo mô hình này khi có điều kiện được Thủ tướng phê duyệt và cập nhật vào chiến lược phát triển và quản lý báo chí.

“Quy định như vậy theo tôi phù hợp với định hướng các nghị quyết của Đảng về sắp xếp tinh gọn có liên quan đến báo chí đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ”, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa một lần nữa nhấn mạnh.

Cần kiến tạo phát triển thay vì hạn chế

Đồng tình với lập luận về việc sửa Điều 16, đại biểu Trương Trọng Nghĩa, đại biểu Trần Kim Yến (Đoàn TP Hồ Chí Minh) nêu vấn đề trong giải trình của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Cụ thể, tại trang 21, 22, 23 của Báo cáo 492, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã giải trình và tiếp thu khá kỹ các ý kiến góp ý của đại biểu tại buổi thảo luận tổ, trong đó có nêu: Bộ đang tổng kết quy hoạch phát triển và quản lý báo chí; dự kiến, kiến nghị cấp có thẩm quyền tiếp tục triển khai một số quan điểm của quy hoạch; đồng thời bổ sung quan điểm mới, trong đó có nội dung về việc Hà Nội và TP Hồ Chí Minh được thành lập cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện.

Trên cơ sở chỉ đạo, phê duyệt của cấp có thẩm quyền, Bộ sẽ cụ thể hóa trong chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí".

ĐBQH Trần Kim Yến (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh)

"Tôi cơ bản thống nhất với giải trình này, tuy nhiên tôi vẫn đề xuất bổ sung nội dung luật hóa luôn để có cơ sở pháp lý triển khai và thực hiện nghiêm túc sau đó" - đại biểu nhấn mạnh.

Theo bà, việc điều chỉnh nội dung tại khoản 6 Điều 6 là cần thiết và cần viết lại như sau: "Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình là cơ quan báo chí thuộc Tỉnh ủy, Thành ủy, có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc.

Một số Tỉnh ủy, Thành ủy có thể thành lập cơ quan báo chí theo mô hình cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện theo quy định tại khoản 5 điều này".

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh

Đại biểu cũng nhất trí rằng, việc bổ sung như trên sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp luật, là điều kiện để các cơ quan báo, phát thanh, truyền hình, nhất là ở các đô thị đặc biệt có điều kiện phát triển, phục vụ tốt nhất cho nhu cầu xã hội, lan tỏa những thông điệp mạnh mẽ, đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với công chúng một cách nhanh chóng, trung thực, góp phần chống lại những thông tin sai lệch, tiêu cực, tạo sự đồng thuận xã hội.

Tán thành quan điểm này còn có đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn TP Hồ Chí Minh). Bà nói: "Về loại hình báo chí tại Điều 16, tôi đồng tình với ý kiến của một số đại biểu về việc cần phải bổ sung quy định cơ quan báo và phát thanh, truyền hình trực thuộc Tỉnh, Thành ủy có cơ quan báo chí trực thuộc.

Ngoài các lý do như các đại biểu phân tích, việc bổ sung này còn để thống nhất quy định của cơ quan báo chí nói chung quy định tại khoản 1 Điều 16".

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Quang Huân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) và đại biểu Phạm Văn Hòa cũng nêu ý kiến và đồng tình với quan điểm là có một số tờ báo lớn có uy tín, đã có lượng độc giả đông đảo, có khả năng tự chủ về tài chính thì nghiên cứu không nên sáp nhập lại.

ĐBQH Nguyễn Quang Huân - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh

Trăn trở với sự phát triển của báo chí, đại biểu Trương Trọng Nghĩa một lần nữa đề nghị việc xây dựng Luật Báo chí (sửa đổi) theo tinh thần kiến tạo phát triển của Nghị quyết 66, với hành lang pháp lý thông thoáng, rộng mở, bao quát cả chung và riêng, hiện tại và tương lai.

Như vậy, việc các cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy có cơ quan báo chí trực thuộc và có thể là cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện sẽ không còn là cơ chế đặc thù của địa phương.

"Nơi nào có điều kiện thì làm ngay, chưa có thì chưa làm, trong tương lai phát triển đủ điều kiện thì làm. Báo chí thuộc Tỉnh ủy, Thành ủy địa phương chẳng những phải tuân theo Hiến pháp và pháp luật, mà còn có sự quản lý của Tỉnh ủy, Thành ủy, của hệ thống Ban tuyên giáo của Chính phủ và bộ, ngành hữu quan.

Thể chế và quản lý nhà nước cần kiến tạo phát triển thay vì hạn chế để đội ngũ đầy đủ điều kiện đẩy lùi truyền thông lá cải, chống truyền thông giả mạo, lừa đảo, độc hại; Qua đó, đóng góp hiệu quả hơn vào sự phát triển của địa phương và của đất nước trong kỷ nguyên mới" - đại biểu Trương Trọng Nghĩa nói.

Thái Sơn