ĐBQH nêu nghịch lý: Học tốt nhưng vẫn trượt kỳ thi lớp 10

Đại biểu Quốc hội đề nghị cung cấp sách giáo khoa miễn phí trong năm học tới

Thông qua mức học phí mới các trường chất lượng cao năm học 2025-2026

Sáng nay (4/12), Quốc hội thảo luận ở hội trường về các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; Dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội...

Nhiều dấu ấn trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo

Thảo luận về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chính phủ, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga ̣- Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đánh giá, nhiệm kỳ vừa qua diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, gây tác động mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực trong nước.

Bước vào đầu nhiệm kỳ, đại dịch COVID-19 bùng phát trên phạm vi rộng, để lại hậu quả nặng nề. Tình trạng thiên tai cực đoan liên tục gây tác động nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân.

Năm cuối nhiệm kỳ, cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy được thực hiện quyết liệt, triệt để với quy mô lớn, cùng nhiều quyết sách mang ý nghĩa lịch sử; có những cải cách tốn kém, đòi hỏi quyết tâm cao được triển khai đồng thời.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên họp

Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã quyết tâm, quyết liệt trong chỉ đạo điều hành, chủ động, linh hoạt, phát huy tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ theo thời gian tại các nghị quyết của Đảng và Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đặc biệt quan tâm tới vấn đề giáo dục. Bà đánh giá 5 điểm mà Chính phủ đã làm được trong nhiệm kỳ vừa rồi.

Một là, Chính phủ đã tham mưu trình Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, coi giáo dục là vị trí đột phá chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia và khát vọng phát triển đất nước.

Hai là, Chính phủ đã trình Trung ương ban hành nghị quyết và trình Quốc hội luật hóa chủ trương phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 tuổi.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga ̣- Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị

“Đây là chủ trương mang tính nhân văn sâu sắc, tạo nền tảng phát triển con người từ sớm, là chính sách mà rất ít quốc gia trên thế giới làm được” - đại biểu nói.

Ba là, miễn học phí đối với học sinh mầm non và phổ thông. "Điều này thể hiện quyết tâm lớn của Nhà nước trong bảo đảm quyền học tập và giảm gánh nặng tài chính cho hàng triệu gia đình. Đây cũng là kiến nghị của nhiều đại biểu Quốc hội trong nhiều nhiệm kỳ và đến nay đã được thực thi" - đại biểu đánh giá cao.

Bốn là, trong bối cảnh rất khó khăn, Chính phủ đã kịp thời trình Quốc hội Chương trình mục tiêu quốc gia cho giáo dục, tạo cơ chế đầu tư trung và dài hạn thay vì các cơ chế phân tán như trước đây.

Năm là, Chính phủ đã xây dựng Luật Nhà giáo trình Quốc hội xem xét thông qua. Theo đại biểu, Luật này đã được thai nghén qua rất nhiều nhiệm kỳ và đến nhiệm kỳ này mới được hoàn thiện, có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo - những người có vai trò quyết định chất lượng giáo dục.

Đồng thời, Chính phủ đã kịp thời trình và sửa đổi nhiều luật về giáo dục, trình Quốc hội nghị quyết đặc thù, nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai các chính sách mới trong Nghị quyết 71 của Trung ương. Những quyết sách mạnh mẽ này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng giáo dục lên tầm quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc.

Đề nghị không biến phân luồng thành “rào cản”

Tuy đồng tình với một số nội dung trong báo cáo của Chính phủ, nhưng nữ đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập còn tồn tại trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga trăn trở trước gánh nặng thi cử do vấn đề phân luồng sau trung học cơ sở.

Theo đại biểu, Đề án Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 - 2025 của Chính phủ đề ra mục tiêu đến năm 2025, ít nhất 40% học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở tiếp tục học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

"Phân luồng đang hiểu sai thực hiên sai trong thực tế: Ai thi trượt vào THPT thì đi học nghề” phân luồng bị gắn với thất bại, không phải lựa chọn. Kiểu phân luồng cưỡng bức, thay vì: Ai có sở trường, định hướng nghề nghiệp rõ ràng thì chọn con đường phù hợp" - đại biểu nêu thực trạng.

Theo bà, thi vào lớp 10 đang trở thành một “kỳ thi quốc gia thu nhỏ”, với áp lực nặng nề. Trong khi đó, THPT là bậc học phổ thông, nghĩa là mọi học sinh đều có quyền được học.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga nhấn mạnh: "Việc tỷ lệ học sinh vào THPT còn thấp tại một số địa phương cho thấy: Thời gian qua chúng ta chưa bảo đảm đúng quyền tiếp cận giáo dục phổ thông 12 năm. Nhìn những gương mặt bơ phờ, đờ đẫn vì áp lực thi cử của những trẻ em mới 15 tuổi; đọc những bức thư đầy tuyệt vọng các trẻ em khi không vượt nỗi kỳ thi vào THPT mà thấy nhói lòng".

Bên cạnh đó, theo đại biểu, một nghịch lý nữa đáng lo ngại đang diễn ra: Thi công lập quá căng, nhiều em dù học tốt nhưng không vượt qua kỳ thi đầy cạnh tranh. Kết quả là học sinh gia đình khó khăn phải buộc vào trường tư, với học phí cao vượt quá khả năng của gia đình khi đó; trường tư phải cung cấp dịch vụ chất lượng cao - dành cho gia đình có điều kiện. Điều này đang khiến công bằng trong giáo dục không được đảm bảo.

"Vấn đề này đã được Chính phủ nhận diện trong các báo cáo tổng kết thực hiện Luật Giáo dục, Tuy nhiên trong báo cáo của CP trong phần bất cập chưa thấy nêu" - đại biểu thẳng thắn nói.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Từ thực trạng nhức nhối nêu trên, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị: “Chính phủ cần có hành động ngay”.

“Ngay trong năm học 2026 - 2027 hãy mở rộng cánh cửa trung học phổ thông, đầu tư bài bản cho trung học nghề, tôn trọng quyền lựa chọn của người học. Cải tiến thi cử, điều chỉnh phương thức tuyển sinh lớp 10 theo hướng giảm áp lực, tạo cơ hội cho học sinh.

Phân luồng phải dựa trên tự nguyện và năng lực, không trở thành rào cản ngay từ lớp 9. Bảo đảm đủ chỗ cho học sinh trung học phổ thông công lập để các em không bị phân luồng cưỡng bức” - đại biểu kiến nghị.

Bà cho rằng, chúng ta đang có trong tay những chính sách tiến bộ, những quyết sách mạnh mẽ như kỳ vọng, nhưng thực tiễn triển khai vẫn còn thách thức. Nguyên nhân chủ yếu vì hai lý do: Thiếu giải pháp đồng bộ và thiếu nguồn lực đảm bảo.

“Tư duy đã đổi mới, chính sách đã ban hành, nhưng sức mạnh thực thi phải đủ để tạo ra chuyển biến rõ rệt. Vì vậy, tôi kiến nghị và kỳ vọng nhiệm kỳ tới phải là nhiệm kỳ của hành động, biến chính sách thành hiện thực, biến nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước thành các chương trình hành động cụ thể, rõ ràng bằng kết quả cụ thể trong từng lớp học, từng trường học” - đại biểu Tuyết Nga bày tỏ mong muốn.

Thái Sơn