Để cây xanh không trở thành nỗi bất an trong mùa mưa bão...

Thực trạng đáng lo ngại này đòi hỏi một cái nhìn toàn diện và những giải pháp căn cơ để biến cây xanh từ ẩn họa thành biểu tượng an toàn và bền vững của thành phố.

Ẩn họa từ những tán cây

Những năm gần đây, đặc biệt là vào mùa mưa bão, Hà Nội liên tục chứng kiến các sự cố cây xanh gãy đổ, gây thiệt hại nghiêm trọng và gieo rắc nỗi bất an trong lòng người dân.

Mới đây nhất, ngày 26/8, do ảnh hưởng của bão số 5 (Kajiki) và gió lớn, một cây xà cừ cổ thụ tại nút giao Trần Phú - Chu Văn An (phường Ba Đình) bất ngờ bật gốc, ngã đổ đè trúng hai ô tô đang lưu thông.

Cụ thể, một chiếc Mazda CX5 bị hư hỏng nặng phần đầu và một chiếc Peugeot 3008 cũng bị cành cây quật hỏng nắp capo. Rất may, tất cả những người trong xe đều an toàn. Trong cùng thời điểm này, toàn thành phố ghi nhận 123 cây xanh bị gãy đổ do bão số 5, trong đó riêng phường Sơn Tây có tới 109 cây.

Hiện trường gió mạnh làm cây cổ thụ ở nút Trần Phú - Chu Văn An (phường Ba Đình) bị bật gốc đè trúng 2 ôtô đang lưu thông trên đường vào sáng 26/8/2025 (Ảnh:Ngọc Bích)

Trước đó, chiều 19/7, một cơn giông lớn quét qua Hà Nội đã gây ra thiệt hại nặng nề, 941 cây xanh gãy đổ trên toàn thành phố. Riêng khu vực nội thành và các tuyến phố trung tâm ghi nhận 771 cây bị ảnh hưởng, trong khi các khu vực ngoại thành là 170 cây. Sự cố này không chỉ làm hư hỏng hàng chục phương tiện giao thông mà còn gây ách tắc giao thông nghiêm trọng ở nhiều nơi.

Cây lớn bật gốc trên phố Quán Thánh chiều 19/7

Những sự cố liên tiếp này đã khiến nhiều người dân không khỏi bất an. Chị Lê Bích Hoài (phường Ba Đình) bày tỏ lo lắng: “Mỗi khi trời có giông, đặc biệt là do ảnh hưởng của bão, tôi rất sợ đi qua những đoạn đường có cây to. Bởi vì không ai biết được cây đổ lúc nào”.

Ông Bùi Liên Sơn (phường Hoàng Mai) cũng chia sẻ cảm giác “thót tim” sau mỗi trận mưa to gió lớn khi sống gần khu vực có nhiều cây cổ thụ.

Thực trạng nêu trên phản ánh một thực tế rằng công tác quản lý và bảo vệ cây xanh đô thị vẫn còn nhiều lỗ hổng cần được khắc phục. Dù Hà Nội là một đô thị xanh nhưng chính những “lá phổi xanh” ấy lại đang tiềm ẩn những mối hiểm nguy mà nếu không có giải pháp căn cơ, sẽ còn tiếp diễn và gây ra những hậu quả khó lường.

Chung tay biến cây xanh thành không gian an toàn

Để biến những hàng cây xanh thành không gian an toàn, tô điểm cho phố phường và không còn là mối lo lắng cần có sự phối hợp đồng bộ từ chính quyền, các đơn vị chuyên môn và ý thức trách nhiệm của mỗi người dân.

Theo đó, trước hết, Sở Xây dựng Hà Nội và Công ty TNHH MTV Công viên cây xanh Hà Nội cần xem xét lại chiến lược quản lý cây xanh đô thị một cách tổng thể và bài bản.

Với gần 200.000 cây bóng mát đang được quản lý, việc rà soát, kiểm tra cần được nâng cao về cả tần suất và chất lượng. Thay vì chỉ cắt tỉa định kỳ, cần áp dụng các công nghệ hiện đại như siêu âm để phát hiện sớm các cây bị sâu mục từ bên trong, rễ yếu do quá trình thi công hạ tầng hoặc các tác động khác.

Việc này giúp đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của cây, từ đó đưa ra quyết định cắt tỉa, gia cố hay thậm chí chặt hạ kịp thời những cây thực sự có nguy cơ; đồng thời, cần ưu tiên chặt hạ kịp thời những cây đã xác định là nguy hiểm, có nguy cơ gãy đổ cao để đảm bảo an toàn tuyệt đối, đặc biệt vào mùa mưa bão.

Để cây xanh không trở thành nỗi bất an đối với người dân, cần có một chiến lược chăm sóc và bảo vệ cây đô thị bài bản, khoa học và hiệu quả hơn

Một giải pháp dài hơi khác là quy hoạch lại chủng loại cây trồng đô thị. Theo chuyên gia Lê Huy Cường, Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam, Hà Nội nên ưu tiên trồng các loại cây thân không giòn, có rễ ăn sâu, bám chắc và chiều cao vừa phải, phù hợp với điều kiện đô thị và không gian sống. Tránh trồng các loại cây có rễ nông, dễ đổ khi gặp gió lớn, cây thân dễ gãy hoặc những cây phát triển quá nhanh, khó kiểm soát chiều cao và tán lá.

Cùng với đó, cơ quan chức năng cần xem xét mật độ cây trồng để đảm bảo cây có đủ không gian phát triển khỏe mạnh, tránh cạnh tranh dinh dưỡng và không gây ảnh hưởng đến hệ thống hạ tầng.

Đặc biệt, trách nhiệm bảo vệ cây xanh trong quá trình thi công hạ tầng cần được siết chặt. Các đơn vị thi công trên vỉa hè, đường phố phải tuân thủ tuyệt đối quy định về bảo vệ hệ thống rễ cây. Nếu bất khả kháng phải tác động, cần có biện pháp gia cố, bảo vệ hoặc di dời cây phù hợp, có sự giám sát của cơ quan chuyên môn để tránh tạo ra những “tử huyệt” âm thầm cho cây sau này.

Việc ứng phó nhanh chóng và hiệu quả khi xảy ra sự cố là yếu tố then chốt để giảm thiểu thiệt hại. Các đội ứng trực cần được trang bị đầy đủ và có mặt kịp thời 24/7 để xử lý cây đổ, phân luồng giao thông, đảm bảo an toàn cho người dân.

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, ý thức bảo vệ cây xanh của mỗi người dân đóng vai trò quan trọng. Những hành động tưởng chừng vô hại như đóng đinh, buộc dây điện, treo biển quảng cáo hay khoan vào thân cây thực chất đang trực tiếp gây tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc xâm nhập, làm suy yếu cây từ bên trong. Vì vậy, mỗi người dân cần thay đổi thói quen, từ bỏ những hành vi gây hại và chủ động bảo vệ "người bạn xanh" của mình.

Ngoài ra, người dân cũng cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt vào mùa mưa bão. Khi phát hiện cây xanh có dấu hiệu bất thường như nghiêng ngả, rễ trồi, thân nứt hoặc cành cây khô gãy, cần chủ động thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc các đơn vị quản lý cây xanh để có biện pháp xử lý kịp thời.

Trong điều kiện thời tiết xấu, người dân nên hạn chế di chuyển hoặc đỗ xe dưới các tuyến phố có cây cổ thụ, cây cao lớn hoặc những khu vực có nguy cơ cao.

Hà Nội là thành phố của những hàng cây, của ký ức và vẻ đẹp thanh bình. Do đó, để “lá phổi xanh” này tiếp tục là niềm tự hào chứ không phải là nỗi lo, không chỉ cần các giải pháp quản lý khoa học, bài bản từ các cơ quan chức năng mà còn cần sự chung tay, đồng hành trách nhiệm phía người dân và cộng đồng. Chỉ khi đó, cây xanh mới thực sự phát huy hết giá trị, làm đẹp phố phường và mang lại sự an toàn, bền vững cho cuộc sống của người dân Thủ đô.

Ánh Dương