Đổi mới mạnh mẽ để đi cùng thế hệ trẻ thời đại số

Sáng 14/11, Trung ương Đoàn Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trên các lĩnh vực để xây dựng dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031. Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết chủ trì hội nghị.

Khơi dậy khát vọng cống hiến

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết cho biết: Đại hội Đoàn toàn quốc nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong thời điểm toàn hệ thống chính trị, các ngành, các cấp tổ chức triển khai thực hiện các nội dung Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng với các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, 2045. Đây cũng là giai đoạn của bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhất là trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số, xanh, tuần hoàn phát triển mạnh, tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực; quá trình hội nhập quốc tế của nước ta trên các lĩnh vực ngày càng sâu, rộng.

Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết

Cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đang tạo cơ hội lịch sử, bước ngoặt cho sự phát triển đột phá của đất nước. Công tác thanh niên bước vào giai đoạn đẩy nhanh triển khai Chiến lược Quốc gia về phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030.

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết, trong 5 năm tới, thanh thiếu nhi Việt Nam là thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, có khả năng tiếp cận thông tin nhanh, tư duy và phong cách sống mới. Đến giai đoạn 2030 - 2045, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, thanh niên sẽ chú trọng tự học, sáng tạo trên nền tảng số, tham gia khởi nghiệp, dịch chuyển lao động và hội nhập quốc tế. Đa số thanh niên đề cao giá trị truyền thống, ý thức trách nhiệm với Tổ quốc, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, thể hiện lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới, sáng tạo và lẽ sống vì cộng đồng.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển, thế hệ trẻ ngày nay đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Nhiều vấn đề xã hội của thanh niên cũng đang đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quản lý, giáo dục, xây dựng chính sách đảm bảo mục tiêu phát triển thanh niên.

Toàn cảnh hội nghị

Với tinh thần đó, Ban Bí thư Trung ương Đoàn mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học sẽ gợi mở, đề xuất cho Đoàn những vấn đề và những nội dung công việc cần quan tâm triển khai trong nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trong đó, các nội dung trọng tâm gồm: Đặc điểm, xu thế mới của thanh niên hiện nay và những vấn đề trọng tâm của tình hình thanh thiếu nhi mà tổ chức Đoàn cần quan tâm trong nhiệm kỳ tới.

Từ yêu cầu nhiệm vụ triển khai thực hiện các nội dung trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đặc biệt là các bài phát biểu chỉ đạo, bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm về thế hệ trẻ và tổ chức Đoàn trong thời gian qua, câu hỏi đặt ra là Đoàn cần làm gì để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong thanh niên, phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong tham gia thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, 2045?...

Muốn đi nhanh, Đoàn phải kết nối mạnh

Tại hội nghị, các chuyên gia đưa ra nhiều góc nhìn rất thẳng thắn và thiết thực. Tiến sĩ Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cho rằng: Bên cạnh giáo dục, vai trò kết nối của Đoàn là cực kỳ quan trọng. Đoàn phải trở thành cầu nối giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, Nhà nước và doanh nghiệp để đưa ý tưởng vào cuộc sống.

Đại biểu chia sẻ ý kiến tại hội nghị

Theo ông, Đoàn cần tận dụng tốt các cơ chế chính sách, đồng hành với thanh niên trong quản lý chất lượng nguồn nhân lực, vấn đề đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh thị trường lao động biến động mạnh.

Chuyên gia cao cấp Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam Nguyễn Hoàng Hà đưa ra bức tranh nhân lực đáng lưu tâm: Thanh niên chiếm 23% lực lượng lao động cả nước nhưng 12% thanh niên đô thị thất nghiệp; 40% việc làm có nguy cơ bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo...

Những con số này không chỉ cảnh báo mà còn là lời thúc giục, thanh niên phải chuẩn bị kỹ năng mới, Đoàn phải định hướng mạnh mẽ hơn. Ông đề xuất 5 trụ cột cho phát triển thanh niên: Việc làm chất lượng; kỹ năng số - kỹ năng nghề tích hợp AI; khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo; thực tập doanh nghiệp & kết nối thị trường lao động; hỗ trợ thanh niên yếu thế.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh: "Thanh niên không xem AI là thách thức hãy làm chủ nó. Đoàn cần giúp thanh niên tự tin bước vào thị trường lao động mới".

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Bách, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, cho rằng áp lực của thanh niên thời nay khác hẳn thế hệ 8X. Nếu thế hệ trước thành công nhờ nỗ lực và kiên trì, thì thanh niên ngày nay phải: Cập nhật kỹ năng mỗi ngày, tạo ra sản phẩm thực tế, sẵn sàng học tập suốt đời.

Các chuyên gia góp ý tại hội nghị

Về hội nhập quốc tế, Tiến sĩ Trần Xuân Bách cho rằng Đoàn cần chú trọng: Nâng cao năng lực ngoại ngữ; tạo chương trình trải nghiệm quốc tế; khuyến khích thanh niên tham gia khoa học công nghệ, kinh tế số toàn cầu; phát triển mạnh các câu lạc bộ học thuật, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Ông Hoàng Sơn Công, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ ngành bán lẻ, Phó Viện trưởng Viện Khoa học phát triển tài năng Việt Nam cho rằng: Hiện nay nhiều đề tài, mô hình và sản phẩm mẫu của thanh niên trong các cuộc thi khởi nghiệp chỉ được đầu tư mạnh lúc thi nhưng sau khi kết thúc lại bị bỏ ngỏ, không tiếp tục được phát triển. Điều này gây lãng phí chất xám và nguồn lực đổi mới sáng tạo. Vì vậy, ông đề xuất xây dựng cơ chế thu thập, lưu trữ và quản lý dữ liệu về tất cả các ý tưởng, mô hình, dự án khởi nghiệp của thanh niên. Đây sẽ là nguồn dữ liệu mở giúp kết nối nhà đầu tư, hỗ trợ tư vấn tiếp tục hoàn thiện các dự án tiềm năng.

Song song với đó, ông đề nghị xây dựng danh mục “Thanh niên tiêu biểu đổi mới sáng tạo” để ghi nhận, lan tỏa và tạo động lực cho những bạn trẻ có đóng góp nổi bật. Đoàn cũng cần có cơ chế khuyến khích thanh niên xã, phường, thị trấn và các đặc khu kể lại câu chuyện văn hóa địa phương, quảng bá bản sắc quê hương thông qua các nền tảng số và mạng xã hội.

Ngoài ra, ông cho rằng nên khuyến khích tất cả thanh niên có dự án khởi nghiệp chia sẻ mô hình tại địa phương, tạo thành phong trào học hỏi lẫn nhau. Để hỗ trợ điều này, ông đề xuất xây dựng một thư viện số chuyên đề, tập hợp các mô hình hay, giải pháp thiết thực và nguồn tài liệu hướng dẫn để thanh niên có thể dễ dàng khai thác và áp dụng.

Nguyễn Dũng