Đón Tết bằng “4.0” theo cách của giới trẻ

Công nghệ dẫn dắt trải nghiệm ngày xuân

Khác với những năm trước, khi cứ đến gần Tết là “chạy sô” ra ngoài chợ, trung tâm thương mại để mua sắm, hai năm nay, Trần Khánh Linh (25 tuổi, làm việc trong lĩnh vực truyền thông) gần như không cần phải bước chân ra chợ truyền thống. Từ giỏ quà gửi về quê, vé xe về nhà cho đến lịch hẹn họp mặt bạn bè, tất cả đều được Linh quản lý trên điện thoại thông minh.

“Tết với mình giờ giống như một “dự án” được điều phối bằng công nghệ. Có ứng dụng nhắc lịch, có ví điện tử lo tài chính, có mạng xã hội để kết nối, nên mọi thứ gọn nhẹ hơn rất nhiều”, cô gái trẻ chia sẻ.

Năm ngoái, cô gái trẻ làm việc tới tận chiều 28 Tết rồi mới về quê. Hành trang của Khánh Linh khi bước lên xe chỉ có balo mang laptop, tai đeo tai nghe không dây, không có bánh mứt, vali khi cô gái 25 tuổi đã chuẩn bị xong và gửi về quê từ nhiều ngày trước.

Tết với Khánh Linh giống như một “dự án” được điều phối bằng công nghệ

“Mọi thứ mình làm cho Tết đều nằm trong điện thoại”, Linh vui vẻ nói, vừa mở ứng dụng ngân hàng số để kiểm tra lại các khoản chi cuối năm.

Trên màn hình, từng giao dịch hiện ra rõ ràng: tiền mua giỏ quà Tết gửi về quê, vé xe đã đặt trước cả tuần, khoản lì xì online dành cho cháu gái và mấy đứa cháu nhỏ trong gia đình.

“Nếu là vài năm trước chắc giờ này mình đang cuống lên vì sợ thiếu thứ này, quên thứ kia. Giờ thì công nghệ làm giúp gần hết”, Linh nói.

Cô gái sinh năm 2001 thuộc thế hệ Gen Z điển hình - trưởng thành cùng smartphone, mạng xã hội và các nền tảng số. Với Linh, công nghệ không phải thứ gì đó “hiện đại” hay “cao siêu”, mà là thói quen sống. Điều này thể hiện rất rõ trong cách cô chuẩn bị cho Tết, một dịp vốn được xem là truyền thống và giàu cảm xúc nhất trong năm.

Năm ngoái, khoảng một tuần trước Tết, cô gái trẻ đã hoàn tất việc mua sắm quà cáp cho gia đình. Thay vì ra chợ hay siêu thị, anh chọn các sàn thương mại điện tử. “Mình có thể so sánh giá, đọc đánh giá của người mua trước, rồi chọn giao thẳng về quê. Ba mẹ nhận được quà sớm, mình thì không phải mang vác lỉnh kỉnh”, Linh nói. Theo cô, việc mua sắm Tết online không chỉ tiện lợi, mà còn giúp kiểm soát chi tiêu tốt hơn nhờ lịch sử giao dịch rõ ràng.

Không dừng lại ở mua sắm, Khánh Linh còn dùng công nghệ để “lập kế hoạch cảm xúc” cho Tết. Trong ứng dụng ghi chú, cô gái trẻ lưu sẵn danh sách những người cần chúc Tết, kèm theo vài dòng gợi ý nội dung để tránh việc chúc qua loa, máy móc.

“Mình không muốn nhắn tin kiểu copy - paste. Có người mình sẽ gọi video, có người chỉ cần nhắn tin là đủ. Công nghệ giúp mình chọn cách kết nối phù hợp với từng mối quan hệ”, Linh chia sẻ.

Đêm giao thừa năm ngoái, do bận công việc, cô gái trẻ không kịp về quê đúng thời điểm. Thay vì cảm giác hụt hẫng như những năm trước, Linh chọn mở video call với gia đình suốt thời khắc chuyển giao năm mới.

“Bố mẹ đặt điện thoại ngay bàn thờ. Mình nhìn thấy cảnh cúng giao thừa qua màn hình. Lúc đó mình nhận ra, cảm giác Tết không nằm ở việc mình đứng ở đâu, mà ở việc mình có thật sự kết nối hay không”, Linh nhớ lại.

Với Khánh Linh, công nghệ không làm Tết “ảo” đi, mà giúp cảm xúc trở nên liền mạch hơn trong bối cảnh nhịp sống ngày càng phân tán

Với Khánh Linh, công nghệ không làm Tết “ảo” đi, mà giúp cảm xúc trở nên liền mạch hơn trong bối cảnh nhịp sống ngày càng phân tán. “Nếu không có công nghệ, chắc mình sẽ bỏ lỡ rất nhiều khoảnh khắc quan trọng”, cô gái trẻ nói.

Ngay cả phong tục lì xì, vốn gắn chặt với tiền mặt và phong bao đỏ, cũng được Minh tiếp cận theo cách mới. Sáng mùng 1, sau khi gọi điện chúc Tết họ hàng, Linh mở ứng dụng ví điện tử, lần lượt gửi lì xì cho em nhỏ trong gia đình. Mỗi khoản chuyển tiền đều kèm lời chúc riêng. “Tiền không nhiều, nhưng mình muốn tụi nhỏ biết là mình nhớ đến chúng. Lì xì online giúp mình làm điều đó nhanh và đúng lúc”, Linh giải thích.

Theo Linh, điều quan trọng nhất của Tết không phải là hình thức, mà là sự hiện diện về mặt tinh thần. Công nghệ, trong trường hợp này trở thành công cụ giúp duy trì sự hiện diện ấy. “Có thể không ngồi chung mâm cơm, nhưng chỉ cần mở điện thoại, mình vẫn thấy mình thuộc về gia đình”, cô nói.

Sau Tết, Linh còn có thói quen lưu trữ ký ức số. Những cuộc gọi video, hình ảnh gia đình, tin nhắn chúc Tết được anh lưu lại, sắp xếp thành từng thư mục. “Sau này nhìn lại, mình thấy Tết của mình được ghi lại rất rõ. Không chỉ bằng trí nhớ, mà bằng dữ liệu”, Linh vui vẻ bày tỏ và cho biết đã sẵn sàng cho mùa Tết năm nay.

Làm mới truyền thống nhưng vẫn giữ nguyên giá trị của Tết

Dù sống trong không gian số, Gen Z không hề phủ nhận truyền thống. Ngược lại, thế hệ này đang tái định nghĩa Tết bằng công nghệ, biến những giá trị cũ trở nên linh hoạt và phù hợp hơn với đời sống hiện đại.

Đặng Quang Huy (27 tuổi, nhân sự trong lĩnh vực maketing) cho biết, Tết của anh giờ đây nhẹ nhàng hơn trước: “Mình không còn áp lực phải làm đủ mọi nghi lễ. Điều quan trọng là hiểu ý nghĩa của Tết, dành thời gian chất lượng cho gia đình và cho chính mình”.

Công nghệ giúp Quang Huy tiếp cận những giá trị truyền thống theo cách mới

Công nghệ giúp Huy tiếp cận những giá trị truyền thống theo cách mới. Các kiến thức về phong tục, nghi lễ, văn hóa Tết không chỉ được truyền miệng mà còn xuất hiện dưới dạng video, podcast, bài viết đa phương tiện. Nhờ đó, truyền thống không còn khô cứng, mà trở thành nội dung có thể khám phá, chia sẻ và sáng tạo lại.

Trong cách tặng quà Tết, công nghệ tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Thay vì những món quà mang tính hình thức, Huy ưu tiên quà tặng số hóa và trải nghiệm. Năm nay, Huy dự định tặng cho gia đình một chuyến đi du lịch sau Tết và một video tổng hợp hình ảnh gia đình trong năm. “Mình dùng công cụ chỉnh sửa video để làm quà. Hy vọng mọi người xem xong sẽ cảm thấy thật vui vẻ”, Huy chia sẻ.

Công nghệ đang tác động đến cách Gen Z nhìn nhận ý nghĩa của Tết và thời gian nghỉ lễ

Những món quà ấy cho thấy giá trị tinh thần đang được số hóa, nhưng không vì thế mà trở nên hời hợt. Trái lại, công nghệ giúp nhưng người trẻ như Quang Huy thể hiện cảm xúc một cách sáng tạo và cá nhân hơn.

Đáng chú ý, công nghệ còn tác động đến cách Gen Z nhìn nhận ý nghĩa của Tết và thời gian nghỉ lễ. Tết không chỉ là dịp đoàn viên, mà còn là khoảng thời gian để chăm sóc sức khỏe tinh thần, “reset” bản thân sau một năm dài. Các ứng dụng quản lý thời gian, theo dõi sức khỏe, thiền định… được nhiều bạn trẻ sử dụng trong dịp Tết, cho thấy sự giao thoa giữa công nghệ và nhu cầu cân bằng cuộc sống.

Sự linh hoạt trong cách đón Tết của Gen Z đôi khi gây tranh luận, nhưng nhìn sâu hơn, đó là biểu hiện của một xã hội đang thay đổi. Công nghệ không làm Tết nhạt đi, mà buộc Tết phải thích nghi. Khi nhịp sống nhanh hơn, khoảng cách địa lý lớn hơn, công nghệ trở thành cầu nối giúp truyền thống tiếp tục tồn tại dưới hình thức mới.

Tết của Gen Z được vận hành bằng công nghệ, được cá nhân hóa bởi dữ liệu, nhưng vẫn giữ được tinh thần nhân văn, gắn kết và sẻ chia vốn là cốt lõi của Tết Việt

“Tết 4.0” vì thế không phải là sự đoạn tuyệt với quá khứ, mà là bước chuyển tất yếu của văn hóa trong kỷ nguyên số. Khi Gen Z dần trở thành lực lượng trung tâm của xã hội, cách họ đón Tết hôm nay đang góp phần định hình diện mạo Tết ngày mai - một cái Tết được vận hành bằng công nghệ, được cá nhân hóa bởi dữ liệu, nhưng vẫn giữ được tinh thần nhân văn, gắn kết và sẻ chia vốn là cốt lõi của Tết Việt.

Phạm Thành