Đột phá nguồn nhân lực - chìa khóa cho khát vọng phát triển mới

Nguồn nhân lực - động lực trung tâm của tăng trưởng mới

Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, ba đột phá chiến lược được xác định từ Đại hội XIII có ý nghĩa cho cả giai đoạn 2021 - 2030 nhưng bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá.

Trong đó, Tổng Bí thư nêu rõ đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là yêu cầu tất yếu

Từ thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia, có thể thấy, tài nguyên thiên nhiên có thể cạn kiệt, lợi thế lao động giá rẻ không còn bền vững nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là lợi thế lâu dài và quyết định đến sự phát triển hưng thịnh và bền vững của một quốc gia.

Trong kỷ nguyên số, giá trị của một quốc gia không còn được đo bằng diện tích đất đai hay trữ lượng tài nguyên mà bằng trình độ tri thức, kỹ năng và năng lực sáng tạo của con người. Những ngành nghề mới xuất hiện dựa trên công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa… đòi hỏi lực lượng lao động không chỉ có tay nghề mà còn phải có tư duy số, khả năng thích ứng nhanh và sáng tạo liên tục.

Chính vì vậy, Đại hội XIV đặt ra yêu cầu hình thành đội ngũ cán bộ quản lý giỏi, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học, công nhân kỹ thuật cao - những lực lượng nòng cốt dẫn dắt quá trình phát triển bứt phá.

Hình thành đội ngũ tinh hoa cho phát triển bứt phá

Đánh giá cao ba chiến lược đột phá được đưa ra tại Đại hội XIV của Đảng, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, chuyên gia giáo dục, Hiệu trưởng Trường Đại học Thành Đô cho rằng, để có được nguồn nhân lực chất lượng cao, giải pháp căn cơ nhất vẫn là đổi mới giáo dục và đào tạo. Không chỉ đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy giáo dục từ “truyền thụ kiến thức” sang “khai phá và phát triển năng lực”.

PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, chuyên gia giáo dục, Hiệu trưởng Trường Đại học Thành Đô

Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, giáo dục cần hướng đến việc hình thành tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo và kỹ năng số cho người học. Đồng thời, đào tạo phải gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động, tránh tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”, đào tạo không sát thực tế.

Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, giữa cơ sở đào tạo và thị trường lao động vì thế trở thành yêu cầu bắt buộc. Doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, góp ý chương trình, tiếp nhận thực tập sinh, đặt hàng nhân lực… sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng.

Thách thức lớn nhất hiện nay của giáo dục đại học không phải là thiếu chương trình đào tạo mà là thiếu sự kết nối thực chất với nhu cầu doanh nghiệp. “Sinh viên không thể chỉ học lý thuyết trên giảng đường. Chúng tôi đang đẩy mạnh mô hình đào tạo gắn với thực hành, đưa doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức học kỳ doanh nghiệp để sinh viên được va chạm thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo chia sẻ.

Theo PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, khi đào tạo bám sát nhu cầu xã hội, sinh viên ra trường có thể làm việc ngay, không mất thời gian đào tạo lại, đó chính là cách rút ngắn khoảng cách giữa giáo dục và thị trường lao động.

Đột phá về nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Một điểm nhấn quan trọng trong mục tiêu đột phá nguồn nhân lực là tăng cường năng lực số cho người lao động. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, kỹ năng sử dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, làm việc trên môi trường số không còn là lợi thế mà trở thành yêu cầu cơ bản.

Từ cán bộ quản lý nhà nước, doanh nhân đến người lao động trong các nhà máy, công trường đều cần được trang bị kỹ năng số để thích ứng với phương thức làm việc mới. Đây chính là nền tảng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự đi vào đời sống.

Bà Hồ Thị Phương Anh, Giám đốc Công ty CP Sản xuất và thương mại dịch vụ Viên Minh nhận định: “Tốc độ phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo nhanh chóng nên nhiều lao động chưa kịp cập nhật theo tốc độ phát triển. Người lao động cần học cách sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc và không bị thay thế bởi AI”.

Ở góc nhìn khác, ông Trịnh Trọng Dương (Harry Trịnh), chuyên gia phát triển lãnh đạo cho rằng: “Doanh nghiệp hiện nay không thiếu lao động mà thiếu lao động có kỹ năng thích ứng, kỹ năng số và tư duy đổi mới. Nhiều nhân sự giỏi chuyên môn nhưng lúng túng khi làm việc trên nền tảng số, không khai thác được dữ liệu phục vụ công việc”.

Theo ông Dương, việc tái đào tạo nâng cao năng lực cho lực lượng lao động đang làm việc trong doanh nghiệp là rất cần thiết, song song với đào tạo mới trong các nhà trường. Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ đến từ sinh viên mới ra trường mà còn đến từ việc nâng cấp tư duy, kỹ năng cho đội ngũ đang làm việc.

Ông Trịnh Trọng Dương, chuyên gia phát triển lãnh đạo

Đại hội XIV của Đảng cũng nhấn mạnh việc xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân giỏi và công nhân kỹ thuật cao. Đây là lực lượng tiên phong, tạo ra giá trị gia tăng lớn cho nền kinh tế, đồng thời dẫn dắt đổi mới sáng tạo.

Việc thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo môi trường làm việc thuận lợi, cơ chế đãi ngộ xứng đáng sẽ quyết định khả năng giữ chân và phát huy trí tuệ của đội ngũ này. Bên cạnh đó, chúng ta cần tạo cơ hội để lực lượng lao động trẻ được học tập, tiếp cận khoa học công nghệ tiên tiến, từng bước hình thành thế hệ nhân lực mới có tầm nhìn toàn cầu.

Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc không thể tách rời chất lượng nguồn nhân lực. Khi người lao động có trình độ cao, có kỹ năng tốt, có tư duy sáng tạo, nền kinh tế sẽ có khả năng bứt phá mạnh mẽ hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đột phá về nguồn nhân lực vì thế không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Mục tiêu đột phá về nguồn nhân lực tại Đại hội XIV cho thấy tầm nhìn chiến lược của Đảng trong bối cảnh mới: Lấy con người làm trung tâm của phát triển, lấy tri thức và sáng tạo làm động lực tăng trưởng. Khi giáo dục được đổi mới căn bản, khi đào tạo gắn với thị trường, khi năng lực số được phổ cập và nhân tài được trọng dụng, đó chính là nền tảng vững chắc để đất nước bước vào giai đoạn phát triển bứt phá, bền vững.

Trí Nhân