Ưu tiên cho đội ngũ nhân tài về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Tham luận tại Hội thảo khoa học Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên phát triển mới về “Kinh nghiệm lịch sử thu hút và trọng dụng nhân tài vì phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội và của đất nước”, GS. TS Phạm Hồng Tung (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã gợi mở và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chiến lược phát triển nguồn nhân lực nói chung và chiến lược phát triển nhân tài nói riêng của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

GS. TS Phạm Hồng Tung tham luận tại hội thảo

Trước hết, về nhận thức, GS, TS Phạm Hồng Tung nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới căn bản nhận thức về nhân tài. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào toàn cầu hóa, bản chất của cạnh tranh quốc gia hiện nay chính là cạnh tranh về tốc độ đổi mới tri thức khoa học cơ bản và rút ngắn vòng đời công nghệ. Yếu tố quyết định để giành thắng lợi chính là con người, đặc biệt là đội ngũ nhân tài.

Từ đó, cần xác định rõ: Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Hà Nội và cả nước cấp thiết nhất là đội ngũ nhân tài đỉnh cao về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần được ưu tiên tuyệt đối. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nhóm nhân tài đỉnh cao này bao gồm 4 nhóm chủ yếu. Thứ nhất là nhân tài về khoa học cơ bản, cả khoa học xã hội - nhân văn và khoa học tự nhiên, tuy không cần đông nhưng phải đủ tầm tham gia đối thoại tri thức toàn cầu. Thứ hai là nhân tài về các công nghệ mới, cần đông đảo và đủ năng lực làm chủ, sáng tạo các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi. Thứ ba là nhân tài trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa và sáng tạo, giữ vai trò then chốt trong triển khai chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội. Thứ tư là nhân tài trong lĩnh vực quản trị và phát triển đô thị bền vững, nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề nan giải của một đô thị hiện đại.

GS. TS Phạm Hồng Tung đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc: Phát hiện, đào tạo và trọng dụng nhân tài là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, nhưng trước hết là trách nhiệm của chính quyền Hà Nội. Quan điểm này phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh trong thư “Tìm người tài đức” năm 1946, trong đó Người yêu cầu các địa phương chủ động phát hiện, giới thiệu và trọng dụng người hiền tài vì lợi ích quốc gia.

Bên cạnh đó, bản thân mỗi nhân tài cũng cần chủ động làm cho tài năng của mình được bộc lộ, được đánh giá và ghi nhận. Nếu không biết cách để tài năng được tỏa sáng và được sử dụng hiệu quả, thì chưa thể phát huy đầy đủ vai trò của người tài.

Về chỉ đạo chiến lược, Hà Nội cần xây dựng và triển khai hiệu quả Chiến lược phát triển nhân tài mang tính khoa học, khả thi và lâu dài. Chiến lược này phải trở thành bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển chung của Thủ đô, được thể chế hóa bằng các chính sách có giá trị pháp lý, thường xuyên được theo dõi, đánh giá và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.

Về thể chế, một “nút thắt” lớn cần tháo gỡ là mối quan hệ giữa Trung ương và địa phương trong việc phát huy đội ngũ nhân tài hiện có ở Hà Nội. Trên địa bàn Thủ đô tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan Trung ương, nhưng phần lớn đội ngũ nhân tài này chưa gắn bó chặt chẽ với sự phát triển của Hà Nội. Do đó, việc xây dựng cơ chế phù hợp để phát huy hiệu quả nguồn lực nhân tài tại chỗ là yêu cầu cấp thiết, cần ưu tiên trước khi tìm cách thu hút nhân tài từ nơi khác.

Cuối cùng, GS. TS Phạm Hồng Tung đề xuất phát huy mặt tích cực của cơ chế thị trường thông qua cơ chế “đặt hàng” và “đấu thầu” nhiệm vụ. Cơ chế này giúp tạo cạnh tranh lành mạnh, sàng lọc người thực tài, huy động trí tuệ rộng rãi trong và ngoài nước, đồng thời là cơ sở công bằng cho chính sách đãi ngộ, tôn vinh nhân tài. Đây là hướng đi thiết thực để phát huy hiệu quả vai trò của nhân tài trong sự phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội.

Hạnh Nguyên