Bài toán nguồn nhân lực ngành thương mại điện tử

Mới đây, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã công bố Báo cáo Đào tạo thương mại điện tử 2025, được xây dựng từ số liệu khảo sát của gần 250 cơ sở giáo dục đại học trong cả nước, từ tháng 8 - 10/2025. Báo cáo được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (iDEA - Bộ Công Thương).

Hoạt động tập huấn giúp giảng viên nâng cao năng lực giảng dạy ngành thương mại điện tử

Theo báo cáo cho thấy, đến năm 2025, cả nước đã có 47 trường đào tạo ngành thương mại điện tử, 16 trường đào tạo chuyên ngành thương mại điện tử và 113 trường đưa học phần này vào chương trình, tăng rõ rệt so với các kỳ khảo sát năm 2022 và 2023.

Quy mô tuyển sinh cũng tăng mạnh, từ 3.479 sinh viên (năm học 2023 - 2024) lên 4.987 sinh viên (năm học 2025 - 2026). Đặc biệt có 79% cơ sở đào tạo cho biết điểm chuẩn đầu vào ngành thương mại điện tử có xu hướng tăng, phản ánh sức hút ngày càng lớn của lĩnh vực này đối với người học.

Ở góc độ thị trường lao động, khảo sát trên hơn 3.000 sinh viên cho thấy 80,5% sinh viên đánh giá cơ hội việc làm trong lĩnh vực thương mại điện tử là tích cực trong 3 năm tới. Điều này phù hợp với thực tế thương mại điện tử Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, lan tỏa sang logistics, thanh toán số, marketing số và xuất khẩu trực tuyến.

Quy mô tuyển sinh ngành thương mại điện tử đang tăng (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, tại báo cáo cũng chỉ ra một nghịch lý như quy mô đào tạo tăng nhanh, nhưng chiều sâu nội dung chưa theo kịp yêu cầu mới của thương mại điện tử bền vững và hội nhập quốc tế.

Cụ thể, trong khi 70% chương trình đã giảng dạy học phần pháp luật thương mại điện tử, thì các nội dung then chốt của giai đoạn tới lại còn khá mỏng: chỉ 38% trường có học phần về thương mại điện tử xuyên biên giới; 26% trường đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình đào tạo.

Điều này cho thấy khoảng trống lớn giữa định hướng chính sách và thực tiễn đào tạo, nhất là khi Luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua tháng 12/2025 và Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển xanh, tuần hoàn và đẩy mạnh xuất khẩu trực tuyến.

Cũng tại báo cáo, VECOM đã đề xuất một số hoạt động phát triển thương mại điện tử trong giai đoạn 2026 - 2027. Theo đó, các trường đại học, trước hết là các trường đã hoặc dự kiến đào tạo cử nhân ngành thương mại điện tử, cần chủ động tìm hiểu sâu các chính sách và quy định tại Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 và Luật Thương mại điện tử; cần có kế hoạch liên kết, phối hợp giữa các trường đại học trong nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi và ban hành mới Chương trình đào tạo Cử nhân ngành thương mại điện tử.

“Cho tới nay sự liên kết, phối hợp giữa các trường chưa cao. Nếu từng trường tự triển khai việc bổ sung, sửa đổi chương trình đào tạo để đưa các học phần hỗ trợ nguồn nhân lực phát triển bền vững hiệu quả sẽ không cao bằng liên kết, phối hợp với các trường Đại học khác có sự tương đồng về mục tiêu và chương trình đào tạo. Chương trình đào tạo cần bám sát định hướng phát triển thương mại điện tử xanh và bền vững, chú trọng tới các giải pháp đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới”, VECOM kiến nghị.

Bên cạnh đó, VECOM cũng đề nghị các trường đại học nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên về các lĩnh vực môi trường, eLogistics, Fintech hay giải quyết tranh chấp trực tuyến; hợp tác với các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong nước và quốc tế về thương mại điện tử và môi trường như VECOM, WWF, NPAP; Tổ chức các hội thảo khoa học quốc gia và quốc tế về thương mại điện tử, chú trọng chủ đề phát triển thương mại điện tử bền vững.

Hoàng Ngọc