Hà Nội quyết tâm lập lại trật tự đô thị tại các "điểm nóng"

"Bài toán" nan giải

Vỉa hè Hà Nội từ lâu đã mang trong mình một nghịch lý: Vừa là không gian công cộng dành cho giao thông, vừa là "mặt bằng kinh doanh" nuôi sống hàng vạn hộ gia đình. Chính sự giằng co giữa sinh kế và trật tự văn minh đã khiến cuộc chiến giành lại vỉa hè trở thành bài toán nan giải suốt nhiều thập kỷ.

​Dạo quanh các tuyến phố được coi là "điểm nóng" về trật tự đô thị như Đê La Thành, Thái Hà, Xuân Thủy, Cầu Giấy hay khu vực Phố Cổ, nhất là dọc tuyến đường Lê Duẩn, phố Khâm Thiên hay lối dẫn vào khu cà phê đường tàu, không khó để bắt gặp cảnh tượng lộn xộn, nhếch nhác.

​Tại phố Đê La Thành, con phố vốn nổi tiếng chật hẹp và lưu lượng giao thông lớn, vỉa hè gần như "biến mất" hoàn toàn. Các cửa hàng đồ gỗ, vật liệu xây dựng ngang nhiên bày biện hàng hóa tràn ra sát mép đường nhựa. Người đi bộ, học sinh tan tầm buộc phải liều mình đi xuống lòng đường, chen chân cùng dòng xe máy, ô tô đang ùn ứ.

Lực lượng chức năng kiểm tra công tác đảm bảo trật tự đô thị tại khu vực cà phê đường tàu

​Anh Vũ Văn Kiên (phường Ô Chợ Dừa) bức xúc chia sẻ: "Mỗi lần đi đón con đi học về qua đây là một lần thót tim. Vỉa hè thì người ta hàn xì, bày bàn ghế, dựng xe máy kín mít. Có hôm tôi nhắc nhở thì bị chủ quán lườm nguýt, bảo đường này bao năm nay vẫn thế. Ý thức công cộng dường như bị lợi ích cá nhân lấn át hoàn toàn".

​Không chỉ là hàng quán cố định, nạn bán hàng rong, trà đá vỉa hè cũng là "bài toán" đau đầu. Tại các cổng bệnh viện như Bạch Mai, Việt Đức hay các bến xe, tình trạng "nhảy dù" buôn bán diễn ra tấp nập. Chỉ cần thấy bóng dáng lực lượng chức năng, cả một góc phố náo loạn: Bàn ghế được thu dọn trong chớp mắt, xe đẩy chạy tán loạn vào các ngõ ngách. Nhưng chỉ 15 phút sau khi xe tuần tra đi khuất, đâu lại vào đấy. Cảnh tượng này được ví von chua chát là trò chơi "mèo vờn chuột" không hồi kết.

​Nỗ lực lập lại trật tự từ những điểm "nóng"

Những ngày qua, lực lượng chức năng của phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã có mặt từ sớm để ra quân kiểm tra trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị và vệ sinh môi trường. Đây là hoạt động đã được phường duy trì nhiều tháng nay, đặc biệt tại ba khu vực thường xuyên phát sinh vi phạm: Đoạn trước trụ sở Bộ Công an, phố Khâm Thiên và đặc biệt là khu cà phê đường tàu.

Nhắc đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhiều người nghĩ tới khu di tích nổi tiếng. Nhưng vài năm gần đây, tuyến cafe đường tàu chạy dọc từ phố Khâm Thiên đến ngõ 222 Lê Duẩn cũng trở thành một điểm thu hút du khách. Những quán cà phê nhỏ, những chiếc ghế gỗ kê sát đường ray, tiếng còi tàu và khoảnh khắc tàu vụt qua là trải nghiệm độc đáo mà khách nước ngoài đặc biệt yêu thích.

Tuy nhiên, phía sau vẻ đẹp độc lạ ấy lại là hàng loạt nguy cơ mất an toàn. Tuyến đường dài khoảng 240m, có 79 hộ dân sinh sống và 21 hộ kinh doanh, với nhiều điểm nằm sát hành lang an toàn đường sắt. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn tới hậu quả khó lường.

Hiểu rõ điều đó, thời gian qua phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã triển khai nhiều biện pháp mạnh để quản lý khu vực này. Công an phường tổ chức ký cam kết với tất cả các hộ dân, hộ kinh doanh. Hằng ngày, các tổ công tác tuần tra liên tục, nhất là vào khung giờ có tàu chạy.

Từ tháng 7/2025 đến nay, phường đã xử phạt 8 trường hợp vi phạm hành lang đường sắt, tổng số tiền 20 triệu đồng. Những hộ cố tình tái phạm đều bị lập biên bản và yêu cầu dừng hoạt động.

Không chỉ xử phạt, phường còn chủ động báo cáo thành phố để đề nghị ban hành hướng dẫn xử lý thống nhất đối với các hộ kinh doanh trong phạm vi đường sắt. Bên cạnh đó, đề xuất nghiên cứu phương án di dời những hộ dân sống quá sát đường tàu để đảm bảo an toàn lâu dài.

Nhờ các biện pháp kiên quyết, tuyến cà phê đường tàu đang dần được sắp xếp lại trật tự. Du khách vẫn có không gian trải nghiệm, nhưng trong khuôn khổ quy định, có sự giám sát của lực lượng chức năng, hạn chế tối đa các rủi ro tiềm ẩn trước đây.

Giữ phố sạch - đẹp không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân

Phó Chủ tịch UBND phường Đoàn Thu Hà cho biết: “Trật tự đô thị là công việc không thể làm ngày một ngày hai, chúng tôi xác định phải làm liên tục, kiên trì và có trọng tâm”. Thực hiện chỉ đạo của thành phố, Công an Hà Nội và Đảng ủy phường, phường đã xây dựng kế hoạch quản lý chặt chẽ các vị trí nhạy cảm, phân công lực lượng rõ ràng theo từng nhiệm vụ.

Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị đảm nhiệm vai trò điều phối, tuyên truyền và ký cam kết với từng hộ dân, hộ kinh doanh; đồng thời chuẩn bị phương án xử lý, phá dỡ và phối hợp thu gom rác sau giải tỏa để tránh tái lấn chiếm. Cùng lúc, Phòng Văn hóa - Xã hội đẩy mạnh truyền thông trực quan qua pano, khẩu hiệu, áp phích; tăng cường tuyên truyền cá biệt đối với các hộ còn chây ỳ.

Lực lượng Công an phường giữ vai trò then chốt với nhiệm vụ ký cam kết, tuần tra hằng ngày và xử lý vi phạm như lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh trái phép. Ba tổ kiểm tra chuyên trách được bố trí trực chốt liên tục, đặc biệt tại khu vực cafe đường tàu - nơi tập trung đông du khách.

Cùng với đó, Ban Chỉ huy Quân sự phường, tổ dân phố và các tổ chức đoàn thể tích cực tham gia duy trì trật tự. Tổ dân phố trở thành lực lượng gần dân nhất, thường xuyên nhắc nhở, phản ánh kịp thời vi phạm. Mô hình “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp” tiếp tục được lan tỏa, góp phần giữ gìn cảnh quan đô thị ngăn nắp, văn minh.

Có thể thấy, những nỗ lực không mệt mỏi của phường Văn Miếu Quốc Tử Giám đang từng bước mang lại sự thay đổi rõ rệt cho diện mạo đô thị. Từ việc xử lý lấn chiếm vỉa hè, giữ gìn vệ sinh môi trường đến việc đảm bảo an toàn tại tuyến cà phê đường tàu, tất cả đều xuất phát từ mục tiêu chung: Xây dựng một không gian sống an toàn, trật tự, văn minh cho người dân.

Giữ phố sạch - đẹp không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Khi ý thức cộng đồng được nâng lên, sự chuyển biến sẽ càng bền vững. Với cách làm kiên trì, quyết liệt nhưng cũng mềm dẻo và mang tính vận động thuyết phục, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang từng bước tạo dựng hình ảnh những con phố xanh - sạch - sáng, xứng đáng là khu vực trung tâm của Thủ đô Hà Nội văn hiến, thanh lịch và hiện đại.

Thanh Hà