Hoa Lâm Viên sẽ thành nguồn lực trong phát triển công nghiệp văn hóa

Sáng 13/1, tại di tích Hoa Lâm Viên đã diễn ra Tọa đàm khoa học “Hoa Lâm Viên – Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay”.

Sự kiện được tổ chức bởi sự phối hợp của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHKHXH&NV), Hội Khoa học Lịch sử TP Hà Nội, Ban Quản lý Di tích Hoa Lâm viên.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường ĐHKHXHNV phát biểu

Tham dự sự kiện có ông Nguyễn Văn Cường, Phó Bí thư Thường trực xã Đông Anh; bà Nguyễn Thị Lương - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó chủ tịch UBND xã; ông Đào Duy Tùng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Đông Anh.

Về phía trường ĐHKHXH&NV có GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng nhà trường;PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng.

GS.TS. NGND Nguyễn Quang Ngọc – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam chủ trì thảo luận

Tọa đàm còn có sự tham dự của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu như: GS.TS. NGND Nguyễn Quang Ngọc – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; GS.TS Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; GS.TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam; TS Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hà Nội…

Hành cung nhà Lý

Khu di tích Hoa Lâm Viên được toạ lạc tại Đông Anh, Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 12 km về phía Bắc; khu di tích nằm trên khu đất ven sông Đuống, lưng tựa triền đê, phía trước hướng ra sông tạo thế lưng ngai vững chắc. Đây là vùng đất gắn liền với cội nguồn của vương triều Lý - quê hương thân mẫu vua Lý Thái Tổ, người sáng lập vương triều Lý và khai sinh kinh thành Thăng Long năm 1010.

Khu di tích có niên đại xây dựng vào thời Lý (thế kỷ XI), tương truyền ngay sau khi dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng ly cung ngự uyển ở Trang Cối Giang, Hoa Lâm Viên. Đây được coi là hành cung quan trọng bậc nhất ngoài Hoàng Thành Thăng Long dưới triều Lý - là biểu tượng quyền lực của hoàng tộc Lý, thể hiện tư tưởng “hộ quốc an dân” và khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, thịnh trị từ buổi đầu lập nước.

Hoa Lâm Viên hiện còn nhiều dấu tích và lưu giữ những di vật, cổ vật, hiện vật có niên đại thời Lý, là minh chứng rõ nét cho sự tồn tại của vương triều Lý qua từng giai đoạn lịch sử tại vùng đất Hoa Lâm xưa – di tích Hoa Lâm Viên ngày nay, tiêu biểu như: Miếu Âm Hồn, Mộ Hùng Công, Đồng Bãi Sập, Bãi Tổng Binh, Cầu Giá Ngự vv... Các hiện vật tiêu biểu như Thành bậc tam cấp sấu đá mang họa tiết hoa văn thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý… Đây là những chứng tích quý giá phản ánh sống động đời sống văn hóa - chính trị - tâm linh thời Lý, góp phần khẳng định vị thế đặc biệt của hành cung thời Lý tại khu di tích Hoa Lâm Viên trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Các nhà khoa học tham dự

Hơn 250 tỷ đồng tu bổ, tôn tạo

Nghị quyết 09/NQ-TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hoá trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra yêu cầu: Khơi thông nguồn lực văn hóa, lịch sử cho phát triển kinh tế - xã hội; tập trung phát triển một số lĩnh vực giàu tiềm năng, lợi thế của Thủ đô, trong đó có Du lịch văn hóa.

Ngày 20/3/2025, UBND huyện Đông Anh (nay là xã Đông Anh) đã ban hành Quyết định số 3542/QĐ-UBND về việc phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng Tu bổ, tôn tạo chùa Phúc Lâm cổ (Hoa Lâm Viên). Tổng mức đầu tư của dự án là 261,428 tỷ đồng, được thực hiện trên diện tích đất khoảng 2,14ha bao gồm tu bổ, tôn tạo Tam quan gác chuông, Tam bảo, nhà thờ Tổ, nhà Tả vu - Hữu vu, nhà khách, nhà soạn lễ, hành lang, nhà tăng và một số hạng mục phụ trợ; Hoàn chỉnh hệ thống hạng tầng kỹ thuật để phù hợp với cảnh quan di tích (tường rào, cấp điện, chiếu sáng, cấp nước, thoát nước, chống mối, sân vườn, cây xanh, phá dỡ nhà tạm và các hạng mục không phù hợp…).

Đơn vị trúng thầu là Liên danh nhà thầu: Công ty TNHH 3-2 Từ Liêm, Công ty Cổ phần mỹ thuật Trung ương, Công ty Cổ phần xây dựng và bảo tồn công trình văn hoá; Công ty Cổ phần tập đoàn HC, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển văn hoá đô thị với thời gian thực hiện gói thầu là 450 ngày.

Dự án Tu bổ, tôn tạo chùa Phúc Lâm cổ (Hoa Lâm Viên) là một trong các công trình trọng tâm, trọng điểm của Đông Anh trong giai đoạn 2021-2025. Dự án được thành phố quan tâm, chỉ đạo sát sao với mục tiêu hiện thực hoá Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu nông nghiệp sinh thái ứng dụng công nghệ cao Hoa Lâm Viên.

Sau khi Dự án được phê duyệt, Đông Anh đã xin ý kiến tham gia đóng góp của các nhà khoa học hàng đầu cả nước về lĩnh vực khảo cổ, qua đó đã thống nhất được các phương án tu bổ, tôn tạo về hình thức kiến trúc cho dự án để trình Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội thẩm định.

Ngày 21/6/2025, Lễ khởi công Dự án tu bổ, tôn tạo chùa Phúc Lâm cổ (Hoa Lâm Viên) được thực hiện. Đến nay, công trình đã hoàn thành. Việc tôn tạo, tu bổ di tích Hoa Lâm Viên là minh chứng cho sự quyết tâm, nỗ lực xã Đông Anh trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích, đẩy mạnh phát triển du lịch văn hóa tâm linh, cụ thể hóa mục tiêu chiến lược trong phát triển công nghiệp văn hóa của TP Hà Nội theo tinh thần của Nghị quyết 09 đã đề ra.

Khơi thông nguồn lực di sản văn hóa

Tọa đàm được tổ chức nhân dịp Dự án Tu bổ, tôn tạo dự án Chùa Phúc Lâm cổ (Hoa Lâm Viên) hoàn thành tiến độ, và thực hiện nghi lễ Thượng Lương (lễ cất nóc) hạng mục Thượng điện Tam Bảo.

Đây cũng là hoạt động thiết thực của xã Đông Anh chào mừng kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên 6/1/1946 – 6/1/2026, chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Các đại biểu tham dự sự kiện

Trong bối cảnh khơi thông mọi nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa, Tọa đàm khoa học “Hoa Lâm Viên – Hành cung thời Lý, giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay” càng có ý nghĩa quan trọng.

TS Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết, mục tiêu của Tọa đàm là làm rõ vai trò của hành cung Hoa Lâm, về quê hương nhà Lý và giá trị của di sản Hoa Viên, để từ đó bảo tồn và phát huy giá trị di sản, xây dựng kế hoạch phát triển công nghiệp văn hóa trong không gian mở của vùng phía Bắc sông Hồng, gắn kết không gian văn hóa Thăng Long và các vùng châu thổ Bắc Bộ.

Ban tổ chức đã nhận được 22 báo cáo khoa học của các giáo sư, phó giáo sư các nhà nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực: Địa lý, Sử học, Khảo cổ học, Kiến trúc, Hán Nôm, di sản, quản lý nhà nước về văn hoá... như GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, GS.TS Đinh Khắc Thuân, PGS.TS Nguyễn Đức Nhuệ, PGS.TS Vũ Văn Quân, TS. Đỗ Thị Thuỳ Lan, TS. Đỗ Danh Huấn, Trịnh Xuân Vân, Trịnh Ngọc Huân, TS. Nguyễn Quang Hà, TS. Đặng Ngọc Hà…

Các tham luận với góc nhìn đa chiều và phong phú cho thấy sự tâm huyết của các nhà nghiên cứu đối với vấn đề này.

Tọa đàm góp phần nhận diện đầy đủ và hệ thống các giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học của Hoa Lâm Viên trong tổng thể lịch sử vương triều Lý, qua đó làm rõ vị trí đặc thù của di tích này trong cấu trúc quyền lực, tư tưởng và không gian văn hóa Đại Việt thời trung đại.

Đồng thời, Tọa đàm cũng làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa Hoa Lâm Viên với quê hương nhà Lý và các di sản liên quan trong không gian văn hóa Đông Anh – Đông Ngàn cổ, đặt di tích này trong chỉnh thể hệ thống di sản Thủ đô Hà Nội, đặc biệt là mối liên kết với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng, qua đó khẳng định Hoa Lâm Viên như một cấu phần quan trọng trong không gian lịch sử – văn hóa liên vùng; đề xuất giải pháp khả thi nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Hoa Lâm Viên một cách bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển; “đánh thức nguồn lực nội sinh”, biến “di sản thành tài sản”, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa ở Đông Anh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 09, đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô.

Thái Sơn