Hoàn thiện thể chế, pháp luật phải là "đột phá của đột phá" trong kỷ nguyên mới

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Diễn đàn về xây dựng pháp luật lần thứ nhất - Ảnh: VGP

Chính phủ chủ động, trách nhiệm, quyết liệt trong công tác xây dựng pháp luật

Sáng 22/11, phát biểu tại Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ nhất do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn chủ trì, với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, việc tổ chức diễn đàn là sáng kiến kịp thời, cần thiết, thể hiện tinh thần đổi mới, đồng hành của Quốc hội với Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương trong hoàn thiện thể chế.

Diễn đàn là dịp để Chính phủ lắng nghe ý kiến của Quốc hội, các ban, bộ, ngành ở Trung ương và địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp chia sẻ, trao đổi và đề xuất những giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật trong thời gian tới.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (2021-2026), công tác lập pháp được Quốc hội đặc biệt quan tâm, đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương pháp và phương thức thực hiện (từ công tác chuẩn bị tổ chức kỳ họp của Quốc hội, việc cho ý kiến các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tổ chức các hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách đến hoạt động thẩm tra, giám sát chuyên đề và chất vấn về công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật), qua đó tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác này.

Các luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua trong nhiệm kỳ khóa XV đã kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối tại các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết số 27-NQ/TW và 7 nghị quyết có ý nghĩa chiến lược của Bộ Chính trị trên hầu hết các lĩnh vực then chốt của đất nước.

Từ đó, tạo cơ sở pháp lý thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về thể chế, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phó Thủ tướng cho biết, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn xác định công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật là khâu đột phá, nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu; chủ động, trách nhiệm, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương trong công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; chủ động đề xuất những chính sách lớn, then chốt trong cải cách pháp luật; tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Cụ thể, Chính phủ đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, tập trung xây dựng bảo đảm tiến độ, chất lượng khối lượng lớn các dự án luật, nghị quyết trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.

Bên cạnh đó, hoàn thiện, đổi mới quy trình xây dựng pháp luật bảo đảm tính chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, khả thi, hiệu quả; quán triệt yêu cầu luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, không luật hóa các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, các bộ, ngành để bảo đảm tính linh hoạt và ổn định; quy định rõ cơ quan trình “chịu trách nhiệm đến cùng” trong quy trình xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết; rút gọn quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm kịp thời, đáp ứng nhanh yêu cầu thực tiễn.

Đẩy mạnh công tác rà soát, kịp thời phát hiện, xử lý những khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân do quy định của pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ nhất - Ảnh: VGP

7 định hướng lớn trong hoàn thiện thể chế, pháp luật thời gian tới

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, trong thời gian tới, trước yêu cầu đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao... công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật tiếp tục giữ vai trò then chốt, có tính chất quyết định.

Phó Thủ tướng nêu 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật:

Thứ nhất, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong công tác xây dựng pháp luật. Bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và yêu cầu thực tiễn để chủ động đề xuất các lĩnh vực cần ưu tiên trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Chú trọng ưu tiên hoàn thiện khung khổ pháp lý cho một số ngành, lĩnh vực then chốt như: kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, thực hiện chuyển đổi số.

Thứ hau, phối hợp với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuẩn bị thật kỹ “Định hướng Chương trình lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”; tiếp tục đẩy mạnh công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực, kịp thời phát hiện, xử lý những quy định mâu thuẫn, chồng chéo hoặc không còn phù hợp với thực tiễn; tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động cho các cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, tập trung nghiên cứu, xây dựng Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Thứ tư, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật nói chung và quy trình lập pháp nói riêng, phù hợp với quan điểm đổi mới tư duy xây dựng pháp luật và định hướng hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ năm, thường xuyên đánh giá hiệu quả pháp luật sau ban hành; tăng cường năng lực phản ứng chính sách trong quá trình thi hành pháp luật.

Thứ sau, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng các nền tảng số, trí tuệ nhân tạo trên cả 3 lĩnh vực: xây dựng pháp luật; truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật; thực thi pháp luật.

Thứ bảy, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực làm công tác tham mưu xây dựng pháp luật có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư cách đạo đức tốt, thành thạo chuyên môn, có kinh nghiệm thực tiễn, bảo đảm tương xứng với tính chất và tầm quan trọng của công tác này.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng cho biết, Chính phủ luôn xác định việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, lấy quyền, lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm, giúp khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

VGP