Học sinh cần lưu ý gì khi chính thức bỏ bằng tốt nghiệp THCS?

Kể từ ngày 1/1/2026, quy định về việc bãi bỏ cấp văn bằng tốt nghiệp THCS dưới dạng phôi bằng giấy đã chính thức có hiệu lực.

Học sinh THCS ở Hà Nội

Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt trong lộ trình chuyển đổi số giáo dục, trực tiếp tác động đến tất cả học sinh lớp 9 đang chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp sắp tới. Vì quy định đã bắt đầu được áp dụng ngay tại thời điểm này, phụ huynh và học sinh cần nắm rõ các hướng dẫn mới về xác nhận học bạ và hồ sơ số để tránh những sai sót đáng tiếc trong quá trình đăng ký tuyển sinh lớp 10 dưới đây.

Xác nhận "Hoàn thành chương trình" vào học bạ

Theo quy định mới áp dụng từ năm 2026, "bằng tốt nghiệp THCS" sẽ chính thức không còn tồn tại trong hệ thống văn bằng quốc dân. Thay vì nhận một tấm bằng bằng giấy có phôi của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học sinh sau khi học hết lớp 9 và đủ điều kiện theo quy định sẽ được Hiệu trưởng nhà trường trực tiếp xác nhận vào học bạ nội dung "Hoàn thành chương trình trung học cơ sở hoặc tương đương".

Việc xác nhận này có giá trị pháp lý tương đương với bằng tốt nghiệp trước đây, được sử dụng làm căn cứ bắt buộc để các em đăng ký dự thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT hoặc theo học các chương trình giáo dục nghề nghiệp, trung cấp chuyên nghiệp.

Sử dụng hồ sơ số và mã định danh trong tuyển sinh

Điểm mới nhất vừa được áp dụng từ đầu năm 2026 là việc đồng bộ hóa dữ liệu tốt nghiệp lên hệ thống thông tin quốc gia. Hiện tại, trạng thái học tập của học sinh sẽ được cập nhật theo mã số định danh cá nhân. Điều này giúp các trường THPT có thể trực tiếp tra cứu kết quả hoàn thành chương trình của thí sinh trên hệ thống chung mà không yêu cầu học sinh phải nộp bản sao bằng tốt nghiệp công chứng như trước đây.

Sự thay đổi này đòi hỏi phụ huynh phải kiểm tra kỹ thông tin cá nhân của con em mình trên hệ thống để đảm bảo mọi sai sót về họ tên, ngày sinh được chỉnh sửa kịp thời trước khi kỳ thi tuyển sinh chính thức diễn ra, tránh những rắc rối về thủ tục hồ sơ số.

Điều kiện xét công nhận tốt nghiệp và số lần xét trong năm

Mặc dù hình thức văn bằng giấy đã bãi bỏ nhưng các tiêu chí về chuyên cần và học lực vẫn được thực hiện nghiêm ngặt theo theo quy chế hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Để được xác nhận hoàn thành chương trình lớp 9, học sinh không được nghỉ học quá 45 buổi (tính cộng dồn) trong cả năm học, đồng thời phải đảm bảo các yêu cầu về kết quả học tập và rèn luyện.

Bên cạnh đó, việc xét tốt nghiệp hiện nay được tổ chức tối đa 2 lần trong năm nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho người học. Đối với những trường hợp chưa đủ điều kiện trong đợt xét đầu tiên vào cuối học kỳ 2, học sinh sẽ có thêm một đợt xét bổ sung trước khi năm học mới bắt đầu, giúp các em không bị mất cơ hội dự tuyển vào các cấp học cao hơn do những sự cố đáng tiếc về hồ sơ hay sức khỏe.

Lộ trình thi tuyển sinh lớp 10 trong bối cảnh mới

Việc bỏ bằng tốt nghiệp THCS không đồng nghĩa với việc bỏ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Đây là hai quy trình hoàn toàn độc lập.

Kỳ thi vào lớp 10 vẫn là cuộc đua phân hóa dựa trên chỉ tiêu của từng địa phương. Tuy nhiên, việc tinh giản bằng cấp giúp học sinh giảm bớt áp lực tâm lý về việc "phải có bằng", đồng thời khuyến khích các em tập trung vào việc trau dồi năng lực thực tế.

Đối với những học sinh có nguyện vọng rẽ nhánh sang giáo dục nghề nghiệp, việc xác nhận hoàn thành chương trình trong học bạ là điều kiện đủ để các em nhập học các trường trung cấp, cao đẳng nghề theo đúng lộ trình phân luồng của Chính phủ, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho gia đình.

Ngọc Minh