Kiến tạo nền giáo dục hiện đại, phát triển con người toàn diện

Hiện Đinh Cao Sơn là sinh viên Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông (HKUST). Hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, anh đã gửi đến tham luận tâm huyết về “Chủ trương, giải pháp xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới; phát triển toàn diện con người Việt Nam”.

Giáo dục, động lực then chốt cho phát triển quốc gia

Từ những con số tăng trưởng kinh tế ấn tượng như GDP đạt 8,54% năm 2022, 5,07% năm 2023 và 7,09% năm 2024, Cao Sơn nhìn nhận thành tựu ấy có phần lớn đóng góp của chính sách coi giáo dục – khoa học – công nghệ là quốc sách hàng đầu. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 21 quốc gia sớm hoàn thành mục tiêu phát triển bền vững về “giáo dục chất lượng” của Liên hợp quốc đến năm 2030, thể hiện quyết tâm xây dựng nền tảng tri thức vững chắc cho tương lai.

Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2023 Đinh Cao Sơn

Việt Nam đạt tỷ lệ biết chữ tới 98,85% trong độ tuổi 15–60; có hơn 2,1 triệu sinh viên đang học tại các cơ sở đại học, tương đương 230 sinh viên/10.000 dân. Bên cạnh đó, thành tích rực rỡ tại các kỳ thi Olympic quốc tế cho thấy chất lượng giáo dục ngày càng nâng cao, phản ánh hiệu quả của quá trình phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trẻ.

Bên cạnh những bước tiến, Cao Sơn cũng chỉ rõ những tồn tại cần khắc phục để giáo dục Việt Nam phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

Ở bậc phổ thông, tình trạng “học để thi”, “học vì thành tích” vẫn phổ biến, khiến học sinh thiếu đam mê khám phá, tư duy sáng tạo và năng lực tự học. Một thực trạng đáng lưu tâm là sự mất cân đối giữa các nhóm ngành, khi nhiều học sinh chọn tổ hợp môn xã hội, còn lĩnh vực STEM, trụ cột của nền kinh tế tri thức lại thiếu hụt nhân lực.

Bậc đại học, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động vẫn lớn. Hàng nghìn cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp là minh chứng cho việc chương trình đào tạo chậm đổi mới, chưa gắn với thực tiễn. Ngoài ra, hiện tượng “chảy máu chất xám” khi nhiều tài năng trẻ ra nước ngoài học tập và làm việc là thách thức đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực sáng tạo quốc gia.

Đổi mới tư duy và triết lý giáo dục

Theo Đinh Cao Sơn, để giáo dục thật sự trở thành động lực then chốt cho phát triển, đổi mới tư duy và triết lý giáo dục là yêu cầu cấp bách.

Đinh Cao Sơn tham dự Hội nghị cán bộ chủ chốt của Đoàn, Hội, Đội và thanh thiếu nhi tiêu biểu góp ý vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng do Trung ương Đoàn tổ chức

“Đã đến lúc Việt Nam cần chuyển từ mô hình giáo dục để thi sang giáo dục để sống – để làm – để sáng tạo – để làm người”, Cao Sơn nhấn mạnh. Giáo dục phải hướng tới phát triển toàn diện con người về trí tuệ, đạo đức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm xã hội; người học không chỉ “biết” mà còn “hiểu”, “làm được” và “sống tốt”.

Trong triết lý ấy, người học là trung tâm, còn người thầy là người truyền cảm hứng và đồng hành. Công nghệ cần được tận dụng như công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy -học, cá nhân hóa hành trình học tập, giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng.

Bên cạnh đó, Sơn đề xuất xây dựng nền giáo dục mở và linh hoạt, thúc đẩy học tập suốt đời, để mỗi người dân đều có cơ hội phát triển bản thân trong mọi giai đoạn cuộc sống.

Một nội dung tâm huyết khác trong tham luận của Sơn là việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Anh cho rằng đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và hỗ trợ học bổng cho học sinh khó khăn không chỉ là công bằng xã hội, mà còn là giải pháp chiến lược bảo đảm nguồn nhân lực cho tương lai.

Thế hệ trẻ – chủ thể của đổi mới

Cao Sơn cũng kiến nghị Đảng và Nhà nước đẩy mạnh chính sách phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài, nhất là trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán học. Việc tạo môi trường nghiên cứu hấp dẫn, tăng cường hợp tác quốc tế và đãi ngộ tương xứng sẽ giúp khơi dậy đam mê, thu hút nhân lực STEM, ngăn chặn chảy máu chất xám và xây dựng đội ngũ tinh hoa làm chủ công nghệ mới.

Đinh Cao Sơn (thứ hai từ phải sang) từng đạt nhiều thành tích xuất sắc và là Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2023

Ở cấp đại học và sau đại học, theo anh, cần gắn chặt đào tạo với thị trường lao động và yêu cầu phát triển quốc gia, định hướng nghiên cứu khoa học phục vụ thực tiễn, tạo giá trị ứng dụng cao, góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia.

Với tư cách là một gương mặt trẻ tiêu biểu, Đinh Cao Sơn khẳng định thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể của quá trình đổi mới giáo dục.

Thế hệ trẻ hôm nay ý thức sâu sắc về trách nhiệm của mình: Không ngừng học tập, nghiên cứu, sáng tạo, làm chủ khoa học – công nghệ, tham gia khởi nghiệp và hội nhập quốc tế. “Thanh niên Việt Nam sẵn sàng tiên phong đón nhận cái mới, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững”, Cao Sơn chia sẻ.

Sơn tin tưởng rằng Đại hội XIV của Đảng sẽ tiếp tục xác định giáo dục là nền tảng chiến lược, đặt con người ở vị trí trung tâm, để Việt Nam có thể sánh vai cùng các cường quốc trên thế giới.

“Giáo dục không chỉ kiến tạo tương lai cho mỗi cá nhân, mà còn quyết định tương lai của cả dân tộc. Thế hệ trẻ chúng tôi nguyện đồng hành cùng Đảng và Nhà nước trong sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, phồn vinh và nhân văn”, Cao Sơn khẳng định.