Mở rộng không gian, tạo động lực phát triển báo chí

Khẳng định bản chất báo chí cách mạng

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, báo chí tiếp tục được xác định là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, là kênh thông tin chính thống quan trọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Việc ban hành Luật Báo chí năm 2025 thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ trong quản lý và phát triển báo chí, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu thế truyền thông hiện đại.

Các đồng chí lãnh đạo Trung ương cùng đại biểu tham quan gian trưng bày của Hội Nhà báo TP Hà Nội tại Hội báo Toàn quốc 2025

Luật gồm 4 chương, 51 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Một số quy định được áp dụng theo lộ trình nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn triển khai.

Tại họp báo ngày 7/1/2026 công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 12 luật đã được Kỳ họp thứ 10, Quốc hội XV thông qua, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cho biết các quy định về “người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo” và “thời hạn sử dụng thẻ nhà báo là 5 năm kể từ ngày cấp” có hiệu lực từ 1/1/2026; riêng quy định “điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp” sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Việc thiết kế lộ trình hiệu lực cho thấy cách tiếp cận thận trọng, bảo đảm vừa siết chặt kỷ cương nghề nghiệp, vừa tạo điều kiện để các cơ quan báo chí và đội ngũ người làm báo thích ứng, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực.

Một trong những điểm mới có ý nghĩa chính trị - tư tưởng sâu sắc của Luật Báo chí năm 2025 là việc bổ sung quy định về vị trí của báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng…”. Quy định này mang tính khẳng định rõ ràng về bản chất, sứ mệnh và vai trò lịch sử của báo chí Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy phát biểu tại họp báo ngày 7/1/2026 công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 12 luật đã được Kỳ họp thứ 10, Quốc hội XV thông qua

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, thông tin đa chiều, đa nguồn, việc nhấn mạnh bản chất báo chí cách mạng là cơ sở quan trọng để báo chí giữ vững định hướng chính trị, nâng cao tính chiến đấu, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội.

Cùng với đó, Luật bổ sung quy định về quyền yêu cầu cải chính trên báo chí của công dân, qua đó cụ thể hóa quyền tự do báo chí, quyền tiếp cận thông tin được Hiến pháp ghi nhận. Quy định này góp phần nâng cao tính minh bạch, độ chính xác của thông tin báo chí, đồng thời tăng cường niềm tin của xã hội đối với báo chí chính thống.

Mở rộng không gian phát triển

Luật Báo chí năm 2025 quy định rõ các nguyên tắc về mô hình hoạt động và kinh tế báo chí, hướng tới mở rộng không gian phát triển báo chí trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Theo đó, Luật bổ sung quy định về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, cho phép có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; được áp dụng cơ chế đặc thù về tài chính và được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để hình thành các cơ quan báo chí mạnh, đủ năng lực dẫn dắt thông tin, cạnh tranh lành mạnh trong môi trường truyền thông số.

Các sinh viên báo chí tham quan gian trưng bày khối báo chí Quân đội

Đối với báo chí địa phương, Luật cho phép cơ quan báo và phát thanh, truyền hình thuộc Tỉnh ủy, Thành ủy tổ chức theo mô hình đa loại hình báo chí, đa sản phẩm, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin, tuyên truyền của địa phương và Nhân dân.

Đặc biệt, Luật tiếp tục mở rộng không gian phát triển cho tạp chí khoa học, cho phép cơ quan tạp chí khoa học được xuất bản nhiều tạp chí khoa học. Quy định này nhằm góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Một điểm nhấn quan trọng của Luật Báo chí năm 2025 là việc mở rộng không gian hoạt động của báo chí trên không gian mạng. Luật quy định rõ kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng và xác định nội dung báo chí hoàn chỉnh của nền tảng số báo chí quốc gia là sản phẩm báo chí.

Quy định này tạo hành lang pháp lý cho báo chí phát triển mạnh mẽ trên môi trường số; đồng thời khẳng định vai trò chủ đạo của báo chí chính thống trong dẫn dắt thông tin, định hướng dư luận xã hội.

Báo Tuổi trẻ Thủ đô đến với chiến sĩ Trường Sa

Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định cho phép cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, trừ các nội dung về thời sự chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại. Chính phủ được giao quy định chi tiết về hoạt động liên kết, bảo đảm minh bạch trách nhiệm, quyền lợi của các bên tham gia, qua đó thúc đẩy phát triển báo chí, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho hoạt động báo chí.

Mở rộng nguồn thu, siết chặt quản lý kỷ cương nghề nghiệp

Luật Báo chí năm 2025 bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm tạo cơ chế tài chính bền vững cho báo chí. Theo đó, Nhà nước thực hiện giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, văn hóa và truyền thông chính sách.

Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định về các nguồn thu mới của cơ quan báo chí, gồm: Thu từ bán quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp; thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công; thu từ thực hiện các chương trình, đề án, dự án được giao; thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Luật cũng cho phép cơ quan phát thanh, truyền hình được xuất khẩu nội dung và cơ quan báo chí được nhập khẩu báo chí in. Chính phủ được giao quy định điều kiện cấp phép cơ sở kinh doanh dịch vụ phát hành báo chí nhập khẩu, bảo đảm minh bạch, tạo điều kiện cho thị trường phát hành báo chí phát triển lành mạnh.

Song song với việc mở rộng không gian hoạt động, Luật Báo chí năm 2025 tăng cường các quy định nhằm quản lý chặt chẽ hoạt động báo chí, bảo đảm hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước.

Luật giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, nhằm quản lý chặt chẽ hoạt động tạp chí thuộc các tổ chức này, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định thu hồi giấy phép hoạt động của cơ quan báo chí trong trường hợp không hoạt động, không bảo đảm điều kiện hoạt động hoặc có hành vi vi phạm nhiều lần. Khi giấy phép bị thu hồi, cơ quan báo chí chấm dứt hoạt động theo quy định pháp luật.

Về đội ngũ người làm báo, Luật quy định rõ điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp; đồng thời xác định người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo. Những quy định này nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, chuẩn mực và đạo đức nghề nghiệp của báo chí trong tình hình mới.

Có thể khẳng định, Luật Báo chí năm 2025 là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, vừa mở rộng không gian phát triển, vừa tăng cường kỷ cương, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để báo chí Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, bền vững.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Luật Báo chí năm 2025 được kỳ vọng sẽ phát huy mạnh mẽ vai trò của báo chí cách mạng trong tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin chính thống của Nhân dân và đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới.

Hoàng Bảo