Nhiều ý kiến đóng góp, chia sẻ để luật sớm đi vào cuộc sống
Trước thực tế mức sinh đang giảm mạnh ở nhiều địa phương, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Luật Dân số với nhiều chính sách mới nhằm duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với dân số già và nâng cao chất lượng dân số.
 |
| Bộ Y tế tổ chức gặp mặt cung cấp thông tin báo chí về dự thảo Luật Dân số, Luật phòng bệnh |
Dự thảo Luật Dân số đã được xây dựng, hoàn thiện theo hướng kế thừa, chỉnh lý 10 điều, sửa đổi 1 điều, bãi bỏ 26 điều của Pháp lệnh Dân số năm 2003 để phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác dân số.
Đồng thời, Bộ Y tế đã nghiên cứu bổ sung 15 điều gồm các quy định về: Truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; điều chỉnh quy mô, cơ cấu, phân bố dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện đảm bảo thực hiện công tác dân số.
Dự thảo đã được trình Quốc hội trong kỳ họp này, đồng thời cũng đã được các Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ.
 |
| Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) Lê Thanh Dũng phát biểu tại họp báo |
Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) Lê Thanh Dũng cho hay, đến nay chưa có quốc gia nào trên thế giới có Luật Dân Số, Việt Nam là quốc gia đầu tiên xây dựng dự luật này.
"Luật Dân số không thể bao phủ hết được mong muốn của hơn 100 triệu dân nhưng hướng tới đáp ứng tối đa được nhu cầu của người dân", ông Dũng nói và cho hay trong quá trình xây dựng luật, ban soạn thảo nhận được rất nhiều ý kiến đóng góp, chia sẻ để luật sớm đi vào cuộc sống.
Một trong những đề xuất thu hút nhiều sự chú ý thời gian qua là việc đưa tiêu chí “sinh đủ hai con” vào nhóm được ưu tiên xét mua hoặc thuê nhà ở xã hội, nhằm khuyến khích các gia đình sớm an cư, ổn định cuộc sống và yên tâm sinh con, nuôi con.
Để khuyến khích người dân sinh đủ hai con, dự thảo Luật Dân số mới đã đưa ra một số chính sách hỗ trợ thực chất, trong đó đáng chú ý là đề xuất ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội cho phụ nữ sinh đủ hai con và nam giới có hai con đẻ trong hoàn cảnh đặc biệt.
Theo bản thảo ban đầu, quy định nêu “phụ nữ sinh đủ hai con hoặc nam giới có hai con đẻ mà không có vợ hoặc vợ đã mất được ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội”. Tuy nhiên, nội dung này ngay lập tức gây tranh luận trong dư luận vì lo ngại có thể bị “lách luật”, chẳng hạn trường hợp giả ly hôn để được hưởng ưu đãi.
Trước phản ứng xã hội, cơ quan soạn thảo đã điều chỉnh quy định cho chặt chẽ hơn. Phiên bản mới chỉ giữ lại trường hợp “nam giới có hai con đẻ và vợ đã mất” được ưu tiên xét duyệt, đồng thời loại bỏ cụm “không có vợ” để tránh việc lợi dụng chính sách.
Bịt kẽ hở, tránh lợi dụng chính sách ưu tiên
Về đề xuất chính sách ưu tiên mua nhà ở xã hội, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) làm rõ lo ngại về khả năng "lách luật" bằng cách ly hôn giả để hưởng ưu đãi.
Ông Dũng khẳng định, chính sách này không đơn giản như vậy, bởi các đối tượng được xét duyệt theo một hệ thống thứ bậc chặt chẽ, bắt đầu từ người có công, gia đình chính sách... Tiêu chí phụ nữ sinh đủ hai con hoặc nam giới có hai con đẻ mà không có vợ chỉ là một yếu tố ưu tiên trong danh sách đó, không phải là điều kiện duy nhất để được hưởng chính sách.
 |
| Bà Đặng Quỳnh Thư, Trưởng phòng Quy mô dân số và Kế hoạch hóa gia đình kiêm Trưởng Phòng tổ chức cán bộ, Cục Dân số (Bộ Y tế) trả lời báo chí |
Bà Đặng Quỳnh Thư, Trưởng phòng Quy mô dân số và Kế hoạch hóa gia đình kiêm Trưởng Phòng tổ chức cán bộ, Cục Dân số (Bộ Y tế) cho hay, thực tế theo quy định hiện hành, phụ nữ đã nằm trong đối tượng ưu tiên mua nhà ở xã hội. Việc bổ sung vào dự thảo Luật Dân số để tăng khả năng tiếp cận cho các gia đình có đủ hai con, cũng là chính sách nhằm khuyến sinh.
"Hiện nay, có thể quỹ nhà xã hội còn ít, nhiều đối tượng ưu tiên nhưng vẫn khó tiếp cận. Tuy nhiên, trong tương lai, quỹ nhà ở có thể nhiều hơn, khi đưa vào luật sẽ giúp sau này các gia đình sinh đủ hai con vẫn có cơ hội mua, thuê nhà ở xã hội"- bà Thư nói.
Trước thực trạng Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, dự thảo Luật Dân số cũng đặc biệt quan tâm đến việc chăm sóc người cao tuổi. Dự kiến sẽ có hai loại hình cơ sở chăm sóc là ban ngày và bán trú, đi kèm các chính sách ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai để khuyến khích phát triển.
Đồng thời, luật cũng quy định các biện pháp phát triển nguồn nhân lực lão khoa, như lồng ghép đào tạo vào chương trình y khoa, có chính sách thu hút và khuyến khích cấp học bổng cho sinh viên theo học chuyên ngành này.
Ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết các chính sách trong dự thảo luật được xây dựng dựa trên cơ sở chính trị vững chắc, thể chế hóa các nghị quyết của Đảng.
Phó Cục trưởng Cục Dân số nhấn mạnh, dự thảo luật mang tính khung, định hướng vĩ mô và phải hoạt động trong bối cảnh hơn 50 luật khác đang điều chỉnh các vấn đề liên quan đến dân số.
Một trong những mục tiêu nhân văn của luật là khắc phục chênh lệch mức sinh giữa các vùng miền, góp phần giảm bất bình đẳng trong phát triển kinh tế - xã hội.
Do đó, dự luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao trách nhiệm cho chính quyền địa phương chủ động đưa ra các biện pháp linh hoạt để duy trì mức sinh, cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số.
