Phòng chống dịch bệnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết năm 2025 hoàn toàn có thể xảy ra

Về dịch bệnh sốt xuất huyết, theo thống kê của Bộ Y tế, tính từ đầu năm đến ngày 8/7/2025, cả nước đã ghi nhận 32.189 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2024 (ghi nhận 36.276 ca và 6 ca tử vong), số mắc giảm 11,2%, tử vong giảm 1 trường hợp. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đang bước vào mùa cao điểm của dịch sốt xuất huyết.

Thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều là điều kiện lý tưởng để muỗi truyền bệnh phát triển. Một số địa phương ghi nhận số mắc tăng cao so với cùng kỳ như: Bến Tre (cũ) tăng 346,5%, Tây Ninh tăng 274,3%, Long An (cũ) tăng 208,6%, Đồng Nai (cũ) tăng 191,7% và TP HCM tăng 151,4%.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân sốt xuất huyết.

Số ca mắc đã ghi nhận tăng cục bộ tại một số địa phương, đặc biệt khu vực phía Nam chiếm hơn 70% tổng số ca mắc. Ở phía Bắc, các ca mắc rải rác được ghi nhận tại các đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh. Các type virus sốt xuất huyết lưu hành chủ yếu vẫn là D1 và D2 và chiếm hơn 90% các trường hợp.

Đối với bệnh tay chân miệng, từ đầu năm đến nay ghi nhận hơn 30.000 ca mắc không có tử vong.

Theo dõi nhiều năm qua cho thấy, số ca mắc thường gia tăng vào khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 12. Đáng chú ý là chu kỳ xảy ra các đợt bùng phát dịch đang có xu hướng rút ngắn - từ khoảng 5 năm một đợt trước đây, nay còn khoảng 3-4 năm. Gần nhất là đợt dịch năm 2022 với số ca mắc lên tới hơn 370.000. Vì vậy, nếu các địa phương không triển khai các biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, nguy cơ bùng phát dịch trong năm 2025 là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bộ Y tế đang theo dõi sát tình hình và đã có các văn bản chỉ đạo các tỉnh, thành phố, đặc biệt những nơi có số ca mắc cao để cần chủ động kiểm soát ổ dịch sớm, không để dịch lan rộng và kéo dài.

Theo Bộ Y tế, đến nay, dịch sốt xuất huyết vẫn đang trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, với điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi phát triển như hiện nay, nguy cơ gia tăng số ca mắc trong thời gian tới là rất lớn. Đặc biệt trong giai đoạn các địa phương bước vào mô hình chính quyền hai cấp, công tác phòng chống dịch không thể bị gián đoạn.

Chủ động công tác phòng chống dịch tại các xã, phường mới từ sớm

Để chủ động công tác phòng chống dịch, ngay từ tháng 6/2025, Sở Y tế Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 3198/KH-SYT triển khai hệ thống giả định phòng, chống dịch bệnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Thời gian triển khai hệ thống giả định phòng, chống dịch bệnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp dự kiến từ 20/6-26/6/2025 tại trụ sở cơ quan 126 xã, phường mới, các đơn vị trên địa bàn Hà Nội.

Các địa phương phun thuốc định kỳ phòng chống sốt xuất huyết

Thông qua việc triển khai hệ thống giả định phòng, chống dịch bệnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương đã đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của hệ thống thông tin, báo cáo dịch; đảm bảo luồng thông tin từ cấp cơ sở đến cơ quan chuyên môn và quản lý tuyến trên được thông suốt, kịp thời và chính xác.

Cùng đó, kiểm tra, đánh giá năng lực điều tra dịch tễ, khoanh vùng và xử lý ổ dịch ban đầu của tuyến xã/phường. Xác định khả năng của đội ngũ y tế cơ sở trong việc phát hiện sớm, khoanh vùng hẹp và triển khai, đề xuất các biện pháp phòng chống dịch ban đầu tại địa bàn; thử nghiệm cơ chế chỉ đạo, điều hành và phối hợp liên ngành; nâng cao năng lực ứng phó thực tế.

Đánh giá về sự chủ động của các địa phương về công tác phòng chống dịch trong mô hình chính quyền hai cấp, ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh: Nếu các địa phương không triển khai các biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, nguy cơ bùng phát dịch trong năm 2025 là hoàn toàn có thể xảy ra. Bộ Y tế đang theo dõi sát tình hình và đã có các văn bản chỉ đạo các tỉnh, thành phố - đặc biệt những nơi có số ca mắc cao - cần chủ động kiểm soát ổ dịch sớm, không để dịch lan rộng và kéo dài.

Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế đã có văn bản gửi Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Giám đốc các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế; Thủ trưởng Y tế các Bộ về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng và COVID-19.

Theo Cục Quản lý Khám chữa bệnh, trong những tháng gần đây, tình hình dịch bệnh truyền nhiễm cơ bản vẫn đang được kiểm soát, tuy nhiên một số bệnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng, COVID-19 đã bắt đầu có xu hướng tăng cục bộ tại một số địa phương.

Thực hiện Kế hoạch số 833/KH-BYT ngày 20/6/2025 của Bộ Y tế về hành động cao điểm phòng chống bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng và COVID-19, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đề nghị Thủ trưởng các cấp chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện tốt các nội dung, cụ thể:

Về công tác truyền thông trong cơ sở khám, chữa bệnh cần tăng cường các biện pháp truyền thông (qua loa đài, hướng dẫn trực tiếp, bằng poster, tờ rơi, website, fanpage ...) để người bệnh, người nhà người bệnh, nhân viên y tế, học viên, sinh viên thực tập hiểu rõ đường lây các bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng và COVID-19 để có biện pháp phòng lây nhiễm phù hợp.

Trong đó, các đơn vị ưu tiên truyền thông cho nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ có thai và những người chăm sóc những đối tượng trên; hướng dẫn người bệnh, người nhà người bệnh, nhân viên y tế, học viên, sinh viên thực tập thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm sốt xuất huyết, tay chân miệng và COVID-19 phù hợp.

Về công tác khám bệnh, thu dung, điều trị, cần thực hiện tốt công tác khám bệnh, thu dung bệnh nhân, điều trị, cấp cứu kịp thời người bệnh, tăng cường bảo vệ người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao (người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ có thai, người mắc bệnh nền, người bệnh điều trị tại các đơn vị hồi sức tích cực, tim mạch, thận nhân tạo, phẫu thuật...), giảm thiểu tối đa các trường hợp chuyển nặng, tử vong.

Các đơn vị chỉ định nhập viện điều trị nội trú hợp lý, theo đúng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đối với những ca bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng và COVID-19; tổ chức tư vấn, hướng dẫn người bệnh biết cách chăm sóc ca bệnh nhẹ tại nhà theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị .

Về công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, các đơn vị cần thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn đúng quy định, không để xảy ra các ổ dịch trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Cục Quản lý Khám chữa bệnh cũng yêu cầu thực hiện nghiêm việc báo cáo bệnh truyền nhiễm theo Thông tư số 54/2015/TT-BYT ngày 29/12/2015 của Bộ Y tế về hướng dẫn chế độ thông tin báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm.

Nhận được công văn này, đề nghị các đơn vị triển khai thực hiện. Trong quá trình thực hiện có khó khăn vướng mắc thì báo cáo kịp thời về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh để tổng hợp báo cáo Lãnh đạo Bộ Y tế xem xét, giải quyết.

Phương Thu