Phú Nhiêu - nơi gìn giữ “vàng ròng” của văn hóa dân gian

Di sản đặc sắc giữa lòng Hà Nội

Phú Nhiêu là nơi còn lưu giữ nhiều phong tục, tập quán cổ truyền của người Việt. Trong đó, hai loại hình Hò Cửa Đình và múa hát Bài Bông được coi là “linh hồn” của làng, gắn bó với đời sống tinh thần của bao thế hệ người dân.

Lễ hội làng Phú Nhiêu kéo dài trong 4 ngày (từ 15 đến 18 tháng 8 âm lịch). Nét đặc sắc trong lễ hội không chỉ là múa Bài Bông kèm hát Cửa Đình mà còn là cuộc thi bơi chải trên sông Kim Ngưu, tổ hợp giữa diễn xướng và trò chơi dân gian.

Lễ hội làng Phú Nhiêu kéo dài trong 4 ngày (từ 15 đến 18 tháng 8 âm lịch)

Người cao tuổi trong làng Phú Nhiêu kể rằng, Hò Cửa Đình có nguồn gốc từ những nghi lễ tế thần Thành hoàng - vị thần bảo hộ làng, còn Bài Bông là một hình thức hát múa ca ngợi công đức, thể hiện lòng biết ơn với tiền nhân. Điểm đặc biệt là cả hai loại hình này đều mang phong vị cung đình, có tiết tấu, giai điệu và cách thể hiện trang trọng, tinh tế hơn so với nhiều điệu hò, điệu lý dân gian khác.

Trong lễ hội làng, khi nghi thức tế lễ được cử hành trang nghiêm tại đình, những làn Hò Cửa Đình cất lên hòa quyện cùng tiếng trống, tiếng chiêng tạo nên không gian linh thiêng, uy nghiêm. Tiếp đó, múa hát Bài Bông được biểu diễn trong tiếng reo hò, cổ vũ của dân làng, như một lời cầu chúc mùa màng bội thu, cuộc sống yên vui.

Những làn Hò Cửa Đình cất lên hòa quyện cùng tiếng trống, tiếng chiêng tạo nên không gian linh thiêng

Giá trị của Hò Cửa Đình và Bài Bông không chỉ nằm ở sự độc đáo về âm nhạc mà còn ở chiều sâu văn hóa, lịch sử. Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian cho rằng, đây là những di sản hiếm hoi phản ánh sự giao thoa giữa nghệ thuật dân gian và nghệ thuật cung đình, một minh chứng cho trình độ thẩm mỹ, sự sáng tạo và tinh thần nhân văn của người Việt xưa.

Để gìn giữ “vàng ròng” văn hóa ấy, người dân Phú Nhiêu đã lập các câu lạc bộ dân ca, múa hát Bài Bông, thường xuyên tổ chức sinh hoạt, biểu diễn trong các dịp lễ, Tết. Trường tiểu học của xã cũng đưa các tiết mục hát dân ca vào chương trình ngoại khóa, giúp học sinh hiểu và yêu hơn di sản quê hương mình.

Lan tỏa giá trị văn hóa Thủ đô

Những năm gần đây, thành phố Hà Nội đặc biệt chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể. Theo thống kê của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 1.800 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó nhiều loại hình dân ca, dân vũ, tín ngưỡng, nghề thủ công truyền thống đang được phục hồi, bảo tồn thông qua các chương trình “sống cùng di sản”.

Câu lạc bộ Hò cửa đình và múa Bài Bông ngày càng mở rộng, khẳng định giá trị trong đời sống hiện đại

Với thôn Phú Nhiêu, chính quyền địa phương đã phối hợp với ngành văn hóa tổ chức ghi chép, sưu tầm, số hóa các làn điệu cổ, đồng thời lập hồ sơ đề nghị công nhận Hò Cửa Đình và múa hát Bài Bông là di sản văn hóa phi vật thể cấp thành phố. Đây là bước đi quan trọng để di sản không chỉ sống trong cộng đồng mà còn được lan tỏa rộng rãi hơn.

Trong bức tranh văn hóa phong phú của Thủ đô nghìn năm văn hiến, Phú Nhiêu giống như một viên ngọc quý được gìn giữ giữa đời sống hiện đại. Nơi đây không chỉ là điểm đến của các nhà nghiên cứu, mà còn là địa chỉ du lịch văn hóa hấp dẫn, thu hút du khách muốn tìm hiểu đời sống làng quê Bắc Bộ xưa.

Trong bức tranh văn hóa phong phú của Thủ đô nghìn năm văn hiến, Phú Nhiêu giống như một viên ngọc quý được gìn giữ giữa đời sống hiện đại

Những năm gần đây, Phú Xuyên đang định hướng phát triển du lịch trải nghiệm văn hóa làng nghề - lễ hội, kết nối các điểm như làng khảm trai Chuyên Mỹ, làng nón Chuông, cùng thôn Phú Nhiêu - nơi trình diễn dân ca cổ. Mỗi chương trình giao lưu, mỗi buổi biểu diễn ở đình làng đều trở thành dịp để người dân và du khách cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của di sản sống.

Giữa guồng quay hiện đại, việc người dân Phú Nhiêu vẫn ngày ngày cất tiếng hát Hò Cửa Đình, vẫn say mê tập luyện Bài Bông là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân gian. Từ tình yêu quê hương, lòng tự hào và ý thức gìn giữ cội nguồn, họ đang tiếp nối mạch chảy văn hóa Việt - thứ “vàng ròng” vô giá không thể đo đếm bằng vật chất.

Người dân Phú Nhiêu say mê tập luyện Bài Bông

Như lời nghệ nhân Nguyễn Văn Bảng từng nói: “Khi còn tiếng hát vang lên nơi đình làng, làng Phú Nhiêu vẫn còn hồn”.

Và chính “hồn làng” ấy được gìn giữ qua từng câu hát, điệu hò đã và đang góp phần làm nên nét đẹp riêng có của văn hóa Thăng Long - Hà Nội, cổ truyền mà không cũ, giản dị mà sâu sắc, bình dị mà trường tồn.

Ánh Dương