Phục hồi rừng - chiến lược bền vững bảo vệ Việt Nam trước bão lũ

Bão lũ gây thiệt hại hơn 85.000 tỷ đồng

Năm 2025, 19 cơn bão, áp thấp nhiệt đới đã tác động tới hầu khắp ba miền. Các cơn bão Kajiki, Ragasa, Bualoi, Matmo và Kalmaegi di chuyển nhanh, cường độ mạnh, trái quy luật khi đầu mùa đổ bộ vào Trung Bộ và những tháng cuối năm vẫn vào Bắc Bộ.

Mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên 13 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ gây ngập lụt nghiêm trọng. Nhiều khu vực trong thời gian ngắn phải hứng chịu tất cả đợt thiên tai dẫn đến lũ quét, sạt lở đất, gây thiệt hại kinh tế hơn 85.000 tỷ đồng.

Năm nay, bão lũ thiên tai gây hậu quả thảm khốc hơn do sự kết hợp của nhiều nguyên nhân tự nhiên và con người. Trái Đất của chúng ta đang ở thời kỳ hoạt động đỉnh điểm của La Nina với lượng mưa lớn hơn bình thường.

Kết hợp với tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu, chúng ta đã phải chứng kiến những trận bão, trận mưa kỷ lục. Sự suy giảm chất lượng thảm phủ thực vật là một trong những nguyên nhân khiến bão lũ gây ra hậu quả thảm khốc hơn với lũ lụt, sạt lở khắp nơi.

Theo dự báo, trong tương lai, những sự kiện thời tiết từng được coi là “hiếm gặp” này đang trở thành hiện tượng thường xuyên. Tần suất bão có thể không tăng nhưng cường độ sẽ mạnh hơn, mưa thất thường hơn, chu kỳ lặp lại của các hiện tượng cực đoan được rút ngắn.

Trồng rừng - giải pháp giảm thiệt hại thiên tai bền vững

Để giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu, thế giới đang khẩn trương hành động để giảm phát thải, bảo vệ rừng hướng đến mục tiêu giữ mức tăng nhiệt toàn cầu dưới ngưỡng 1,5°C. Tại Việt Nam, tất cả các địa phương đều đang gấp rút thực hiện Đề án trồng 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025.

Bà Đỗ Thị Thanh Huyền, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia chia sẻ: “Thiên tai ập tới khiến chúng ta nhận ra rằng con người thật sự bé nhỏ trước thiên nhiên. Và ngay trong lúc bão lũ thảm khốc, chúng ta mới nhận thấy được vài trò to lớn của rừng.

Rừng giúp nước mưa ngấm xuống đất từ từ và do đó hạn chế dòng chảy mặt, giảm nguy cỡ lũ lụt. Rễ cây tạo ra tấm lưới kiên cố giữ đất trong mưa, giúp giảm khả năng sạt lở. Những nơi không còn rừng, nguy cỡ ngập lụt và sạt lở cao hơn rất nhiều. Chúng ta đã chứng kiến nhiều vụ sạt lở nơi đất rừng chỉ còn cây keo hay những cây nông nghiệp đơn canh.

Trồng rừng chính là giải pháp lâu dài và bền vững để bảo vệ Miền Trung nói riêng, bảo vệ toàn Việt Nam nói chung trước thiên tai, bão lũ. Rừng còn mang lại nhiều nguồn lợi to lớn cho con người và môi trường như nguồn lợi từ thị trường carbon, đa dạng sinh học, phát triển du lịch, kinh tế dưới tán rừng...

Do vậy, việc trồng rừng mang lại hiệu quả lâu dài chung cho cả cộng đồng, kiến tạo một tương lai nơi con người không còn trong tư thế đối đầu, mà sống hài hòa với thiên nhiên”.

Tích cực trồng và phục hồi rừng trên khắp Việt Nam

Nỗ lực trong các hoạt động triển khai trồng rừng trên khắp Việt Nam, trong ba tháng cuối năm 2025, đã có hơn 300 cá nhân và 11 doanh nghiệp đồng hành cùng Gaia trồng gần 62.000 cây rừng trên 5 khu rừng đầu nguồn trên khắp Việt Nam như The A list, Ca sĩ Quốc Thiên, MCredit, CNG, Hirdaramani Vietnam - FGL, UOB Việt Nam, NOOZ, Phenikaa.

Với đợt góp rừng từ nay đến cuối năm, cây sẽ được trồng tại: Vườn Quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình cũ), Vườn Quốc gia Xuân Liên (Thanh Hóa), Khu Dự trữ thiên nhiên Phong Điền (Huế), KBTN Tà Kóu (Bình Thuận cũ), Vườn Quốc gia U Minh Hạ và Rừng phòng hộ ven biển Đê Biển Tây (Cà Mau), và Nông trường Mùa Xuân (Hậu Giang cũ).

Tháng 11 vừa qua, Gaia đã triển khai trồng rừng Đê Biển Tây góp phần duy trì và bảo tồn vành đai rừng ngập mặn, giảm thiểu tác động của bão, sóng gây xói mòn và biến đổi khí hậu. Đây cũng sẽ là nơi nuôi dưỡng ấu trùng hải sản, ổn định và nâng cao năng suất nuôi trồng - khai thác thủy sản. Đồng thời, góp phần đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân và mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái.

Sau khi trồng, các khu rừng được Gaia chăm sóc và giám sát cẩn thận trong 2 - 6 năm. Gaia sẽ cập nhật các thông tin, hình ảnh, số liệu thành báo cáo hằng năm và gửi đến các đơn vị, cá nhân tài trợ cũng như công khai trên các phương tiện truyền thông.

Ngoài ra, Gaia còn đặc biệt tổ chức các chuyến đi cho doanh nghiệp và cộng đồng để mọi người có thể trực tiếp tham gia trồng rừng và trải nghiệm thiên nhiên. Qua đó, có thêm kiến thức, trải nghiệm, được truyền cảm hứng để cùng bảo vệ rừng nói riêng và môi trường nói chung.

Trong thời gian tới, Gaia sẽ tiến hành nghiệm thu các khu rừng tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên, Vườn quốc gia Bến En sau 4 năm chăm sóc và giám sát.

Bên cạnh đó, Gaia sẽ tiếp tục mở rộng các hoạt động trồng rừng tại nhiều khu vực đầu nguồn trên khắp Việt Nam. Gaia rất mong nhận được sự chung tay của các doanh nghiệp, cá nhân và tổ chức để cùng nhau phục hồi rừng, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới một Việt Nam xanh hơn và bền vững hơn.

Hoàng Bảo