Quốc hội xem xét cơ chế đặc thù, vượt trội để Hà Nội thực hiện các "đại dự án"

Tháo gỡ nhiều “nút thắt”, “điểm nghẽn”

Cụ thể, một trong những nội dung quan trọng trong buổi làm việc sáng nay của Quốc hội, đó là, các đại biểu nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn tại địa bàn Thủ đô. Sau đó, các đại biểu Quốc hội sau đó đã thảo luận tại Hội trường nội dung trên.

Toàn cảnh phiên họp

Tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh Hà Nội đang phải đồng thời giải quyết nhiều nhiệm vụ rất nặng nề: Phát triển hạ tầng, giảm ùn tắc, chống ngập, xử lý ô nhiễm môi trường, chỉnh trang và tái thiết đô thị nhưng nhiều dự án quan trọng chưa đạt tiến độ như mong muốn do vướng mắc về thủ tục đầu tư, quy hoạch chồng chéo, công tác giải phóng mặt bằng… thì việc ban hành Nghị quyết thí điểm là cách tiếp cận phù hợp, vừa để tháo gỡ “nút thắt” trước mắt, vừa để kiểm nghiệm, hoàn thiện thể chế cho giai đoạn tiếp theo.

Đại biểu đánh giá cao ở Dự thảo Nghị quyết là tính đột phá nhưng có kiểm soát chặt chẽ. Điều này theo đại biểu Nguyễn Thị Lan, được thể hiện ở 3 điểm: Một là, mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô, giúp rút ngắn quy trình, nâng cao trách nhiệm và tính chủ động trong tổ chức thực hiện, nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và sự giám sát của Quốc hội, Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn tại địa bàn Thủ đô

Hai là, nghị quyết đánh trúng các điểm nghẽn cốt lõi như quy hoạch, thủ tục đầu tư, thu hồi đất, tái thiết đô thị, từ đó tạo điều kiện để triển khai nhanh hơn các dự án thực sự cấp bách, có tác động lan tỏa lớn.

Ba là, dự thảo thể hiện rõ tinh thần lấy người dân làm trung tâm, thông qua các cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cao hơn quy định chung; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lợi ích nhóm trong quá trình tổ chức thực hiện.

“Tôi cho rằng, nghị quyết này không phải là ưu ái đặc thù cho Thủ đô, mà là một cơ chế thí điểm có giới hạn, với mục tiêu giúp Hà Nội hoàn thành tốt hơn vai trò, trách nhiệm được giao là trung tâm chính trị, hành chính Quốc gia; đồng thời là trung tâm lớn về văn hóa, kinh tế, khoa học công nghệ và giáo dục đào tạo của cả nước. Một Thủ đô phát triển thông suốt, xanh hơn, hiệu quả hơn sẽ giảm áp lực cho các địa phương lân cận, tăng khả năng kết nối vùng và tạo động lực phát triển chung cho cả nước”, đại biểu nói.

ĐBQH Nguyễn Thị Lan (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội)

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Thị Lan cũng đề xuất để việc triển khai Nghị quyết hiệu quả như: Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và thành phố, nhất là với các dự án có tác động liên vùng, liên ngành. Trong quá trình thực hiện, cần quan tâm đến quyền lợi chính đáng của người dân, của tổ chức, cần công khai thông tin, truyền thông sớm và đầy đủ tới người dân, tạo sự đồng thuận và chia sẻ ngay từ đầu; cần theo dõi, đánh giá thường xuyên quá trình thí điểm, kịp thời điều chỉnh những bất cập phát sinh, đúng với tinh thần thí điểm có kiểm soát.

Áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt, vận dụng sáng tạo Nghị quyết 206 của Quốc hội

Theo GS Hoàng Văn Cường (ĐBQH đoàn TP Hà Nội), để Hà Nội trở thành “Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại” ngang tầm với Thủ đô các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, hàng loạt các đại dự án quan trọng như phát triển mạng lưới đường sắt đô thị; cải tạo chỉnh trang đô thị trung tâm trở lên khang trang, hiện đại; đầu tư phát triển hai bên sông Hồng thành trục cảnh quan, không gian văn hóa du lịch, dịch vụ; các công trình xử lý ô nhiễm môi trường, chống úng ngập phải được tập trung ưu tiên đầu tư, đồng loạt triển khai trong thời gian tới.

GS Hoàng Văn Cường (ĐBQH đoàn TP Hà Nội)

Vì thế, ông bày tỏ tán thành chủ trương cần ban hành Nghị quyết thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô một cách thông thoáng, thuận lợi để thu hút được các nguồn lực đầu tư tối ưu nhất.

Đặc biệt, đại biểu Hoàng Văn Cường đồng tình với dự thảo quy định tại khoản 4 Điều 4 là: Khi triển khai các dự án này cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ quốc hội, thì UBND Thành phố báo cáo Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép thực hiện, sau đó báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

“Đây chính là việc vận dụng sáng tạo Nghị quyết 206 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Đây là cơ sở quan trọng để giúp việc triển khai các dự án quan trọng của Thủ đô sẽ không bị vướng mắc do các quy định pháp luật không phù hợp điều kiện thực tế khi triển khai dự án”, đại biểu đánh giá.

ĐBQH Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị)

Ngoài ra, theo GS Hoàng Văn Cường, quy định tại Điều 10 về các biện pháp cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị khi đã có trên 75% số chủ sở hữu nhà và người sủ dụng 75% diện tích đất khu vực cải tạo đồng thuận và được phép quyết định các chỉ tiêu quy hoạch, kiến trúc, dân số là đúng đắn. Vì theo ông, nếu không có cơ chế này thì không thể cải tạo được các khu chung cư cũ xuống cấp, mất an toàn, những khu nhà tự xây chen chúc không có lối thoát nạn khi cháy nổ.

“Cơ chế này sẽ cho phép thực hiện cải tạo tổng thể cả khu vực chung cư cũ và nhà thấp tầng đan xen thành những khu đô thị văn minh, hiện đại: Phát triển không gian trên cao là nơi ở; toàn bộ không gian ngầm dưới mặt đất là nơi kinh doanh dịch vụ và giao thông ngầm; không gian trên mặt đất là cây xanh và không gian công cộng”, GS Hoàng Văn Cường nói.

Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng đề nghị phải quy định những khu tái thiết đô thị tăng mật độ dân số phải theo mô hình TOD: Trên là nhà cao tầng xuống dưới phải có ga tầu điện ngầm và không gian ngầm phát triển dịch vụ.

Góp ý về nội dung tại Điều 10, đại biểu Hà Sỹ Đồng cho biết: Việc cho phép vượt chỉ tiêu kiến trúc, dân số là phù hợp yêu cầu cải tạo chung cư cũ, nhưng cần bảo đảm năng lực hạ tầng. Báo cáo thẩm tra nhấn mạnh phải đánh giá kỹ tác động đến giao thông, phòng cháy, môi trường và di sản đô thị.

Đề nghị xem xét lại Quy hoạch khu vực nội đô lịch sử

Cho ý kiến về vấn đề quy hoạch, đại biểu Hoàng Văn Cường đề nghị cần xem lại Quy hoạch khu vực nội đô lịch sử chỉ bao gồm những khu cần bảo tồn, gìn giữ các giá trị lịch sử, như khu vực Ba Đình, Hồ Tây và khu vực phố cổ: Những khu vực này thì không được phép xây cao tầng nên không thể tăng mật độ dân số.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Đại biểu này đề nghị bổ sung tiêu chí "sức chịu tải hạ tầng và cơ chế chịu trách nhiệm của Thành phố nếu dự án vượt chỉ tiêu nhưng gây quá tải hoặc phá vỡ cấu trúc không gian".

“Việc quy hoạch cả quận Hai Bà Trưng và Đống Đa cũ, nơi có rất nhiều khu chung cư cũ, và nhà thấp tầng tựu xây cần cải tạo vào khu nội đô lịch sử là không chỉ tự trói mình để hôm nay phải xin cơ chế để cải tạo mà còn đang trói buộc người dân trong khu vực này gặp khó khăn trong cải tạo, xây dựng nhà vì nằm trong khu vực nội đô lịch sử”, ông nói.

Ông cũng đồng tình với đề xuất tại Điều 7 phải có chính sách bồi thường thỏa đáng cho người dân khi thực hiện các dự án quan trọng này, song không nên quy định mức bồi thường gấp 2 lần so với mức quy định.

“Bởi l, mức quy định bao nhiêu là do Thành phố tự quyết định theo hệ số K ở từng vị trí nhân với bảng giá đất. Nếu muốn bồi thường bao nhiêu lần thì TP tự quyết định hệ số K bằng bấy nhiêu lần. Hơn nữa, Luật Thủ đô cũng đã quy định TP tự quyết định chính sách bồi thường, hỗ trợ cho người dân khi cải tạo chỉnh trang đô thị. Ví dụ không thu hồi nhà của người dân trong khu vực phố cổ nhưng vẫn hỗ trợ chỗ ở mới để họ chuyển chức năng nhà ở phố cổ sang kinh doanh dịch vụ”, đại biểu phân tích.

Thái Sơn