Tăng cường giáo dục giới tính về hành vi tình dục an toàn

Tình dục an toàn được hiểu là những hành vi tình dục mà nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và lây nhiễm bệnh qua đường tình dục được giảm thiểu tối đa. Ngoài việc sử dụng các biện pháp tránh thai như bao cao su đúng cách, tình dục an toàn còn bao gồm yếu tố đồng thuận, tôn trọng lẫn nhau, nhận thức rõ ràng về quyền và trách nhiệm, cũng như sự sẵn sàng về tâm lý.

Các chương trình truyền thông về sức khỏe sinh sản và giới tính cho học sinh

Tại Việt Nam, thống kê của Hội Kế hoạch hóa gia đình, mỗi năm cả nước có 1,2 - 1,6 triệu ca nạo, phá thai, trong đó 20% ở lứa tuổi vị thành niên. Thậm chí, có những em chỉ mới 12 - 13 tuổi, thời điểm mà cơ thể các em còn chưa phát triển hoàn thiện về thể chất.

Thời kỳ dậy thì và vị thành niên là lúc cơ thể và tâm lý thay đổi mạnh mẽ; nhiều bạn trẻ có thể tò mò, muốn thử “trái cấm“ nhưng lại thiếu thông tin và kỹ năng bảo vệ. Nếu không được hướng dẫn đầy đủ, các em dễ đưa ra quyết định bồng bột, thiếu an toàn.

Thực tế cho thấy vẫn tồn tại nhiều hiểu lầm như: “Quan hệ một lần thì không thể mang thai”, “dùng bao cao su làm giảm khoái cảm”, hoặc “vệ sinh sau khi quan hệ là đủ để tránh thai”. Những quan niệm sai lầm này gây ra nguy cơ rất lớn và điều này càng cho thấy tầm quan trọng của giáo dục giới tính sớm, đúng cách.

Một yếu tố then chốt giúp giáo dục giới tính hiệu quả là gia đình. Khi cha mẹ cởi mở, sẵn sàng trao đổi, lắng nghe và cung cấp thông tin phù hợp độ tuổi, trẻ sẽ có nơi tin tưởng để đặt câu hỏi, chia sẻ, tìm hiểu.

Ngược lại, nếu gia đình né tránh, trẻ dễ tìm hiểu qua các nguồn không chính thức, dẫn tới hiểu sai, thiếu chuẩn bị. Vì vậy, vai trò của cha mẹ như người định hướng đầu tiên là vô cùng quan trọng.

Nhà trường và các cơ sở giáo dục cũng cần tham gia tích cực. Giáo dục giới tính không nên đơn thuần là truyền đạt lý thuyết về “đúng - sai”, mà nên trang bị cho học sinh kiến thức về cơ thể, quyền riêng tư, sinh sản, biện pháp tránh thai an toàn, kỹ năng từ chối, kỹ năng ra quyết định giúp các em hiểu rõ quyền của mình và biết bảo vệ bản thân.

Những chương trình mang tính tương tác, cởi mở, gần gũi sẽ dễ giúp các em tiếp thu hơn, hình thành nhận thức tích cực, có trách nhiệm.

Bên cạnh gia đình và nhà trường, hệ thống y tế đặc biệt trạm y tế các xã phường và cộng đồng cần đóng vai trò hỗ trợ thiết thực.

Mô hình truyền thông đi kèm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân, dịch vụ thai sản nếu được tổ chức thân thiện với vị thành niên và thanh niên giúp các bạn dễ tiếp cận, được tư vấn đúng và thực hành biện pháp an toàn. Cán bộ y tế, bác sĩ, chuyên gia với thái độ không kỳ thị có thể trở thành nơi tin cậy để người trẻ tìm đến khi cần.

Chi cục Dân số, trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội TP Hà Nội phối hợp Trạm Y tế phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Truyền thông Chăm sóc sức khỏe sinh sản nâng cao chất lượng dân số

Trên cơ sở đó, Chi cục Dân số, trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội TP Hà Nội đã phối hợp với Trạm Y tế phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Truyền thông Chăm sóc sức khỏe sinh sản nâng cao chất lượng dân số trong chiến dịch năm 2025 cho hơn 300 người dân trong độ tuổi sinh sản và cộng tác viên dân số trên địa bàn phường.

Tại chương trình, Ths. BS Tạ Văn Trình, nguyên bác sĩ bệnh viện K chia sẻ: “Sức khỏe sinh sản bao gồm: sức khỏe thể chất (Cơ thể khỏe mạnh, các cơ quan sinh dục nam, nữ không bị tổn thương và đảm bảo cho việc thực hiện chức năng tình dục và sinh sản); sức khỏe tinh thần (Cá nhân cảm thấy thoải mái với chính mình về sức khỏe sinh sản và tình dục, biết thừa nhận những nhược điểm, không tự ti, sống đoàn kết với mọi người) và sức khỏe xã hội (Đảm bảo sự an toàn cho xã hội, có mối quan hệ tốt với cộng đồng)”.

Bác sĩ Trình còn nhấn mạnh những nội dung mà phụ nữ và bạn trẻ cần quan tâm: sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp, quan hệ tình dục an toàn, khám thai định kỳ, theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, uống đủ nước, cải thiện các triệu chứng tiền kinh nguyệt; khám sức khỏe tiền hôn nhân, chăm sóc sức khỏe sinh sản thai nhi; làm mẹ an toàn; tránh mang thai ngoài ý muốn từ đó giảm nguy cơ nạo phá thai không an toàn và hướng tới sinh con khỏe mạnh, nâng cao chất lượng dân số.

Các hoạt động truyền thông này giúp cho cộng đồng, đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên, vị thành niên và thanh niên nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản, giáo dục giới tính và tình dục an toàn.

Với nhận thức và hành vi đúng đắn, các bạn trẻ không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một thế hệ khỏe mạnh, có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Để đạt được mục tiêu đó, chúng ta cần có sự chung tay từ nhiều phía: gia đình, nhà trường, cơ sở y tế, cộng đồng và chính sách tạo môi trường cởi mở, an toàn để người trẻ được tìm hiểu và hỗ trợ.

Phương Thu