Tạo hành lang pháp lý cho quá trình đổi mới toàn diện giáo dục

Theo Tờ trình về các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục đại học, 3 dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ, được xây dựng đồng bộ nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, cùng các nghị quyết trụ cột về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hợp tác quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân, và đổi mới công tác xây dựng - thi hành pháp luật.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Bùi Thị Minh Hoài - Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội; Chủ tịch HĐND TP Nguyễn Ngọc Tuấn - Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội; Phó Chủ tịch HĐND TP Phạm Thị Thanh Mai - Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội chủ trì phiên thảo luận tổ chiều 22/10

Cần sự linh hoạt trong đào tạo y tế

Thảo luận tại tổ, các đại biểu Quốc hội TP Hà Nội đề nghị cần làm rõ hơn một số vấn đề liên quan đến hệ thống văn bằng, mô hình quản trị và tổ chức bộ máy trong các cơ sở giáo dục đại học.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà, việc duy trì ba cấp văn bằng quốc gia (đại học, thạc sĩ, tiến sĩ) là phù hợp.

Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực đặc thù như y tế, cần có sự linh hoạt để công nhận các văn bằng như bác sĩ chuyên khoa cấp I, cấp II - những hình thức đào tạo ứng dụng cao, đóng góp trực tiếp vào chất lượng nhân lực ngành y.

“Nếu coi bác sĩ chuyên khoa cấp I tương đương thạc sĩ ứng dụng và chuyên khoa cấp II tương đương tiến sĩ ứng dụng, chúng ta vừa bảo đảm tính hệ thống vừa tôn vinh đúng giá trị thực tiễn của đội ngũ y bác sĩ” - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà nêu quan điểm.

ĐBQH Trần Thị Nhị Hà thảo luận tại tổ

Liên quan đến đào tạo y khoa, đại biểu Nguyễn Anh Trí đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ bác sĩ chuyên khoa và bác sĩ nội trú - những mô hình đào tạo mang tính “tinh hoa” của ngành y.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí cho rằng cần duy trì và chính thức hóa giá trị của các văn bằng này trong luật. Theo ông, việc Bộ Y tế đề xuất hợp nhất chuyên khoa I và II thành một chương trình đào tạo kéo dài 3-5 năm là hợp lý, giúp đảm bảo chất lượng thực hành, phù hợp với chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, ông đề nghị không nên gộp hệ bác sĩ nội trú vào chương trình này vì đây là hình thức đào tạo đặc biệt, có tiêu chuẩn đầu vào và yêu cầu cao hơn nhiều.

“Bác sĩ nội trú là kết tinh của đào tạo y học, là mô hình tinh hoa mà Việt Nam cần giữ gìn. Cần tạo điều kiện để duy trì, phát triển hệ đào tạo này, đồng thời có cơ chế hỗ trợ về tài chính, lương và điều kiện học tập như trước đây” - đại biểu Nguyễn Anh Trí kiến nghị.

Xây dựng chương trình đào tạo riêng cho các lĩnh vực đặc thù

ĐBQH Nguyễn Thị Lan thảo luận tại tổ

Góp ý vào Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Lan đánh giá, điểm nổi bật của dự thảo là tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, cụ thể hóa nguyên tắc quản trị đại học hiện đại và phân định rõ trách nhiệm giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và cơ sở giáo dục tự chủ. Dự thảo cũng mở rộng quyền tự chủ học thuật, tài chính, tổ chức đi đôi với trách nhiệm giải trình.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh cần làm rõ cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, tránh tình trạng tập trung quyền lực mà thiếu kiểm soát. Đồng thời, phải có hướng dẫn cụ thể về lộ trình chuyển đổi mô hình tổ chức nhân sự để không gây gián đoạn hoạt động của các trường.

Góp ý vào Dự thảo Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đồng tình với nguyên tắc bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, song nhấn mạnh cần có cơ chế giám sát và đánh giá minh bạch, không nên chỉ dựa vào mức độ tự chủ tài chính để xác định quyền tự chủ của trường.

Đại biểu Dương Minh Ánh cũng đề xuất bổ sung nguyên tắc “bảo đảm tính liên thông trong hệ thống giáo dục”, nhằm tạo điều kiện cho người học được tiếp cận cơ hội học tập suốt đời.

ĐBQH Dương Minh Ánh thảo luận tại tổ

Về phạm vi đào tạo, đại biểu cho rằng việc cho phép các trường đại học đa ngành giảng dạy chương trình trung cấp, cao đẳng trong lĩnh vực đặc thù như nghệ thuật, thể thao là chưa hợp lý, dễ dẫn đến chồng chéo và làm suy yếu vai trò của các trường chuyên ngành. Chỉ nên áp dụng quy định này cho các cơ sở đào tạo chuyên sâu, có đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất đáp ứng tiêu chuẩn đặc thù.

Bà cũng kiến nghị bổ sung quy định về cơ chế giám sát hiệu trưởng, kiểm định chất lượng giáo dục và xây dựng chương trình đào tạo riêng cho các lĩnh vực đặc thù như y tế, nghệ thuật, thể thao - những ngành có yêu cầu đặc biệt về thời gian học, độ tuổi tuyển sinh và hình thức giảng dạy.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là mô hình bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục công lập - vấn đề đã được đề cập trong Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà, dự thảo cần thể chế hóa rõ hơn tinh thần này để tránh hiểu lầm trong triển khai. Việc thống nhất người đứng đầu vừa là bí thư, vừa là hiệu trưởng sẽ giúp tăng cường sự lãnh đạo, bảo đảm tập trung, thống nhất trong quản trị.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý tới quy định chuyển tiếp, khi cho phép ban giám hiệu cũ tiếp tục điều hành dù đã có bí thư mới. Nếu không quy định rõ, sẽ dẫn đến lúng túng trong thực hiện, ảnh hưởng đến sự ổn định của nhà trường.

Phó Chủ nhiệm Trần Thị Nhị Hà cũng đề nghị cân nhắc việc quy định mô hình đại học vùng trong luật. Theo bà, đây là mô hình đặc thù, chỉ áp dụng cho một số đơn vị nên nên được quy định trong văn bản dưới luật như nghị định hoặc thông tư để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy.

Hạnh Nguyên