Thúc đẩy triển khai Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh: Công nghệ, năng lực và lộ trình cho Việt Nam

Ông Ramesh Singaram, Chủ tịch kiêm Giám đốc Gas Power Châu Á, GE Vernova

PDP8R cho thấy những điều chỉnh rõ rệt trong định hướng phát triển hệ thống điện đến năm 2030, hướng tới mục tiêu cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và xây dựng hệ thống điện bền vững, có khả năng chống chịu cao. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân ít nhất 10%/năm đến năm 2030, nhu cầu về một hệ thống năng lượng ổn định, sẵn sàng cho tương lai trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Điện khí và công nghệ tiên tiến - trụ cột bảo đảm độ tin cậy

Theo ông Ramesh Singaram, việc hiện thực hóa PDP8R đòi hỏi sự kết hợp giữa làm chủ công nghệ và xây dựng nền tảng hạ tầng công nghiệp vững chắc. Xu hướng phát triển hệ thống năng lượng hybrid tại Châu Á - kết hợp giữa nguồn truyền thống và tái tạo đang được Việt Nam áp dụng, trong đó điện khí đóng vai trò nhiên liệu chuyển tiếp quan trọng.

Hiện hơn 25 tuabin khí của GE Vernova đang vận hành tại 10 nhà máy điện trên cả nước, cung cấp khoảng 30% nhu cầu điện quốc gia. Đáng chú ý, các tuabin khí thế hệ H-class triển khai tại Nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4 - dự án điện khí LNG đầu tiên của Việt Nam - có thể cung cấp 1,6 GW cho hệ thống điện.

Các tổ máy này được thiết kế với khả năng sử dụng nhiên liệu linh hoạt, có thể chuyển đổi sang vận hành bằng hydro trong tương lai, phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Theo đại diện GE Vernova, đây là giải pháp vừa bảo đảm độ tin cậy trước mắt, vừa tạo nền tảng cho hệ thống năng lượng phát thải thấp trong dài hạn.

Hiện đại hóa lưới điện - điều kiện tiên quyết

Bên cạnh phát triển nguồn điện, hiện đại hóa lưới truyền tải được xác định là trụ cột quan trọng trong tiến trình chuyển dịch năng lượng. PDP8R ước tính nhu cầu đầu tư cho lưới điện đến năm 2035 lên tới 33,4 tỷ USD.

Việc phát triển nhanh các dự án điện gió, điện mặt trời - đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ đã gây áp lực lớn lên hạ tầng truyền tải, dẫn tới tình trạng quá tải và cắt giảm công suất tái tạo. Theo ông Ramesh Singaram, giải quyết điểm nghẽn này đòi hỏi áp dụng các công nghệ truyền tải tiên tiến như HVDC (truyền tải điện cao áp một chiều), FACTS (hệ thống truyền tải điện xoay chiều linh hoạt), máy biến áp công suất lớn hay thiết bị đóng cắt cách điện bằng khí (GIS).

Hiện các thiết bị đóng cắt cao áp của GE Vernova đã được triển khai tại khoảng 30% trạm biến áp 500 kV tại Việt Nam, góp phần tăng cường độ ổn định và khả năng chống chịu của lưới điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng.

Song song với đầu tư hạ tầng, quá trình số hóa vận hành cũng được xem là xu hướng tất yếu. Các nền tảng số như GridBeats™ hỗ trợ đơn vị điện lực tối ưu hóa công suất, tăng khả năng dự báo và điều hành theo thời gian thực, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống.

Hợp tác và nguồn nhân lực - nền tảng của khả năng chống chịu và phát triển bền vững

Theo ông Ramesh Singaram, công nghệ chỉ thực sự tạo ra tác động bền vững khi được hỗ trợ bởi hệ sinh thái công nghiệp phù hợp. Với mạng lưới trung tâm sản xuất và dịch vụ tại Việt Nam - từ trùng tu tuabin tại Phú Mỹ, sản xuất thiết bị thu hồi nhiệt tại Dung Quất đến chế tạo linh kiện điện gió tại Hải Phòng - GE Vernova đang góp phần rút ngắn tiến độ triển khai dự án và nâng cao độ tin cậy hệ thống.

Nền tảng công nghiệp trong nước không chỉ giúp bảo đảm vận hành lâu dài các tài sản năng lượng, mà còn gia tăng năng lực tự chủ kỹ thuật, yếu tố then chốt trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng mạnh.

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế, ông Ramesh Singaram nhấn mạnh, chuyển dịch năng lượng diễn ra hiệu quả nhất khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp điện lực và nhà cung cấp công nghệ. Thực tế hợp tác giữa GE Vernova và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy việc kết nối kỹ thuật từ sớm, thống nhất tiêu chuẩn và chia sẻ trách nhiệm giúp dự án chuyển từ quy hoạch sang vận hành thuận lợi hơn, hạn chế chậm trễ và nâng cao hiệu quả dài hạn.

Bên cạnh đó, đầu tư cho nguồn nhân lực được coi là điều kiện bảo đảm tính bền vững của hệ thống điện. Hiện hơn 1.100 kỹ sư, kỹ thuật viên và chuyên gia người Việt đang tham gia vào hoạt động sản xuất, dịch vụ và triển khai dự án của GE Vernova. Các sáng kiến hợp tác đào tạo như dự án RENEW Skills giữa GE Vernova Foundation và Trường Đại học Điện lực cũng đang góp phần chuẩn bị lực lượng nhân sự cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

PV