Tiếp tục phát huy giá trị, sức mạnh văn hóa, con người Hà Nội

Sự thay đổi về tư duy, nhận thức

Có thể thấy rõ, trong nhiệm kỳ vừa qua, TP Hà Nội có một sự chuyển mình mạnh mẽ trong lĩnh vực văn hóa. Đảng bộ Hà Nội đã lãnh đạo quyết liệt, sáng tạo trong phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển bền vững.

Hà Nội cũng là TP đầu tiên ban hành Nghị quyết 09-NQ/TU về “Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn tới năm 2045”; Chương trình 06-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về "Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh" giai đoạn 2021 - 2025; Chỉ thị số 30-CT/TU "Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh". Tất cả cho thấy sự quan tâm chỉ đạo của TP về vấn đề văn hóa. Điều này cũng đặt nền móng chiến lược cho phát triển công nghiệp văn hóa, khẳng định vai trò của văn hóa trong hội nhập quốc tế.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong phát biểu tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”

Báo cáo của Dự thảo văn kiện Đại hội XVIII đã cho thấy, TP chú trọng xây dựng môi trường văn hóa, phát huy giá trị truyền thống, triển khai hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và các quy tắc ứng xử. Hoạt động văn hóa, nghệ thuật ngày càng phong phú, nhiều sự kiện lớn được tổ chức thành công, đặc biệt là các hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (1954 - 2024), góp phần nâng cao vị thế Thủ đô trên trường quốc tế, lan tỏa hình ảnh Hà Nội - TP vì hòa bình, TP sáng tạo của UNESCO.

Bên cạnh đó, TP đã đầu tư 14.029 tỷ đồng đầu tư tu bổ, tôn tạo 579 di tích, tạo ra luồng sinh khí mới cho hệ thống di tích trên địa bàn Thủ đô. Kho tàng di sản văn hóa đồ sộ của mình với 6.489 di tích, 1.793 di sản văn hóa phi vật thể, 1.350 làng nghề và hơn 1.500 lễ hội truyền thống được phát huy hiệu quả.

Từ chỗ các địa điểm này chỉ đơn thuần mở cửa đón khách tham quan, hiện nay hàng loạt di tích đã đổi mới, xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm để thu hút khách du lịch. Những di tích như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trấn Vũ được thổi hồn và tỏa sáng với các tour như “Giải mã Hoàng thành Thăng Long”; “Tinh hoa đạo học”, “Ngọc Sơn - Đêm huyền bí”, “Tiếng chuông Trấn Vũ”…

Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Nguyễn Doãn Toản và Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà trao bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đình Đại Phùng (Đan Phượng, Hà Nội)

Lĩnh vực du lịch, làng nghề được quan tâm. Hàng loạt sản phẩm du lịch độc đáo hấp dẫn ra mắt, tạo dấu ấn trong lòng người dân và du khách như: "Hà Nội 5 cửa ô”, “Đêm Trúc Bạch”, “Chuyến tàu điện số 6”…

Đặc biệt, với thương hiệu “Thành phố Sáng tạo”, Hà Nội từng bước thực hiện các cam kết trong Mạng lưới các TP sáng tạo của UNESCO, phát triển công nghiệp văn hóa với các lĩnh vực tiêu biểu như du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ. Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023, 2024 làm bừng lên sức sống của những di sản công nghiệp như bốt Hàng Đậu, Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, Cung Thiếu nhi Hà Nội… Hàng trăm không gian sáng tạo được hình thành, thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô.

Năm 2025, làng gốm sứ Bát Tràng và làng dệt lụa Vạn Phúc đã chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới các TP thủ công sáng tạo toàn cầu. Những danh hiệu đó đang trở thành minh chứng cho sức sáng tạo của con người Hà Nội, sức mạnh của văn hóa Hà Nội.

Ngoài ra, ở lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, TP để lại dấu ấn với nhiều concert quốc gia dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, đó là: Concert “Tổ quốc trong tim”; V-concert, V-Fest, 8Wonder Summer 2025: Moments of Wonder, Việt Nam trong tôi… Quy tụ hàng chục ngàn khán giả ở mỗi đêm diễn.

Đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội, nhiều lần khẳng định, chưa bao giờ, TP lại tập trung nguồn lực cho phát triển văn hóa như hiện nay. Nhờ đó, công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa phát triển mạnh mẽ và dẫn đầu cả nước, từng bước đóng góp cho GDP của TP.

Công nghiệp văn hóa sẽ là ngành kinh tế mũi nhọn

Nghị quyết 09-NQ/TU đặt ra mục tiêu, năm 2030, công nghiệp văn hóa cơ bản là ngành kinh tế mũi nhọn. Hiện thực hóa Luật Thủ đô năm 2024 và mục tiêu của Nghị quyết 09, vừa qua, HĐND TP Hà Nội đã ban hành 2 nghị quyết quan trọng, đó là: Nghị quyết 24/2025/NQ-HĐND quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội và Nghị Quyết số 25/2025/NQ-HĐND về khu phát triển thương mại và văn hóa trên địa bàn TP.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Bạch Liên Hương trao bằng di tích cấp TP cho đền Rừng và đình Gia Thượng

Đồng chí Nguyễn Văn Phong cho biết, trong nhiệm kỳ tới, Hà Nội vẫn tiếp tục quan điểm con người và văn hóa là nguồn lực nội sinh. Công nghiệp văn hóa sẽ được phát triển mạnh mẽ và đa dạng trên các lĩnh vực có thế mạnh của Thủ đô, biến ngành này thành ngành kinh tế chủ lực; cùng với đó, định vị sản phẩm du lịch đặc sắc.

“Hà Nội là trung tâm hội tụ và lan tỏa ra cả nước. Hà Nội phải vươn lên, phải hướng tới cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực và quốc tế nhưng đồng thời vẫn phải giữ được bản sắc Hà Nội. Chính vì thế, Đại hội XVIII có ý nghĩa quan trọng, Hà Nội sẽ cùng với cả nước, bước vào giai đoạn mới, kỷ nguyên mới”, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh.

Văn kiện Đại hội XVIII nêu rõ nhiệm vụ: Đổi mới tư dụy, nâng cao nhận thức về công nghiệp văn hóa; tập trung xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa chủ lực; đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực; tặng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển hạ tầng văn hóa; thu hút, hỗ trợ đầu tư; mở rộng giao lưu, hợp tác trong nước và quốc tế về văn hóa; tập trung xây dựng, phát triển, định vị thương hiệu "TP sáng tạo" của UNESCО.

Bên cạnh đó, xây dựng con người Hà Nội thời kỳ đổi mới, phát triển, hội nhập với những giá trị chuẩn mực phù hợp, gắn với giữ gìn, phát huy giá trị gia đình Việt Nam, hệ giá trị văn hoá, giá trị quốc gia, dân tộc; kết hợp nhuần nhuyễn giá trị truyền thống với giá 24 trị thời đại, được bồi đắp, phát triển bởi nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; giữ gìn, phát huy tỉnh hoa văn hóa, nâng cao nhận thức, thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng, thực hiện giá trị, chuẩn mực, đặc trưng người Hà Nội thanh lịch, văn minh trong thời kỳ mới, coi đây là nguồn lực, động lực quan trọng trong chiến luợc phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”.

Đoàn công tác của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề trao đổi kinh nghiệm giữa Hội đồng Tư vấn Tổng hợp và Phân tích dư luận xã hội; Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Hội đồng Tư vấn Văn hóa - Xã hội trực thuộc Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội khảo sát làng nghề Bát Tràng.

Bám sát mục tiêu trên, TP đặt ra giải pháp ưu tiên trong thời gian tới, đó là: Bảo tồn và phát huy các công trình có ý nghĩa chính trị, văn hóa, lịch sử, truyền thống đặc sắc; bảo quản, tu bổ, phục hồi các di tích quốc gia đặc biệt, di tích cấp TP đã được xếp hạng; Phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; Bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị khu di sản văn hóa thế giới Hoàng Thành Thăng Long; di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ Cổ Loa; di tích thành cổ Sơn Tây, không gian văn hóa làng cổ Đường Lâm, khu vực Ba Vì, Hương Sơn, Sóc Sơn, phổ cổ Hoàn Kiếm...; Hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa như: Trung tâm hội nghị, hội thảo, nghỉ dưỡng cấp quốc tế tại khu vực núi Ba Vì nói riêng và phía Tây Bắc TP nói chung; trung tâm thương mại tự do, dịch vụ, trường quay, thể thao, giải trí mang tầm quốc tế tại khu vực phía Bắc Sông Hồng và khu vực núi Sóc.

Bên cạnh đó, TP đầu tư xây dựng một số công trình văn hóa, thể thao mới, hiện đại, đặc sắc, mang tính biểu tượng thời kỳ mới của Thủ đô như hệ thống nhà hát hiện đại và truyền thống, bảo tàng, thư viện, quảng trường, tượng đài, công viên, tổ hợp thể thao (tại khu vực Bắc sông Hồng, phía Tây, phía Nam và khu vực bãi giữa sông Hồng, xã đảo Minh Châu), trung tâm hội chợ triển lãm, trung tâm hội nghị TP…

Theo Phó Giáo sư Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đến thời điểm này, Hà Nội đã khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu của cả nước. Về mặt chính sách, Hà Nội đã và đang hoàn thiện thể chế, các quy định pháp lý với nhiều ưu đãi cho đầu tư vào công nghiệp văn hóa. Một trong những khâu quan trọng nhất là cần thay đổi tư duy và cách làm để phát triển hiệu quả.

Chuyên gia này cũng đánh giá cao việc TP thông qua Nghị quyết về việc lập khu phát triển trung tâm công nghiệp văn hóa và Nghị quyết thành lập khu phát triển thương mại, văn hóa với nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi.

“Để Nghị quyết thực sự phát huy ý nghĩa, TP cần nâng cao nhận thức và sự đồng thuận của toàn xã hội; đội ngũ cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở phải được nâng cao trình độ để đáp ứng yêu cầu mới, đồng thời cần huy động thêm lực lượng nhân sự chất lượng cao từ bên ngoài, từ đó, phát huy được tiềm năng, thế mạnh văn hóa và sức sáng tạo của con người Hà Nội” - Phó Giáo sư Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Nguyễn Thủy