Sức trẻ đồng hành phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô

Nghị quyết Đại hội XVII Đảng bộ thành phố và các chương trình công tác trọng tâm đều nhấn mạnh xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, phát triển hệ giá trị văn hóa Thủ đô, đồng thời tạo lập môi trường thuận lợi để công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Thành phố đã chủ động triển khai nhiều chính sách, đề án gắn với Luật Thủ đô năm 2024 và Quy hoạch Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050, chú trọng phát huy các không gian sáng tạo, bảo tồn di sản gắn với đổi mới sáng tạo, khuyến khích các sản phẩm, dịch vụ văn hóa đặc sắc. Sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Đảng bộ thành phố đã và đang mở ra những cơ hội mới để Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính mà còn là trung tâm công nghiệp văn hóa của cả nước và khu vực.

Với Hà Nội, mảnh đất nghìn năm văn hiến, công nghiệp văn hóa đang trở thành hướng đi quan trọng. Thành phố đã chọn ra 12 lĩnh vực trọng điểm để phát triển, mục tiêu là biến văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp vào tăng trưởng GRDP, đồng thời khẳng định vị thế Thủ đô sáng tạo. Trong bức tranh đầy màu sắc ấy, giới trẻ chính là những “mảnh ghép” nổi bật, mang theo năng lượng, đam mê và sự liều lĩnh của tuổi trẻ.

Dám khác biệt

Ca sĩ Hà Myo, người tiên phong đưa xẩm kết hợp với rap và nhạc điện tử

Nếu ai đó từng nghĩ xẩm, xoan, chèo chỉ dành cho người lớn tuổi thì chắc sẽ bất ngờ khi nghe những bản phối đầy năng lượng của ca sĩ Hà Myo (Nguyễn Thị Ngọc Hà). Là nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, Hà Myo đã tiên phong đưa xẩm kết hợp với rap và nhạc điện tử.

Dù gặp nhiều khó khăn nhưng bằng sự đam mê, nghiêm túc nữ ca sĩ đã mang đến một tinh thần đầy năng lượng, trẻ trung và sôi động cho những điệu xẩm với khao khát bảo tồn âm nhạc dân gian.

Hà Myo mong muốn thách thức giới hạn bản thân nên đã quyết định thử sức với thể loại mới khi kết hợp xẩm với âm nhạc điện tử và rap. Đây là một ý tưởng chưa ai nghĩ tới và chưa ai thực hiện trước Hà Myo. Không chỉ là vấn đề về kỹ thuật, âm nhạc mà sáng tạo này còn phải cực kỳ thận trọng khi pha trộn văn hóa mang hơi thở đương đại với những giá trị truyền thống.

Tuy nhiên, Hà Myo đã chứng minh bằng đam mê và sự nghiêm túc rằng, di sản dân gian hoàn toàn có thể sống động và gần gũi với khán giả trẻ. Khi người trẻ hứng thú nghe xẩm, nghĩa là âm nhạc truyền thống đã có thêm cơ hội sống trong đời sống hiện đại.

Không chỉ Hà Myo, nhiều nghệ sĩ trẻ đang mạnh dạn khai phá những hướng đi mới. Họ kết hợp chất liệu dân gian với phong cách âm nhạc hiện đại, tạo ra những sản phẩm vừa mang hơi thở đương đại, vừa giữ được hồn cốt dân tộc.

Ông chủ thương hiệu Tonkin Craft Nguyễn Đức Anh

Rời sân khấu âm nhạc, hãy bước vào một xưởng nhỏ trên phố Khúc Hạo. Ở đó, Tonkin Craft, thương hiệu do chàng trai trẻ Nguyễn Đức Anh sáng lập đang lặng lẽ đưa nghề gò đồng truyền thống bước ra thị trường hiện đại.

Sinh ra trong gia đình làm nghề gò đồng ở Đại Bái (ngôi làng có lịch sử nghề hơn 800 năm), từ nhỏ anh Đức Anh đã quen với tiếng búa, tiếng gõ. Tuy nhiên, thay vì chỉ nối nghề theo lối cũ, anh chọn một hướng đi khác, biến đồng thành trang sức, đồ decor, quà tặng thủ công.

Mỗi sản phẩm của Tonkin Craft đều trải qua hàng chục công đoạn thủ công, từ chọn đồng, cắt phôi, nung mềm, gò chạm, đánh bóng... đến đóng gói theo phong cách tối giản. Trên từng bề mặt sản phẩm là hoa sen, sóng nước, trống đồng hay chuồn chuồn - những biểu tượng đậm hồn Việt.

“Tonkin Craft không chỉ bán sản phẩm, mà bán trải nghiệm văn hóa. Mỗi món đồ đều có câu chuyện và cảm xúc”, anh Đức Anh nói. Anh còn dự định đính kèm “story card” để khách hàng hiểu rõ nguồn gốc, ý nghĩa văn hóa của sản phẩm.

Sản phẩm của Tonkin Craft không chỉ được khách hàng trong nước mà cả bạn bè quốc tế đón nhận

Tonkin Craft đã trở thành điểm đến yêu thích của cả người Hà Nội và du khách nước ngoài. Ở đó, tuổi trẻ không chỉ giữ nghề, mà còn làm mới nghề, đưa văn hóa truyền thống ra thế giới theo cách rất sáng tạo.

Đưa sản phẩm truyền thống vươn xa

Cũng giống như Đức Anh, Nguyễn Thị Minh Châu, cô gái làng nghề Chuôn Ngọ (Hà Nội) đã chọn cách kế thừa nghề khảm trai bằng con đường riêng. Từ nhỏ, Châu đã quen với tiếng khoan, đục, mài trong xưởng của bà. Sau khi học thiết kế đồ hoạ, cô gái trẻ quyết định quay lại với nghề truyền thống nhưng không làm bàn ghế hay tranh khảm như xưa.

Thay vào đó, Châu sáng lập thương hiệu Mun Artisan, chuyên thiết kế trâm cài tóc khảm trai. Sản phẩm của cô gái trẻ vừa mang nét truyền thống, vừa tối giản, hiện đại, phù hợp với phong cách của giới trẻ. “Ban đầu mình làm chỉ vì đam mê, không ngờ lại được nhiều bạn trẻ đón nhận”, Châu chia sẻ.

Một chiếc trâm khảm trai nhỏ bé, nhưng để hoàn thiện phải qua hàng chục công đoạn tỉ mỉ: vẽ mẫu, cưa vỏ trai, đục gỗ, gắn mảnh trai, mài khảm, tỉa đường nét... Châu đảm nhiệm phần thiết kế, còn các nghệ nhân trong làng cùng tham gia chế tác.

Cô chủ của thương hiệu trâm khảm trai Mun Artisan Nguyễn Thị Minh Châu

Giờ đây, trâm Mun Artisan đã được nhiều người trẻ mua để sử dụng hàng ngày hoặc làm quà tặng cho bạn bè quốc tế. Châu mong muốn qua sản phẩm này, nghề khảm trai Chuôn Ngọ sẽ không bị mai một, đồng thời tạo thêm việc làm cho bà con trong làng.

“Có tay nghề và đam mê thôi chưa đủ, phải có tư duy kinh doanh và xây dựng thương hiệu mới có thể đưa nghề truyền thống tồn tại trong thị trường cạnh tranh khốc liệt”, Châu khẳng định.

Ngoài những cá nhân khởi nghiệp, giới trẻ Hà Nội còn tìm thấy chỗ đứng của mình trong các không gian sáng tạo cộng đồng. Những cái tên như Complex 01 (Tây Sơn), VICAS Art Studio hay Zone 9 trước đây không còn xa lạ với người yêu nghệ thuật.

Tại đây, bạn có thể thấy một buổi triển lãm tranh đương đại, một buổi workshop làm thủ công hay những đêm nhạc do các bạn trẻ tự tổ chức. Không gian sáng tạo trở thành “vườn ươm” cho các dự án nghệ thuật, nơi ý tưởng được nảy mầm và thử nghiệm trước khi bước ra thị trường.

Không chỉ vậy, những không gian này còn tạo môi trường kết nối liên ngành: Âm nhạc, thời trang, thiết kế, công nghệ... cùng nhau cộng hưởng để tạo ra sản phẩm văn hóa mới mẻ, giàu tính cạnh tranh. Đây chính là nền tảng để Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành “Thành phố sáng tạo” trong mạng lưới UNESCO.

Tuổi trẻ - động lực đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo

Sản phẩm trâm cài tóc của Mun Artisan được nhiều bạn trẻ đón nhận

Sản phẩm công nghiệp văn hóa Thủ đô còn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng, nhất là những người tiêu dùng trẻ. Bạn Thùy Linh (phường Hoàn Kiếm) chia sẻ: “Mỗi khi mua một chiếc trâm khảm trai hay sản phẩm thủ công, mình cảm thấy như đang mang về một phần ký ức, một phần bản sắc văn hóa. Mình tự hào khi thấy các bạn trẻ vừa giữ nghề, vừa làm mới nghề”.

Anh Lê Minh, một Việt kiều ghé Tonkin Craft, xúc động nói: “Sản phẩm đồng ở đây khiến tôi nhớ về làng nghề quê hương. Khi những món đồ được gắn với câu chuyện văn hóa, chúng có thể chạm đến trái tim cả bạn bè quốc tế”.

Có thể thấy rõ, trong hành trình xây dựng công nghiệp văn hóa, giới trẻ Thủ đô đang giữ vai trò nòng cốt. Họ dám thử, dám sai, dám làm khác. Họ vừa giữ hồn cốt truyền thống, vừa “update” bằng tư duy công nghệ và phong cách toàn cầu.

Giới trẻ Thủ đô cũng là những người tiêu dùng công nghiệp văn hóa

Để những hạt giống sáng tạo ấy lớn mạnh, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đa dạng, đồng thời khuyến khích người dân ưu tiên dùng sản phẩm văn hóa Việt. Khi đó, sức trẻ sẽ thật sự trở thành nguồn lực mạnh mẽ, góp phần đưa Hà Nội vươn lên trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu khu vực.

Công nghiệp văn hóa không còn là khái niệm xa xỉ. Ở ngay Thủ đô, từng ngày từng giờ, các bạn trẻ vẫn đang biến âm nhạc, thủ công, thiết kế, thời trang... thành sản phẩm mang giá trị kinh tế và văn hóa. Mỗi bản phối của Hà Myo, mỗi chiếc trâm của Châu, mỗi món đồ đồng của Tonkin Craft đều mang trong đó nhịp đập của tuổi trẻ, vừa sáng tạo vừa giàu bản sắc.

Đó là minh chứng sống động rằng, khi giới trẻ đồng hành, văn hóa không chỉ được giữ gìn, mà còn có thể toả sáng, đưa Hà Nội trở thành một thành phố sáng tạo đúng nghĩa trong thời đại toàn cầu.

Nguyễn Dũng