TP Hồ Chí Minh tăng tốc loạt dự án tạo trục giao thông kết nối 2 sân bay

Trục kết nối giữa 2 sân bay

Theo ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng Phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông - Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, cuối năm 2025, Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đón chuyến bay đầu tiên, trước khi chính thức vận hành thương mại từ nửa đầu năm 2026.

Khi đó bài toán kết nối giữa Long Thành với TP Hồ Chí Minh và Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất trở thành yêu cầu cấp bách của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Vì thế TP Hồ Chí Minh đang tăng tốc triển khai các tuyến metro và hạ tầng giao thông chiến lược, hướng tới hình thành trục kết nối đường sắt liên hoàn giữa hai sân bay quốc tế trước năm 2030.

Long Thành được xác định là cảng hàng không cửa ngõ quốc tế, trung tâm trung chuyển hàng không tầm cỡ khu vực, với công suất thiết kế lên đến 100 triệu lượt hành khách mỗi năm khi hoàn thiện toàn bộ các giai đoạn. Khi sân bay này chính thức khai thác thương mại từ năm 2026, nhu cầu di chuyển giữa Long Thành với TP Hồ Chí Minh sẽ gia tăng đột biến.

Sân bay Long Thành đang dần hoàn thiện

Mặt khác, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất hiện đã vượt xa công suất thiết kế, tiếp tục đóng vai trò sân bay nội địa, quốc tế quan trọng cho khu vực phía Nam; qua đó, việc hình thành trục giao thông công cộng khối lượng lớn kết nối trực tiếp hai sân bay vì vậy mang ý nghĩa chiến lược không chỉ với TP Hồ Chí Minh mà với cả vùng Đông Nam Bộ.

Trước yêu cầu đó, UBND TP Hồ Chí Minh đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ thống nhất chủ trương ưu tiên đẩy nhanh tiến độ tuyến đường sắt đô thị số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm) kết nối với tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, hình thành trục metro liên hoàn từ Tân Sơn Nhất - trung tâm thành phố - Thủ Thiêm - Long Thành.

Ngày 29/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2404/QĐ-TTg điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, trong đó thống nhất chuyển tuyến Thủ Thiêm - Long Thành sang loại hình đường sắt đô thị và giao TP Hồ Chí Minh chủ trì triển khai đầu tư.

Theo UBND TP Hồ Chí Minh, đoạn metro số 2 Bến Thành - Tham Lương dài khoảng 12km đã cơ bản hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng. Thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai dự án, phấn đấu khởi công trước ngày 19/1/2026 để chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và hoàn thành vào năm 2030. Đây sẽ là trục metro kết nối trung tâm thành phố với khu vực phía Tây Bắc và là đầu mối trung chuyển hành khách từ sân bay Tân Sơn Nhất sang khu vực lõi đô thị.

Đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6km dự kiến đi ngầm dọc theo các trục giao thông lớn như Hàm Nghi và Mai Chí Thọ. Do đi trong hành lang giao thông hiện hữu, phương án này được đánh giá thuận lợi cho công tác triển khai và hạn chế tối đa tác động đến khu dân cư.

Riêng tuyến Thủ Thiêm - Long Thành có hướng tuyến cơ bản dọc theo hành lang cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây và đường Vành đai 3, phần lớn đi qua quỹ đất trống; trên địa phận tỉnh Đồng Nai, tuyến dự kiến đi trong dải phân cách dọc tỉnh lộ 25B. Đây là tuyến có vai trò đặc biệt quan trọng, mở ra phương thức tiếp cận nhanh, ổn định, an toàn bằng giao thông công cộng từ trung tâm TP Hồ Chí Minh tới “siêu sân bay” Long Thành, giảm phụ thuộc vào đường bộ.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành 3 tuyến đường sắt đô thị trọng điểm gồm tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương, tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành. Khi hoàn thành, hành khách có thể di chuyển liên tục bằng metro từ khu vực sân bay Tân Sơn Nhất đến trung tâm thành phố, qua Thủ Thiêm và tiếp cận trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

TP Hồ Chí Minh ưu tiên đẩy nhanh tiến độ các tuyến metro

Trong khi đó, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh cho biết, dự án tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đã được Thành ủy, UBND TP Hồ Chí Minh chấp thuận dừng sử dụng vốn ODA và chuyển đổi qua sử dụng toàn bộ bằng vốn ngân sách thành phố. Dự án được áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù, đặc biệt của Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội và Luật Đấu thầu sửa đổi, Luật Đường sắt.

Trong tổng thể quy hoạch kết nối đường sắt đô thị, hiện có ba hành lang giao thông được xác định là trục kết nối chiến lược giữa TP Hồ Chí Minh và Cảng hàng không quốc tế Long Thành và trọng tâm là hành lang tuyến metro số 2 kết hợp tuyến Thủ Thiêm - Long Thành. Đây là hành lang có tiến độ cụ thể nhất khi nhiều đoạn tuyến đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, đủ điều kiện triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đồng thời, hành lang tuyến metro số 6 cũng được ưu tiên đầu tư nhằm kết nối trực tiếp từ khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đến khu Đông thành phố. TP Hồ Chí Minh xác định ưu tiên triển khai sớm đoạn từ Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu để tạo kết nối ray đồng bộ với tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, hình thành mạng lưới metro liên thông giữa hai sân bay quốc tế.

Bên cạnh 2 hành lang chủ lực trên, phương án kéo dài tuyến metro số 1 từ Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính mới tỉnh Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng đang được nghiên cứu. Theo phương án này, TP Hồ Chí Minh sẽ là cơ quan chủ quản tuyến metro số 6, còn tỉnh Đồng Nai là cơ quan thẩm quyền triển khai đoạn kéo dài tuyến metro số 1 sang địa bàn tỉnh. Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là tuyến kết nối thêm một hướng tiếp cận hữu hiệu bằng đường sắt đô thị tới sân bay Long Thành từ khu vực Đông Bắc TP Hồ Chí Minh.

Việc hình thành đồng thời 3 hành lang đường sắt đô thị sẽ tạo nên mạng lưới vận tải hành khách khối lượng lớn đa hướng, giúp “chia lửa” cho hệ thống đường bộ vốn đang chịu áp lực rất lớn tại cửa ngõ phía Đông thành phố. Ngoài việc phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách hàng không, các tuyến metro này còn góp phần tái cấu trúc không gian đô thị, thúc đẩy phát triển các khu đô thị vệ tinh, trung tâm dịch vụ - thương mại dọc theo trục giao thông mới.

Tăng tốc đầu tư hệ thống hạ tầng đường bộ

Cùng với các dự án đường sắt đô thị, TP Hồ Chí Minh và các địa phương vùng Đông Nam Bộ đang tăng tốc đầu tư hệ thống hạ tầng đường bộ kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Các tuyến cao tốc, vành đai và trục hướng tâm trọng điểm đang được triển khai đồng loạt nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận đa phương thức cho sân bay khi đi vào khai thác.

Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, hiện toàn vùng đang triển khai 6 dự án đường bộ lớn phục vụ trực tiếp cho kết nối sân bay Long Thành, trong đó có các tuyến cao tốc Biên Hòa -Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành, đường Vành đai 3 và Vành đai 4.

Dự kiến đến năm 2026, toàn vùng Đông Nam Bộ sẽ hoàn thành khoảng 394km trong tổng số gần 600km đường vành đai, cao tốc và quốc lộ theo quy hoạch, tạo nên “khung xương sống” cho mạng lưới giao thông toàn vùng. Đến năm 2028, hệ thống này cơ bản hoàn thiện, bảo đảm kết nối thông suốt giữa TP Hồ Chí Minh với sân bay Long Thành và các trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn.

TP Hồ Chí Minh cũng đẩy nhanh đầu tư hệ thống hạ tầng đường bộ

Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND TP Hồ Chí Minh, thách thức lớn nhất khi triển khai các tuyến metro kết nối Long Thành hiện nay vẫn nằm ở ba “nút thắt” chính là: Công tác giải phóng mặt bằng, huy động nguồn lực tài chính và yêu cầu kỹ thuật phức tạp đối với các tuyến đi ngầm. Nhiều đoạn tuyến đi qua khu vực trung tâm đông dân cư, nơi tập trung dày đặc công trình cao tầng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm, khiến việc thi công gặp nhiều khó khăn, rủi ro về tiến độ và chi phí.

Cùng với đó, việc triển khai mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) dọc các tuyến metro vẫn còn là mô hình mới đối với TP Hồ Chí Minh. Việc tổ chức không gian đô thị, quản lý quỹ đất, thu hút nhà đầu tư và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người dân đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa nhiều ngành, nhiều cấp.

Để kịp đáp ứng yêu cầu kết nối khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức vận hành thương mại, TP Hồ Chí Minh đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cụ thể, thành phố vận dụng tối đa các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188 của Quốc hội và các quy định của Luật Đường sắt để rút ngắn thủ tục chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.

Thành phố cũng đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch các khu vực phát triển đô thị theo định hướng TOD quanh các nhà ga, đề-pô metro; xây dựng đề án huy động vốn đầu tư cho toàn mạng lưới đường sắt đô thị; chuẩn bị quỹ đất đối ứng cho các dự án PPP cũng như chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.

Khi hoàn thành trục giao thông công cộng giúp kết nối 2 cảng hàng không quốc tế, góp phần nâng tầm năng lực cạnh tranh của TP Hồ Chí Minh và toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Nguyễn Trang