Trồng rừng bền vững - lời giải cho thách thức biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, trồng rừng không còn là lựa chọn mang tính phong trào mà đã trở thành giải pháp nền tảng để bảo vệ môi trường sống, ổn định sinh kế và phát triển bền vững. Từ chủ trương quốc gia về trồng một tỷ cây xanh đến những cánh rừng được chăm sóc bền bỉ suốt nhiều năm, hành trình phục hồi rừng tại Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ “trồng nhiều” sang “trồng bền”.

Trong dòng chảy đó, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia tiếp tục khẳng định cam kết trồng rừng dài hạn thông qua hoạt động nghiệm thu rừng Xuân Liên - kết quả của một hành trình kiên trì vì thiên nhiên và cộng đồng.

Trồng rừng bền vững

Những năm gần đây, Việt Nam đã thể hiện quyết tâm phát triển bền vững mạnh mẽ thông qua đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025”. Sau 5 năm triển khai, cả nước đã trồng được hơn 1,4 tỷ cây xanh, đạt 143,9% so với mục tiêu, nhiệm vụ đề ra. Trong đó, trồng cây xanh phân tán 573,9 triệu cây; trồng cây xanh trong rừng tập trung 865,2 triệu cây, tương đương với 429.125ha rừng.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra một yêu cầu ngày càng rõ ràng: trồng rừng không thể chỉ dừng lại ở việc trồng cây. Nếu thiếu chăm sóc, giám sát và trồng dặm kịp thời, rừng khó có thể phát triển ổn định và phát huy giá trị sinh thái lâu dài.

Chia sẻ về vấn đề này, bà Huyền Đỗ, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia, nhấn mạnh: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, rừng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, hạn chế tác động của thiên tai, đồng thời góp phần tạo sinh kế và đảm bảo an sinh xã hội cho nhiều cộng đồng địa phương. Không chỉ là “lá phổi xanh”, rừng còn là không gian lưu giữ đa dạng sinh học và nền tảng cho sự phát triển bền vững của quốc gia.

Tuy nhiên, trồng rừng không chỉ dừng lại ở việc trồng cây. Trồng rừng bền vững - bao gồm chăm sóc, giám sát, trồng dặm và đảm bảo tỷ lệ sống lâu dài của cây - mới là yếu tố quyết định hiệu quả thực sự của các dự án phục hồi rừng. Nếu không có cam kết chăm sóc thì tỷ lệ sống của khu rừng sẽ không được như mong đợi, và chỉ là hoạt động phong trào, bề nổi.

Theo kinh nghiệm của Gaia thì chỉ trong vài tháng không chăm sóc thì cỏ, cây leo đã có thể phát triển rất nhanh, cạnh tranh dinh dưỡng, thậm chí, siết chết cây trồng. Vào những dịp mưa bão, cây trồng có khả năng bị gió quật đổ, nhưng nếu được dựng lại, gia cố thì cây vẫn sẽ phát triển tiếp được.

Chỉ với việc chăm sóc, giám sát thường xuyên thì việc trồng cây, trồng rừng mới thực sự giúp duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên cả nước ổn định ở khoảng 42%. Đây cũng chính là định hướng xuyên suốt trong các chương trình trồng rừng của Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia.”

Rừng Xuân Liên: Thành quả của hành trình bền bỉ

Theo định hướng bền vững, Gaia kiên định triển khai các chương trình trồng rừng tại các khu rừng đặc dụng và rừng đầu nguồn, với trọng tâm là đa dạng loài cây bản địa, tích cực chăm sóc, giám sát nhằm đảm bảo tỷ lệ sống cao. Đây cũng chính là nền tảng để hoạt động trồng rừng không chỉ góp phần duy trì độ che phủ rừng, mà còn tạo ra giá trị sinh thái, xã hội và kinh tế lâu dài.

Ngày 29/12/2025 vừa qua, Gaia đã tổ chức nghiệm thu các khu rừng trồng tại Vườn Quốc gia Xuân Liên (Thanh Hóa), đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình phục hồi rừng đầu nguồn tại khu vực này. Cụ thể: Gaia nghiệm thu 10.852 cây gỗ lớn trên diện tích 16ha rừng trồng năm 2020, và 14.706 cây gỗ lớn trên diện tích 19,6ha rừng trồng năm 2021. Tỷ lệ sống trung bình của hai khu rừng đạt 90,1%.

Bên cạnh đó, hàng cây hoa ban được trồng trong khu vực này đã cao trên 4m, nở hoa rực rỡ, trở thành điểm nhấn cảnh quan và thu hút khách tham quan, góp phần gắn kết bảo tồn thiên nhiên với phát triển du lịch sinh thái. Gaia đã trồng tại 82 loài gỗ lớn bản địa, góp phần phục hồi cấu trúc rừng tự nhiên và nâng cao giá trị đa dạng sinh học.

Đối với các khu rừng Xuân Liên trồng năm 2020 và 2021, Gaia đã chủ động kéo dài thời gian chăm sóc và giám sát từ 4 lên 6 năm, tiếp tục trồng dặm và chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng rừng, khẳng định cam kết trồng rừng không chạy theo số lượng mà đặt hiệu quả sinh thái lâu dài làm trọng tâm. Trong buổi lễ nghiệm thu, Gaia cũng bàn giao khu rừng cho Vườn Quốc gia Xuân Liên tiếp tục quản lý và bảo vệ theo quy định.

Trong năm 2025, Gaia cũng đã tiến hành nghiệm thu 5.500 cây rừng Đồng Nai (trồng giai đoạn 2019 - 2021), 8.954 cây rừng Bạch Mã (2021). Các khu rừng đều có tỷ lệ sống trên 80%, chiều cao trung bình trên 2m, nhiều cây cao hơn 6 - 7m.

Lan tỏa hành trình trồng rừng trên khắp cả nước

Tính riêng trong năm 2025, Gaia đã trồng 153.957 cây gỗ lớn trên diện tích 72,55ha tại 8 khu rừng đặc dụng và rừng đầu nguồn trên cả nước, bao gồm: Vườn Quốc gia Cúc Phương, Vườn Quốc gia Xuân Liên, Khu Dự trữ thiên nhiên Phong Điền, Khu Bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu, Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, Vườn Quốc gia U Minh Hạ, Rừng phòng hộ ven biển Đê Biển Tây (Cà Mau) và Nông trường Mùa Xuân (Hậu Giang).

Chương trình đã nhận được sự đồng hành của 65 doanh nghiệp cùng 2.165 cá nhân, nhóm trên khắp cả nước. Trong đó, nhiều doanh nghiệp đã kiên trì gắn bó và tham gia trồng rừng liên tục nhiều năm cùng Gaia, tiêu biểu như Saitex, De Heus, Techcombank, Starbucks, P&G, Central Retail…

Đồng thời, hoạt động trồng rừng trong năm 2025 của Gaia tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ với sự tham gia và ủng hộ của nhiều nghệ sĩ và người nổi tiếng, như: Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017 H’Hen Niê, Hoa hậu Thế giới Người Việt 2019 Lương Thùy Linh, Hoa hậu Liên lục địa 2022 Lê Nguyễn Bảo Ngọc, ca sĩ Quốc Thiên, Á hậu Đào Hiền - Á hậu 1 Miss World Việt Nam 2023, rapper BRAY và nhóm UNDERDOG…

Hoàng Châu