Từ Rolex đến sàn diễn: “Ông vua bán lẻ xa xỉ” của Việt Nam và đế chế gia đình được xây dựng trên kỷ luật

Nếu trong một chuyến đi tới Việt Nam, bạn mua một chiếc đồng hồ Rolex sản xuất tại Thụy Sĩ, một chiếc áo trench coat Burberry hay một chiếc vòng Cartier nạm kim cương, rất có thể giao dịch đó đã đi qua mạng lưới kinh doanh trị giá nửa tỷ USD của một người đàn ông.

Người đó là Johnathan Hạnh Nguyễn, được mệnh danh là “ông vua các thương hiệu xa xỉ” của Việt Nam.

Johnathan Hạnh Nguyễn là nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Tập đoàn Imex Pan Pacific (IPPG), hoạt động trong các lĩnh vực thời trang cao cấp, ẩm thực - đồ uống, bán lẻ miễn thuế và dịch vụ sân bay. Hình ảnh: BT Visual, Cartier, Rolex, Conran Octopus, Burberry...

Ở tuổi 75, ông đang kiểm soát Imex Pan Pacific Group (IPPG) - một tập đoàn đa ngành quy mô lớn với hơn 1.200 điểm bán lẻ trên toàn quốc, đạt doanh thu trung bình khoảng 14.000 tỷ đồng mỗi năm (tương đương 685 triệu đô la).

Thông qua hơn 25 công ty con và liên doanh, IPPG hiện đại diện cho ít nhất 139 thương hiệu toàn cầu tại Việt Nam, trải dài từ thời trang cao cấp, ẩm thực - đồ uống, bán lẻ miễn thuế cho tới dịch vụ sân bay.

Tuy sở hữu quy mô đồ sộ, IPPG vẫn mang đậm dấu ấn của một đế chế gia đình - được điều hành dựa trên kỷ luật và sự liêm chính.

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn có tám người con - sáu người với người vợ đầu tiên (quốc tịch Philippines) và hai người với người vợ hiện tại là người Việt Nam, đồng thời cũng là Tổng giám đốc điều hành của IPPG. Bảy trong số tám người con hiện đang làm việc trong tập đoàn, theo một mô hình mà theo lời ông, không có sự cạnh tranh nội bộ giữa các anh chị em.

“Tôi phân chia trách nhiệm rõ ràng để không có sự chồng chéo hay xung đột,” nhà sáng lập kiêm Chủ tịch IPPG chia sẻ với The Business Times. “Mỗi người con phụ trách một mảng riêng và vận hành độc lập”.

Nguyên tắc này đã được áp dụng ngay từ những ngày đầu thành lập IPPG, cách đây hơn bốn thập kỷ. Hiện tập đoàn vận hành 10 đơn vị kinh doanh chủ chốt, trải rộng trên sáu lĩnh vực. Hiệu quả hoạt động được đánh giá hằng năm, lợi nhuận phân chia theo kết quả, và quyền hạn được xác lập rõ ràng.

“Tôi không quản lý vi mô,” ông nói thêm. “Ai làm tốt hơn thì hưởng nhiều hơn. Ai yếu hơn thì phải học hỏi và cải thiện”.

Kỷ luật không chỉ dừng lại trong phòng họp. Cuối tuần là thời gian dành cho những bữa cơm gia đình - và đó là quy định bắt buộc.

Johnathan Hạnh Nguyễn có tám người con từ hai cuộc hôn nhân, và gần như tất cả hiện đều đang tham gia điều hành Tập đoàn IPPG. Ảnh: IPPG

“Nếu tôi gọi, tất cả đều phải về nhà,” ông nói. “Có 20 chỗ ngồi và chỗ nào cũng phải có người”.

Ngoại lệ duy nhất là khi một thành viên đang ở nước ngoài vì nhiệm vụ đặc biệt.

Là một người cha và giờ đây đã là ông ngoại, ông Johnathan Hạnh Nguyễn tự hào về một đại gia đình gắn kết, ngày càng tham gia sâu hơn vào việc vận hành và củng cố đế chế kinh doanh.

Hai con đường song hành

Sự nghiệp của ông Johnathan Hạnh Nguyễn phản chiếu quá trình mở cửa kinh tế của chính Việt Nam. Khi đất nước đẩy mạnh hội nhập với thị trường toàn cầu vào thập niên 1990, ông nhanh chóng nắm bắt cơ hội, ký kết các thỏa thuận phân phối với những nhà mốt xa xỉ quốc tế, đặt cược rằng thu nhập tăng lên cùng dòng khách quốc tế sẽ tạo ra một lớp khách hàng mới.

Với ông, hàng xa xỉ không chỉ là sự hưởng thụ của giới giàu có, mà còn là công cụ thúc đẩy phát triển kinh tế. Ông cho rằng bán lẻ cao cấp giúp giữ dòng tiền ở lại trong nước, đồng thời hỗ trợ du lịch và tạo việc làm.

“Có người Việt Nam nào sang Singapore mà không mua đồ hiệu đâu?” ông đặt câu hỏi. “Ai cũng quay về với giày dép, ví, túi xách hàng hiệu. Nếu du lịch phát triển mà không có gì để mua sắm, khách sẽ không ở lại lâu và cũng không chi tiêu nhiều.”

Chính niềm tin này đã thúc đẩy IPPG trở thành một trong những đơn vị đầu tiên giành được quyền phân phối các thương hiệu thời trang xa xỉ như Burberry, Ferragamo hay Bally. Sau đó, tập đoàn mở rộng sang mảng rượu mạnh cao cấp và mỹ phẩm, bao gồm Hennessy và Shiseido.

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 2005 với sự ra đời của Duy Anh Fashion and Cosmetics - cánh tay phân phối hàng xa xỉ cao cấp của tập đoàn, do người vợ hiện tại của ông, Lê Hồng Thủy Tiên - cựu diễn viên và là một trong những gương mặt nổi bật của điện ảnh Việt Nam thập niên 1990 - điều hành.

Một chuỗi cửa hàng miễn thuế tại sân bay quốc tế lớn nhất Việt Nam - sân bay Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh). Chuỗi này do Sasco vận hành, trong đó IPPG và các đơn vị liên quan đang nắm tổng cộng khoảng 45% cổ phần. Ảnh: SASCO

Bốn năm sau, IPPG tiến xuống phân khúc trung cấp, nhắm tới tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng nhanh. Thông qua Âu Châu Fashion and Cosmetics, tập đoàn trở thành nhà phân phối chính thức tại Việt Nam của hàng chục thương hiệu toàn cầu như Nike, Gap, Calvin Klein và Mango.

“Khi làm việc với các thương hiệu toàn cầu, chỉ có ba từ quan trọng: niềm tin, niềm tin và niềm tin,” ông nhấn mạnh, lưu ý rằng các thương hiệu sẽ chấm dứt hợp đồng ngay lập tức nếu phát hiện nhà phân phối địa phương trộn lẫn hàng giả để tối đa hóa lợi nhuận.

“Chúng tôi phải giữ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ở mức cao nhất,” ông khẳng định.

Để củng cố định vị thương hiệu - IPPG cho biết họ đang nắm khoảng 70% thị phần cao cấp trong nước - tập đoàn cũng đầu tư mạnh vào bất động sản bán lẻ mang tính biểu tượng.

Năm 2011, IPPG cải tạo Rex Arcade tại TP Hồ Chí Minh; hai năm sau là Tràng Tiền Plaza tại Hà Nội, biến cả hai thành các trung tâm mua sắm xa xỉ tọa lạc tại khu vực trung tâm của hai thành phố lớn nhất Việt Nam.

Tập đoàn cũng mở rộng sang mảng nhượng quyền chuỗi thức ăn nhanh, đưa các thương hiệu toàn cầu như Burger King, Domino’s Pizza, Popeyes và Dunkin’ Donuts vào các đô thị lớn.

Đến năm 2015, khi hàng hóa và dịch vụ mang thương hiệu đã trở nên phổ biến hơn tại Việt Nam, IPPG vận hành khoảng 600 cửa hàng trên toàn quốc, củng cố vị thế thống lĩnh trong một thị trường tiêu dùng gần 100 triệu dân.

Trụ cột hàng không

Dù được biết đến nhiều với hình ảnh nhà bán lẻ xa xỉ, phần lớn doanh thu và lợi nhuận của IPPG hiện nay lại đến từ mảng dịch vụ sân bay, đóng góp khoảng một nửa tổng lợi nhuận của tập đoàn.

Gốc rễ của ông Johnathan Hạnh Nguyễn trong lĩnh vực này rất sâu.

Năm 1974, giữa giai đoạn cao trào của cuộc chiến tranh giành độc lập và thống nhất đất nước, ông sang Mỹ du học trong điều kiện tài chính khó khăn. Sau khi hoàn thành bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh, ông giành được vị trí thanh tra tài chính tại một công ty thầu phụ của Boeing vào đầu thập niên 1980.

Theo đề nghị của chính quyền Việt Nam, ông trở về nước năm 1985, tận dụng kinh nghiệm trong ngành cùng các mối quan hệ cá nhân tại Philippines (thông qua người vợ đầu) để thúc đẩy việc thiết lập đường bay thương mại trực tiếp giữa TP. Hồ Chí Minh và Manila – một trong những tuyến bay quốc tế thương mại đầu tiên của Việt Nam sau chiến tranh.

“Những danh xưng như ‘ông vua hàng xa xỉ’ hay ‘ông vua hàng không’ là cách người khác gọi, chứ không phải điều tôi theo đuổi,” ông nói.

“Điều không thay đổi đối với tôi chính là hàng không - nơi tôi được rèn giũa kỷ luật, nơi tôi hiểu rõ nhất, và cũng là lĩnh vực mà tôi luôn cảm thấy có trách nhiệm lớn nhất.”

Hiện IPPG và các đơn vị liên quan đang nắm giữ cổ phần chiến lược tại các nhà cung cấp dịch vụ sân bay hàng đầu Việt Nam - khoảng 45% tại Sasco (Công ty Dịch vụ Hàng không Tân Sơn Nhất) và hơn 10% tại Công ty Dịch vụ Sân bay Nội Bài.

Tập đoàn đang cung cấp dịch vụ, đặc biệt là chuỗi cửa hàng miễn thuế, tại năm sân bay thuộc các trung tâm kinh tế và du lịch lớn: TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Phú Quốc.

“Tôi đầu tư vì có vốn nhà nước tham gia,” ông nói, nhắc tới việc nhà nước sở hữu một phần các doanh nghiệp này - đặc biệt là cổ phần của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam tại Sasco. “Nếu tôi kiếm được 100, nhà nước nhận 49. Tại sao tôi lại không làm?”.

Ông được bổ nhiệm làm Chủ tịch Sasco năm 2017. Chỉ một năm sau đó, lợi nhuận trước thuế của công ty đạt 409 tỷ đồng - gấp gần 2,5 lần so với năm 2014, thời điểm trước khi IPPG trở thành cổ đông chiến lược.

“Nếu vốn nhà nước bị thất thoát, tôi sẽ đền bù gấp đôi,” ông từng tuyên bố công khai, nhấn mạnh cam kết bảo toàn vốn nhà nước trong các liên doanh này.

Năm 2016, IPPG khởi công dự án nhà ga quốc tế trị giá 180 triệu USD tại sân bay Cam Ranh (Khánh Hòa) - cửa ngõ của thành phố biển Nha Trang.

Dự án, trong đó IPPG sở hữu 55%, chính thức vận hành từ tháng 6-2018 với công suất ban đầu 2,5 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, và được thiết kế để nâng công suất lên khoảng 8 triệu lượt vào năm 2030.

Johnathan Hạnh Nguyễn và IPPG đã nhận khoảng 400 giải thưởng và huân chương trong nhiều thập kỷ qua. Ảnh: IPPG

Những khoản đầu tư chiến lược này cho phép công ty con chủ lực IPP Travel Retail – do người con trai thứ ba của ông, Phillip Nguyễn, điều hành – quản lý danh mục rộng lớn các dịch vụ thương mại tại sân bay, từ bán lẻ đến quảng cáo.

Mảng miễn thuế thường đóng góp từ một phần ba đến hai phần ba doanh thu và lợi nhuận hằng năm của Sasco, tùy theo nhu cầu đi lại.

Đại dịch Covid-19 đã tác động nặng nề đến ngành hàng không trong giai đoạn 2020–2023. Tuy nhiên, đến năm 2024, các doanh nghiệp dịch vụ sân bay của IPPG đã phục hồi lợi nhuận về mức trước đại dịch.

Các dự án hạ tầng hàng không mới được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội cho tập đoàn, bao gồm Nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay quốc tế Long Thành (Đồng Nai) và việc mở rộng sân bay Phú Quốc.

Chuyển giao có kiểm soát

Người đứng đầu IPPG đang thúc đẩy một danh mục phát triển đầy tham vọng. Tập đoàn đã vạch ra 45 dự án trên khắp Việt Nam, bao gồm khu nghỉ dưỡng cao cấp, tổ hợp đô thị tích hợp, trung tâm bán lẻ và tài chính cao cấp, khu phi thuế quan và các đô thị thông minh.

“Các dự án này được hoạch định chiến lược, phù hợp với trọng tâm của chúng tôi là hàng không, du lịch và bán lẻ,” ông nói, đồng thời cho biết IPPG sẵn sàng bàn giao thiết kế dự án cho nhà nước và để các đối tác phù hợp khác triển khai. “Chỉ cần một nửa trong số đó được thực hiện là đã đủ”.

Nhà sáng lập IPPG cho biết ông không chỉ đặt niềm tin vào sự ủng hộ của gia đình, mà còn vào mức độ tín nhiệm cao từ Chính phủ Việt Nam - thể hiện qua khoảng 400 huân chương và giải thưởng mà ông và IPPG đã nhận được trong nhiều thập kỷ.

Với ông, sự ghi nhận đó được xây dựng trên nền tảng minh bạch và tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt – những giá trị mà theo ông, IPPG phải tiếp tục gìn giữ ngay cả khi ông rút lui khỏi vai trò điều hành.

“Uy tín của người lãnh đạo - và của người cha - là điều cốt lõi,” ông nói. “Bốn mươi năm là đủ để mọi người đánh giá tôi có làm đúng những gì mình nói hay không. Tôi đã đi trước và định hướng con đường.”

Ông cho biết khát vọng suốt đời của mình là phát triển ngành du lịch Việt Nam, đặc biệt là du lịch mua sắm, và nâng lượng khách quốc tế lên khoảng 50 triệu lượt mỗi năm, từ mức khoảng 20 triệu hiện nay.

Ông tin rằng IPPG đã đạt đủ quy mô để củng cố và phát triển thị trường dịch vụ sân bay và bán lẻ miễn thuế trong nước, qua đó hỗ trợ cho tầm nhìn này.

“Chìa khóa thành công không nằm ở việc bạn thông minh đến đâu,” ông kết luận. “Mà nằm ở việc bạn có mối quan hệ tốt với các thương hiệu hay không. Chúng tôi có 139 thương hiệu - như vậy là đủ cho mọi thứ”.

Doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn: Phát triển doanh nghiệp để phụng sự đất nước TTTĐ - Đó là chia sẻ của doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn - Chủ tịch Tập đoàn IPPG tại chương trình "Thương hiệu mạnh Việt ...