Tuổi thơ thương nhớ “Dưới khung trời ngát xanh” của nhà thơ Lữ Mai

Ký ức tuổi thơ trong trẻo

Trong lời mở đầu, nhà thơ Lữ Mai chia sẻ: “Nhiều năm sau khi rời xa ngôi làng nhỏ bé của mình - ngôi làng được núi đồi và dòng sông Lèn bao bọc bốn phía - tôi mới có thể đặt bút viết về nơi ấy. Những hình ảnh đầu tiên hiện lên gọi về ký ức tuổi thơ đầy ắp kỷ niệm.

Bản thảo tác phẩm đã đạt Giải Khát vọng Dế Mèn của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 5, năm 2024 do Báo Thể thao và Văn hóa - Thông tấn xã Việt Nam tổ chức

Từng gương mặt, nụ cười, từng cuộc phiêu lưu nhỏ của lũ trẻ chúng tôi - thế hệ cuối 8x - mỗi lúc thêm rõ nét. Trong niềm xúc động và hạnh phúc đầy mê say, tôi viết một mạch. Viết như sợ những ký ức đơn sơ đó rời bỏ mình hoặc chính mình sẽ bị cuốn đi, sẽ xa rời nó từ lúc nào mà mình không hay biết…”.

Tập truyện dài "Dưới khung trời ngát xanh" do Linh Lan Books phối hợp Nhà xuất bản Văn học ấn hành tháng 8/2024 có dung lượng 140 trang, chia thành 14 chương, gồm: Mềm như tơ, Lều cỏ, Đắng ngọt chôm chôm, Hương đồi, Đuôi thằn lằn, Đám ma châu chấu, Vòm cống bí ẩn, Bí mật về chiếc bóng, Làng có khách, Ao Sao Ao Dành, Hang cua núi, Người lớn kể, Theo bà đi chợ, Hoa Đón Thu.

Tác phẩm tái hiện cuộc sống rộn rã thanh âm, sinh động sắc màu của đám trẻ xóm Đồi, làng Ghe - nơi được núi sông bao bọc bốn phía. Ký ức tuổi thơ ấy tuy nghèo khó, thiếu thốn nhưng tràn đầy tình yêu thương, nên thơ và vô cùng đẹp đẽ. Ở đó, người đọc có thể hòa vào nhịp điệu hồn nhiên của tuổi thơ trong hành trình kỳ thú của trẻ làng trẻ xóm, từ nhỏ đã tự lập, đùm bọc, chia sẻ với nhau và với cộng đồng.

Tập truyện dài "Dưới khung trời ngát xanh" do Linh Lan Books phối hợp Nhà xuất bản Văn học ấn hành

Chúng vui thú với vườn tược, ruộng đồng, quê hương bản quán; cùng nhau đắm say trong những trò vui như: Đổ lỗ dế, dựng lều cỏ, bẫy chuồn chuồn… hay cả những trò nghịch dại là lấy cành xoan trêu ngỗng, trêu tổ ong vàng…

Song song với mạch truyện, tác giả đã khắc họa được vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống thôn dã với dòng sông uốn lượn, núi đồi bao phủ, ao chuôm, đồng bãi, mùa vụ… hòa quyện với nếp sống hiền hòa, mộc mạc, giàu bản sắc nông thôn. Nơi đó, theo những nhịp chuyển mùa là sự rung rinh xao xác của con người và cảnh vật.

Tác phẩm như một bức tranh ngập tràn màu xanh và nhiều chi tiết như: Đường đê, bờ ao, làn khói, hương đồi, côn trùng... được tác giả miêu tả khá tỉ mỉ, trau chuốt. Kết nối mạch truyện đó chính là giá trị tinh thần thể hiện qua sự gắn bó, yêu thương với đủ các cung bậc cảm xúc của con người, cảm động có, ly kỳ có và sâu xa, sâu nặng chơn nữa chính là sự kết nối, tri ân của thế hệ tương lai với lịch sử, với quá khứ hào hùng của dân tộc, những anh hùng đã làm nên tên đất, tên làng.

Nhiều chương trong tác phẩm có thể sẽ mang đến niềm xúc động với độc giả, đó là Ao Sao Ao Dành, là những bông hoa Đón Thu trắng muốt, thơm ngát gắn với câu chuyện đau thương, hào hùng của chiến tranh mà dư âm còn đọng lại tận mai sau.

Chạm vào cảm xúc của độc giả

“Dưới khung trời ngát xanh” không chỉ hướng đến đối tượng thiếu nhi mà đó còn như một phần những trang hồi ức của thế hệ cuối 8x, đầu 9x - cùng thời với tác giả và cả những con người yêu văn chương, yêu thiên nhiên, xúc động trước giá trị nhân văn sâu thẳm, muốn tìm về với khung cảnh nơi làng quê yên bình để làm dịu đi tâm hồn mình giữa xã hội ồn ào, náo động.

Như đánh giá từ Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, tác giả Lữ Mai kể về tuổi thơ riêng nhưng lại chạm được vào tuổi thơ chung của nhiều người, để rồi ai cũng có thể bắt gặp mình đâu đó nơi đây.

Trước khi đến với độc giả, tác phẩm đã mang đến yếu tố bất ngờ tại Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn bởi tác giả Lữ Mai vốn được biết đến nhiều qua những tập thơ, trường ca, truyện ngắn… và đây là tác phẩm truyện dài đầu tiên chị viết về đề tài thiếu nhi. Sự ra mắt của cuốn sách này không chỉ giúp cho nhiều độc giả biết đến một góc độ khác của Lữ Mai mà còn góp thêm vào tủ sách tuổi thơ tác phẩm sách văn học đầy tinh thần nhân văn và có tính thẩm mỹ cao.

Chia sẻ về tác phẩm này, tác giả Lữ Mai cho biết: “Tập bản thảo này đong đầy ký ức tuổi thơ của tôi. Hầu hết đó là những câu chuyện có thật, tôi đã trải nghiệm với mọi cung bậc cảm xúc. Đôi khi, tôi nhắc lại cho bố mẹ hoặc bạn bè, mọi người đều ngạc nhiên bởi hầu như tất cả đã lãng quên phần nhiều. Ngày còn bé, tôi luôn ghi lại những câu chuyện xung quanh gia đình, xóm làng, trường lớp của mình một cách tự nhiên nhất. Và rồi, tôi lớn lên, dần dần đã mất đi thói quen ấy, cũng làm thất lạc nhiều trang viết tuổi thơ”.

Là một tác phẩm văn học thiếu nhi nhưng tác giả không quên sự kết nối ký ức, chị chia sẻ: “Chúng ta tiến đến tương lai nhưng không bao giờ lãng quên quá khứ. Nhận thức và tri ân là điều cần thiết và phải hoàn toàn tự thân, tự nguyện. Khắp Tổ quốc ta, có nơi đâu mà không có hy sinh, có người nằm lại để chúng ta được sống trong hòa bình độc lập?

Khi ta nghĩ về quá khứ, dù quá khứ đó đã rất xa, ta không nếm trải, thì chính chúng ta sẽ nhận được những giá trị vô cùng sâu sắc mà không dễ đo đếm, cắt nghĩa. Nó giúp cho mỗi bước đi, mỗi nghĩ suy của ta trở nên ý nghĩa hơn”.

Nhà thơ, nhà báo Lữ Mai Nhà thơ Lữ Mai sinh năm 1988 tại Thanh Hóa, tốt nghiệp Khoa Viết văn - Báo chí, Đại học Văn hóa Hà Nội (tiền thân là Trường Viết văn Nguyễn Du). Hiện chị công tác tại Báo Nhân Dân và là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội. Lữ Mai đã xuất bản 16 tác phẩm chính, đa dạng về thể loại và đề tài. Trong đó nổi bật là ba tập trường ca: "Ngang qua bình minh" (2020); "Chư Tan Kra mây trắng" (2021); "Hồi sinh" (2022)... viết về các đề tài đặc biệt, như: Chủ quyền biển đảo, người lính và chiến tranh cách mạng, đại dịch COVID - 19. Nhà thơ Lữ Mai đã đoạt nhiều giải thưởng văn học uy tín, như: Giải thưởng Văn học đề tài biên giới, hải đảo giai đoạn 1975 đến nay của Hội Nhà văn Việt Nam cho trường ca “Ngang qua bình minh”; Giải thưởng Văn học nghệ thuật, báo chí giai đoạn 2016 đến 2020 của Bộ Tư lệnh Hải quân cho bộ sách “Nơi đầu sóng” - “Mắt trùng khơi”; Giải thưởng của Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam cho tác phẩm “Nơi đầu sóng”; Giải thưởng truyện ngắn của Quỹ nhà văn Lê Lựu; Giải thưởng cuộc thi “Trang sách tôi yêu” của Nhà xuất bản Giáo dục (Bộ Giáo dục và đào tạo) năm 2022… Chị cũng là một trong những tác giả trẻ có tác phẩm in trong Sách giáo khoa Chân trời sáng tạo; là cố vấn một số chương trình truyền hình: Vua Tiếng Việt, Văn Vui Vẻ... Năm 2022, Linh Lan Books đã phát hành bộ sách 5 tập “Thơ hay cho bé học nói” của chị kết hợp cùng nhà thơ Đoàn Văn Mật. Đây có thể coi là dấu ấn thể hiện sự tâm huyết, quan tâm của tác giả tới đề tài văn học thiếu nhi.

Cẩm Tú