“Xanh hóa” nền kinh tế: Đòn bẩy từ công trình và giao thông xanh

Xanh công trình, sạch phương tiện

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, phát triển công trình xanh và giao thông xanh là hai cấu phần quan trọng của phát triển kinh tế xanh. Chúng không chỉ góp phần giảm phát thải và tiết kiệm tài nguyên mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng sống và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh

Công trình xanh là một bộ phận quan trọng của kinh tế xanh trong lĩnh vực xây dựng, đô thị. Vì phát triển công trình xanh sẽ góp phần giảm tiêu thụ năng lượng, nước, vật liệu và giảm phát thải CO₂; thúc đẩy sản xuất và sử dụng vật liệu xanh, vật liệu tái chế; nâng cao hiệu quả sử dụng đất đô thị và chất lượng môi trường sống.

Giao thông xanh thuộc nhóm giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực vận tải, là trụ cột của kinh tế xanh trong hạ tầng - năng lượng - giao thông, bao gồm: Sử dụng phương tiện sạch (xe điện, xe nhiên liệu sinh học, đường sắt điện khí hóa…); đầu tư hạ tầng giao thông bền vững (metro, BRT, đường sắt tốc độ cao, trạm sạc điện, giao thông thông minh); giảm ùn tắc, giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm ô nhiễm không khí. Giao thông xanh giúp chuyển dịch cơ cấu năng lượng và phát thải của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng xanh và trung hòa carbon.

Trong những năm gần đây, các vấn đề này luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 3/6/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đã có yêu cầu “thí điểm phát triển mô hình kinh tế xanh, công nghiệp xanh, đô thị xanh, nông thôn xanh”.

Triển khai các nghị quyết của Trung ương, Quốc hội Việt Nam đã thông qua các Luật Bảo vệ môi trường, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Luật Xây dựng, Luật Đường bộ, Bộ Luật Hàng hải Việt Nam, Luật Đường sắt, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam. Trong đó, các nội dung về phát triển công trình xanh, giao thông xanh đã được đề cập trong một số quy định của các Luật.

Thực hiện các chỉ đạo của Trung ương, đồng thời cụ thể hoá các quy định pháp luật liên quan đến công trình xanh, giao thông xanh, kinh tế xanh, phát triển bền vững, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định, quyết định để quy định, hướng dẫn và chỉ đạo phát triển các lĩnh vực này.

Hà Nội đang nỗ lực chuyển đổi phương tiện giao thông xanh

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, một số kết quả đã thấy rõ là số lượng công trình xanh và phương tiện giao thông xanh liên tục phát triển trong năm 2024 và năm 2025 đóng góp quan trọng vào việc phát triển nền kinh tế xanh và bền vững.

Cụ thể, đến hết quý III/2025, cả nước có trên 600 công trình xanh, tổng diện tích sàn xây dựng gần 17 triệu m2. Cả nước có 183.240 ô tô con điện và 974 xe buýt điện đang lưu hành.

Hai địa phương dẫn đầu là Hà Nội với 38.445 ô tô con điện và 317 xe buýt điện và TP Hồ Chí Minh với 38.444 ô tô con điện và 507 xe buýt điện. Các địa phương khác như Đà Nẵng, Hải Phòng, Thanh Hóa, Khánh Hòa… ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ.

Cần hoàn thiện hệ sinh thái đầu tư xanh

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, ông Nguyễn Tuyển - Trưởng phòng Quản lý vận tải thông tin, Hà Nội đã đẩy mạnh phát triển vận tải hành khách công cộng thông qua chính sách trợ giá xe buýt và ưu tiên phát triển xe buýt điện. Đồng thời, khuyến khích các hãng taxi chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sạch. Tính đến nay, xe taxi và xe buýt điện tại Thủ đô đã chiếm hơn 40% tổng số phương tiện taxi và buýt.

Tuy nhiên, vận tải hàng hóa và phương tiện cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi mục tiêu của thành phố đến năm 2050 là 100% phương tiện vận tải sử dụng điện hoặc năng lượng sạch.

Để thực hiện, Sở Xây dựng Hà Nội đã tham mưu UBND thành phố Hà Nội ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vận tải chuyển đổi xanh bằng việc nâng mức hỗ trợ vốn vay từ 50% lên 70% cho các dự án chuyển đổi xanh.

Tại TP Hồ Chí Minh, đại diện Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, hiện thành phố có khoảng 627 xe buýt điện, chiếm 26,3% tổng số phương tiện buýt trên địa bàn.

Trong thời gian qua, TP Hồ Chí Minh đã đấu thầu dịch vụ xe buýt, ưu tiên các doanh nghiệp sử dụng phương tiện chạy điện, với mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt sẽ chuyển sang xe điện.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh đang triển khai đề án phát triển phương tiện vận tải sử dụng nhiên liệu sạch cho các loại hình như xe hai bánh, taxi, xe kinh doanh vận tải. Hiện thành phố có hơn 21.000 xe taxi điện, chiếm khoảng 68% tổng số taxi và trên 14.000 xe máy điện.

Mặc dù đạt kết quả đáng khích lệ, TP Hồ Chí Minh cũng bày tỏ lo ngại về sự gia tăng nhanh của phương tiện xanh sẽ khiến việc phát triển hệ thống trạm sạc là thách thức lớn. Sở hiện đang tham mưu UBND thành phố ban hành chính sách ưu đãi về vốn vay, lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và các nhà đầu tư hạ tầng trạm sạc, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh toàn diện trong giao thông đô thị.

Thạc sĩ Tạ Đức Bình - Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

Thạc sĩ Tạ Đức Bình - Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, sự chuyển đổi sang nền kinh tế xanh và bền vững không còn là một lựa chọn mà là một yêu cầu cấp thiết.

Tình hình biến đổi khí hậu đang diễn ra với tốc độ đáng báo động, đòi hỏi những hành động quyết liệt từ các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng đầu tư. Đầu tư xanh trở thành "động cơ tài chính" chủ chốt để thúc đẩy phát triển bền vững, tạo ra dòng vốn lớn hướng vào các dự án có tác động tích cực tới môi trường và xã hội.

"Đầu tư xanh là việc phân bổ vốn vào các dự án, tài sản hoặc hoạt động có chủ đích nhằm tạo ra tác động tích cực rõ rệt và đo lường được về môi trường và xã hội. Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm năng lượng tái tạo (mặt trời, gió), hạ tầng xanh (xây dựng bền vững), giao thông sạch (xe điện), nông nghiệp thông minh, quản lý rác thải và nước sạch", thạc sĩ Tạ Đức Bình cho hay.

Ông Bình cũng thông tin, Ngân hàng Thế giới ước tính, Việt Nam sẽ cần khoảng 368 tỷ USD vào năm 2040 để đạt mục tiêu giảm phát thải ròng về 0. Nhu cầu tài chính khổng lồ này cũng đi kèm với những thách thức lớn về huy động vốn và xây dựng năng lực đổi mới, hạ tầng sản xuất và đào tạo nhân lực.

“Do đó, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện hệ sinh thái đầu tư xanh toàn diện, bao gồm cả khung pháp lý, cơ chế ưu đãi hấp dẫn và năng lực giám sát minh bạch, đặt nền móng cho một tương lai phát triển bền vững và thịnh vượng", ông Bình nhận định.

Ánh Dương