Xây dựng văn hóa giao thông cho tài xế xe công nghệ

Nhiều tài xế xe công nghệ vẫn vi phạm giao thông

Hà Nội hiện là địa phương có mật độ xe công nghệ thuộc nhóm cao nhất cả nước. Sự hiện diện của loại hình này không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại linh hoạt của người dân mà còn thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế số và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Theo thống kê từ Phòng Quản lý vận tải (Sở Xây dựng Hà Nội), trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 114.000 tài xế xe công nghệ hai bánh. Đối với loại hình taxi, có khoảng 14.500 xe, trong đó đa phần đã tích hợp và sử dụng các nền tảng công nghệ trong hoạt động kinh doanh.

Ông Lê Kim Thành, Phó Chủ tịch Chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) Quốc gia nhận định, sự chuyển dịch từ mô hình "xe ôm", "taxi" truyền thống sang kinh tế chia sẻ đã mang lại ba nhóm lợi ích rõ rệt: Sự minh bạch về giá cả cho người dùng; việc làm linh hoạt cho hàng triệu lao động và tối ưu hóa nguồn lực phương tiện cho xã hội.

Tài xế xe công nghệ di chuyển lên vỉa hè để di chuyển nhanh hơn

Tuy nhiên, ông Thành cũng nhấn mạnh, song hành với những lợi ích đó là không ít thách thức đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Đáng chú ý nhất là vấn đề ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm nghề nghiệp và văn hóa ứng xử của người điều khiển phương tiện trong bối cảnh môi trường giao thông Thủ đô ngày càng phức tạp.

Thực tế trên đường phố Hà Nội cho thấy, hình ảnh tài xế xe công nghệ vi phạm luật giao thông không còn là chuyện hiếm. Những hành vi như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, lưu thông trên vỉa hè hay lạng lách để kịp giờ giao hàng đã trở thành nỗi ám ảnh của người đi đường.

Theo Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT), Công an TP Hà Nội, áp lực về “thu nhập theo đơn hàng” và “thời gian giao hàng” đang đẩy một bộ phận không nhỏ tài xế vào nhóm đối tượng thường xuyên vi phạm. Đặc biệt, tình trạng sử dụng điện thoại khi lái xe để theo dõi bản đồ và đơn hàng diễn ra gần như thường xuyên, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cực cao.

Đáng báo động hơn là hành vi đối phó với lực lượng chức năng. Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa trích dẫn, Phòng Cảnh sát giao thông đã ghi nhận một số hành vi đối phó như cố tình làm mờ, bôi bẩn, dùng băng dính, hàng hóa che biển kiểm soát. Đây là hành vi cố tình thách thức hệ thống giám sát pháp luật.

Một tài xế chạy ứng dụng gọi xe giao hàng bị lực lượng cảnh sát giao thông xử lý vi phạm che biển số

Theo thống kê, trong 6 tháng cuối năm 2025, CSGT Hà Nội đã xử lý 852 trường hợp vi phạm liên quan đến tài xế xe công nghệ. Sự thiếu hụt văn hóa giao thông và ý thức chấp hành pháp luật của tài xế xe công nghệ đã dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Trong năm 2025, thành phố đã xảy ra 17 vụ tai nạn giao thông liên quan đến lái xe công nghệ, khiến 4 người tử vong và 9 người bị thương, thiệt hại vật chất ước tính gần 724 triệu đồng. Đằng sau những con số này là nỗi đau mất mát của các gia đình và gánh nặng kinh tế cho toàn xã hội.

Tiến sĩ Vũ Thị Hải Anh, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải phân tích rằng, hoạt động của tài xế chịu tác động đồng thời từ thuật toán công nghệ và áp lực kinh tế. Theo bà, tài xế xe công nghệ thường phải đưa ra quyết định nhanh, thường đặt hiệu quả lên trên an toàn, dễ hình thành tâm lý nóng vội, ưu tiên tốc độ hơn sự an toàn của bản thân và cộng đồng.

Sự phối hợp chặt chẽ của "kiềng ba chân"

Để xây dựng văn hóa giao thông bền vững cho tài xế xe công nghệ, không thể chỉ dựa vào sự tự giác của cá nhân mà cần một hệ thống giải pháp từ pháp lý, công nghệ đến trách nhiệm của doanh nghiệp.

Một trong những nguyên nhân khiến việc quản lý xe công nghệ, đặc biệt là xe hai bánh, còn gặp khó khăn là do thiếu khung pháp lý chuyên biệt. Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia Trần Hữu Minh thẳng thắn chỉ ra rằng, trong khi ô tô công nghệ đã được định danh rõ trong Luật Giao thông đường bộ 2024 thì xe mô tô công nghệ vẫn còn những "khoảng trống".

Ông cho biết, hiện chưa có quy định cụ thể coi lái xe mô tô công nghệ là một nghề kinh doanh có điều kiện với các tiêu chuẩn riêng biệt về kỹ năng và chứng chỉ hành nghề chuyên sâu. Bên cạnh đó, việc các hãng xe chỉ được xếp vào nhóm cung cấp phần mềm hỗ trợ khiến họ dễ dàng đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra tai nạn. Ông Minh đề xuất cần bổ sung chế tài liên đới, buộc các nền tảng phải chia sẻ dữ liệu vi phạm với cơ quan chức năng và thực hiện khóa tài khoản đối với các tài xế vi phạm nghiêm trọng.

Trong khi đó, các doanh nghiệp vận tải công nghệ đóng vai trò hạt nhân trong việc định hình hành vi của tài xế thông qua các quy tắc ứng dụng và chính sách thưởng phạt.

Ông Lê Đức Dinh, Quản lý cấp cao Be Group cho rằng, nhận thức là yếu tố quan trọng nhất. Be thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo lái xe an toàn và cập nhật quy định pháp luật ngay trên ứng dụng để tài xế nắm bắt kịp thời. Trong khi đó, ông Nguyễn Công Hùng, Giám đốc Mai Linh Hà Nội khẳng định, việc quản lý tài xế qua thiết bị giám sát hành trình và tiếp nhận phản hồi từ khách hàng là công cụ thiết yếu để bảo vệ an toàn giao thông đô thị.

Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên trong việc xây dựng văn hóa giao thông cho tài xế xe công nghệ

Giải pháp căn cơ nhất vẫn nằm ở sự thay đổi tư duy của chính người cầm lái. Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa nhấn mạnh rằng tài xế cần chuyển từ tư duy chấp hành “đối phó” sang “tự giác”. Khi nhận thức đúng, mỗi hành vi nhỏ như dừng xe đúng vạch, không vượt đèn đỏ hay không sử dụng điện thoại khi lái xe đều mang ý nghĩa lớn trong việc bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Bà Vũ Thị Hải Anh, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải cũng bổ sung thêm, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn ý thức mới là yếu tố quyết định. Các nền tảng cần điều chỉnh thuật toán để giảm bớt áp lực thời gian giao hàng, tránh việc gián tiếp thúc đẩy tài xế vi phạm luật để đạt chỉ tiêu.

Xây dựng văn hóa giao thông cho tài xế xe công nghệ là một hành trình bền bỉ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa "kiềng ba chân". Trong đó, cơ quan chức năng cần hoàn thiện luật pháp, xử lý nghiêm vi phạm. Doanh nghiệp phải có trách nhiệm đào tạo, quản lý và có chính sách nhân văn hơn đối với lái xe công nghệ. Cuối cùng người cầm lái cũng cần luôn tự nâng cao ý thức và trách nhiệm nghề nghiệp của mình. Rõ ràng, đây không chỉ là câu chuyện của cá nhân người lái mà còn liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và toàn xã hội. Chỉ khi mỗi cuốc xe đều được thực hiện bằng sự cẩn trọng và lòng tự trọng nghề nghiệp, giao thông Thủ đô mới thực sự trở nên an toàn, văn minh và nhân văn.

Ánh Dương