Bài 1: Đánh thức tiềm năng của vùng đất cực Nam

Cà Mau, vùng đất cực Nam của Tổ quốc, vốn được gắn với hình ảnh “cuối bản đồ” - nơi hạ tầng giap thông là rào cản kiên định cho phát triển. Nhiều năm qua, hạ tầng giao thông yếu kém, đường ven biển dang dở, kết nối vùng kém đã trở thành điểm nghẽn lớn trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh. Nhưng kể từ năm 2025, Cà Mau bắt đầu “thức giấc” với hàng loạt dự án giao thông trọng điểm được khởi công, đặt nền móng cho cuộc chuyển mình mạnh mẽ về hạ tầng.

Trước đây, nhiều khu vực ở Cà Mau vẫn phụ thuộc vào đường nhỏ, các tuyến tỉnh lộ xuống cấp, thường xuyên ngập lụt mùa mưa. Việc di chuyển giữa các địa phương ven biển, vùng sâu gặp khó khăn, chi phí vận chuyển tăng cao, thời gian giao thương kéo dài. Đặc biệt, sự thiếu hụt các tuyến trục quan trọng và kết nối liên vùng khiến tỉnh khó thu hút đầu tư lớn, khai thác lợi thế biển - cảng biển.

Theo đó, tuyến trục Đông - Tây dài khoảng 67 km, kết nối cửa biển Gành Hào với cửa biển Sông Đốc vốn được kỳ vọng là mạch liên vùng biển Đông - biển Tây của Cà Mau. Công trình này gồm các phần cầu, đường ngang, và đã tiến rất gần mục tiêu hoàn thành trong năm 2025. Khi đưa vào khai thác, tuyến Đông - Tây sẽ rút ngắn thời gian lưu thông giữa hai phía biển, tạo điều kiện mới cho phát triển ven biển.

Công trình cao tốc Cần Thơ - Cà Mau đang được các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2026 (Ảnh: Quỳnh Danh)

Trong loạt dự án được khởi công gần đây, nổi bật nhất là tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi. Theo Bộ Quốc phòng và các thông báo chính thức, tuyến cao tốc này dài khoảng 92 km, gồm hai đoạn: Cà Mau - Cái Nước (42 km) và Cái Nước - Đất Mũi (khoảng 50,45 km). Dự án được thiết kế 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục, nền đường rộng 24,75 m, vận tốc thiết kế 100 km/h.

Đi kèm với cao tốc là dự án đường giao thông kết nối ra đảo Hòn Khoai, với chiều dài khoảng 18,22 km (cầu vượt biển chiếm phần lớn). Khi hoàn thành, đây sẽ là cây cầu vượt biển dài nhất trong khu vực Đông Nam Á, nối đất liền với đảo, mở ra hướng phát triển mới cho giao thông biển và đảo.

Cùng với cao tốc và tuyến ra đảo, Cà Mau cũng đang đẩy nhanh các công trình nội tỉnh quan trọng. Ví dụ, dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường Cà Mau - Đầm Dơi (từ ngày khởi công 13/5/2022) vừa được khánh thành, với tổng mức đầu tư hơn 770 tỷ đồng, giúp cải thiện kết nối giữa TP Cà Mau và phía đông tỉnh.

Một công trình khác đáng chú ý là cầu Bạc Liêu 5, được UBND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư với vốn gần 969 tỷ đồng. Cầu bắc qua kênh xáng Bạc Liêu - Cà Mau, dài khoảng 3 km, bao gồm phần cầu chính và đường dẫn, sẽ kết nối các khu vực đô thị trong tỉnh, tạo trục giao thông mới.

Không chỉ tăng cường các tuyến chính, tỉnh cũng giám sát chặt việc triển khai các dự án vành đai, cầu nhỏ, đường gom nội bộ. UBND tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ ba dự án trọng điểm gồm Đường vành đai ngoài (giai đoạn I) đi qua các phường Bạc Liêu, Hiệp Thành, Vĩnh Trạch; đường vành đai trong (giai đoạn I) tại phường Vĩnh Trạch; và cầu Hoà Bình 2 cùng tuyến nối đến đường Giồng Nhãn - Gò Cát tại xã Hoà Bình.

Tuyến đường ra đảo Hòn Khoai sẽ được xây dựng theo tiêu chuẩn cầu vượt biển, dài khoảng 18 km, quy mô bốn làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h, tổng mức đầu tư 25.700 tỷ đồng.

Tại lễ khởi công tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang nhấn mạnh, các dự án gồm tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, đường giao thông ra đảo Hòn Khoai và cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm kết nối thông suốt từ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đến Đất Mũi, đồng thời mở rộng kết nối từ đất liền ra đảo Hòn Khoai, phục vụ định hướng phát triển kinh tế và quốc phòng - an ninh trên biển, đảo của khu vực cực Nam Tổ quốc.

Ông Phạm Thành Ngại, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, hạ tầng giao thông còn là điểm nghẽn rất lớn đối với sự phát triển của Cà Mau thời gian qua. Việc các dự án trọng điểm đã và đang tập trung đầu tư như cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ đến Cà Mau sẽ hoàn thành vào cuối năm 2025, nối tiếp là khởi công tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi kết nối thông suốt đường bộ cao tốc từ đến Đất Mũi, đường giao thông thông ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai sẽ giúp tỉnh Cà Mau khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đặc thù. Các dự án đều mang tính chiến lược mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực mạnh mẽ bước đột phá mới cho tỉnh Cà Mau vươn mình.

Về tiến độ và cam kết hoàn thành, lãnh đạo Bộ Quốc phòng cho biết quyết tâm, tất cả các công trình phải đảm bảo chất lượng, an toàn, và huy động tối đa nhân lực, máy móc để hoàn thành tuyến cao tốc Cà Mau 0 Đất Mũi trước ngày 31/12/2028, còn tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai và cảng lưỡng dụng Hòn Khoai trong nửa đầu năm 2029.

Hạ tầng giao thông ngày càng được đầu tư đồng bộ, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Với hàng loạt công trình trọng điểm được khởi công, hạ tầng giao thông Cà Mau đang dần chuyển mình từ thế bị động sang chủ động. Sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương và nỗ lực của chính quyền địa phương đã tạo nên một bước ngoặt mới, đưa tỉnh tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững, đồng bộ và liên thông.

Khi các dự án hoàn thành, Cà Mau không chỉ xóa bỏ được điểm nghẽn về hạ tầng, mà còn mở ra không gian phát triển mới - kết nối thuận lợi với vùng, với cả nước và hướng ra biển lớn. Vùng đất từng được gọi là “cuối trời Tổ quốc” đang từng bước khẳng định vị thế mới trong bản đồ phát triển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Hoàng Lân