Bài 4: Gỡ "nút thắt" để khơi thông tiềm lực

"Bài toán" thiếu cán bộ chuyên môn cao

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, TP Hà Nội đã chuẩn bị tương đối đồng bộ về hạ tầng, các chủ trương lớn, nhân lực, hành chính, phân cấp, phân quyền sẽ giúp tạo đà cho các địa phương phát triển, đồng thời phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ một số hạn chế: Sự phát triển không đồng đều giữa xã, phường; tổ chức bộ máy chưa phù hợp; bộ máy biên chế hiện đang quá tải…

Khảo sát của Đoàn công tác Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội tại xã Trung Giã hồi tháng 8/2025 cho thấy, hệ thống dịch vụ công chưa hoàn thiện, chưa có quy trình rõ ràng của từng thủ tục cụ thể. Quá trình vận hành thử nghiệm tiếp nhận, xử lý thủ tục hành chính trên các lĩnh vực của cấp xã mới theo quy trình 7 bước là quá dài, phức tạp vì phải thông qua quá nhiều phòng ban, chưa phù hợp.

Chưa kể, một số thủ tục thuộc thẩm quyền xử lý của UBND xã nhưng không có trong danh mục (cấp giấy báo tử, niêm yết di sản thừa kế...). Trong khi đó, trang thiết bị, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, phần mềm điện tử vẫn bị lỗi, phải nhập nhiều lần mới nhập được hồ sơ của người dân.

Quá trình thực hiện mô hình chính quyền hai cấp tại các địa phương đang bộc lộ một số hạn chế, trong đó có sự phát triển không đồng đều giữa xã, phường, tổ chức bộ máy chưa phù hợp (Ảnh minh hoạ)

Việc vận hành mô hình chính quyền mới tại xã Dân Hoà cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn như: Công tác thông tin báo cáo từ cấp dưới (một số chi bộ khối nông thôn) đối với Đảng ủy đôi khi chưa đạt tiến độ yêu cầu. Việc sáp nhập từ nhiều xã có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau gây nên những khó khăn bước đầu trong công tác phối hợp, điều hành. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm các chức danh, tiếp nhận nhiệm vụ mới, kỹ năng chuyên môn chưa đồng đều. Năng lực của một bộ phận cán bộ, công chức xã chưa đáp ứng ngay được yêu cầu công việc mới.

Đề cập đến nguyên nhân, đại diện xã Dân Hòa cho rằng, sau sáp nhập, một số cán bộ được nghỉ công tác theo chính sách tinh giảm biên chế, dẫn đến tình trạng có cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều chức danh, nhiều mảng công việc. Những cán bộ, công chức chuyển sang nhận các nhiệm vụ mới nên thời gian đầu việc bắt nhịp công việc còn chậm.

Về mặt khách quan, sau sáp nhập, diện tích của xã tăng đáng kể nhưng dân cư lại phân bố không đồng đều, dẫn đến việc quản lý giám sát và cung cấp dịch vụ công trở nên phức tạp hơn... Bên cạnh đó, một số quy định, hướng dẫn liên quan đến việc sáp nhập đơn vị hành chính chưa được cụ thể hoá, gây khó khăn trong áp dụng thực tiễn.

Bên cạnh khó khăn về hạ tầng công nghệ thông tin và hạ tầng số phục vụ cho việc điều hành. Nhiều xã, phường còn tình trạng thiếu cán bộ có chuyên môn phù hợp trên các lĩnh vực: Công nghệ thông tin, kế toán, giáo dục, y tế...

Tại xã Minh Châu, Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Đức Tiến cho biết, hiện xã thiếu cán bộ có chuyên môn cao; cán bộ chuyên môn theo vị trí việc làm ở khối UBND. Ngoài ra, xã hiện đang thiếu khoảng 15-20 phòng làm việc cũng như nhà công vụ để đảm bảo điều kiện công tác cho cán bộ, công chức.

Thường trực Thành ủy Hà Nội thường xuyên tổ chức hội nghị đánh giá tình hình triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn TP

Trong khi đó, tại phường Tây Mỗ, Bí thư Đảng ủy phường Hoàng Thị Thuý Hằng cho biết, khối lượng công việc sau khi chuyển sang mô hình hai cấp tăng đột biến, đặc biệt là các thủ tục hành chính, trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng. Tại xã Phú Xuyên cơ cấu chỉ có 5 cán bộ tại điểm phục vụ hành chính công không thể đáp ứng hết khối lượng công việc lớn dẫn đến tình trạng bị dồn ứ hồ sơ. Còn tại xã Phú Nghĩa hiện thiếu cán bộ phụ trách công tác quản lý đất đai, đê điều...

Tăng cường tập huấn, cầm tay chỉ việc

Trước những khó khăn trên, Thường trực Thành ủy Hà Nội thường xuyên tổ chức hội nghị đánh giá tình hình triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn TP để kịp thời chỉ đạo các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các địa phương.

Trước những khó khăn về số lượng và chất lượng cán bộ, Giám đốc Sở Nội vụ Trần Đình Cảnh cho biết, Sở đang tham mưu sửa một loạt các quy chế, quy định, đặc biệt là quy định về phân cấp quản lý bộ máy biên chế; quy định phân cấp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng; quy định phân cấp bổ nhiệm cán bộ …

UBND TP cũng đã chỉ đạo Sở Nội vụ sắp tới thuê tư vấn về làm việc trực tiếp với từng xã phường nghiên cứu lại chức năng, nhiệm vụ, mô hình tổ chức, khối lượng công việc, đặc điểm để đề xuất biên chế từng xã, phường cụ thể.

Cũng theo Giám đốc Sở Nội vụ Trần Đình Cảnh, chất lượng cán bộ là vấn đề lớn, không một sớm chiều giải quyết được. Về giải pháp trước mắt, TP sẽ tiến hành đào tạo, đào tạo lại, tập huấn theo hướng “cầm tay chỉ việc”; đồng thời thực hiện tiếp nhận tuyển dụng mới phù hợp với các vị trí còn thiếu.

Lãnh đạo các xã, phường tham gia lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ

Mới đây, Ban Tổ chức Thành ủy phối hợp với Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong và các đơn vị liên quan tổ chức 3 lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho lãnh đạo các xã, phường.

Theo Trưởng ban Tổ chức Thành uỷ Hà Minh Hải, việc tổ chức các lớp học nhằm cập nhật kiến thức, quan trọng hơn là trao đổi cập nhật về tư duy, tầm nhìn, phương pháp cho đội ngũ cán bộ xã, phường; chia sẻ kinh nghiệm hay, giải pháp, cách làm mới, đặc biệt là các mô hình sáng tạo trong quá trình triển khai nhiệm vụ ở địa phương để triển khai nhân rộng.

Điểm nổi bật của lớp tập huấn lần này là sự thay đổi trong phương pháp đào tạo. Thay vì nghe giảng đơn thuần, các học viên được khuyến khích đặt câu hỏi, thảo luận nhóm và tham gia các tình huống mô phỏng để rèn luyện kỹ năng xử lý công việc. Đặc biệt, buổi tọa đàm giữa học viên và lãnh đạo các sở, ngành đã tạo nên một diễn đàn thẳng thắn, dân chủ. Những băn khoăn, vướng mắc thực tiễn khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp được lãnh đạo các xã, phường thẳng thắn chia sẻ.

Việc đổi mới phương pháp đào tạo không chỉ nhằm truyền đạt kiến thức, mà còn hướng tới xây dựng tư duy quản trị mới: quản trị theo hướng số hóa, liên thông, minh bạch và đặt lợi ích của người dân làm trung tâm. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để các đồng chí Bí thư, Chủ tịch xã, phường tự tin hơn khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp và vượt qua những khó khăn ban đầu, được coi như “bài kiểm tra lớn” đối với năng lực lãnh đạo, điều hành ở cơ sở.

Nhìn nhận những khó khăn về đội ngũ cán bộ cấp xã, phường là điểm yếu cần có giải pháp căn cơ, tháo gỡ, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Văn Phong cho rằng, thời gian tới, Hà Nội cần tiếp tục tổng hợp đầy đủ thực tiễn, nắm bắt khó khăn từ cơ sở để kiến nghị Trung ương sớm có những điều chỉnh chính sách phù hợp với đặc thù quản lý của một đô thị lớn.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phải được coi là then chốt, triển khai gọn, sát thực tiễn, tránh hình thức. TP cũng cần có cơ chế khuyến khích cán bộ tự học tập ngoài giờ để nâng cao năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới…

(Còn nữa)

Tú Linh