Cà Mau vươn lên thành trung tâm năng lượng sạch

Tạo dựng hệ sinh thái năng lượng sạch

Từ vùng đất cực Nam Tổ quốc, Cà Mau đang vươn mình mạnh mẽ trên bản đồ năng lượng Việt Nam khi chủ động khai thác hiệu quả những lợi thế tự nhiên hiếm có. Với đường bờ biển dài, gió thổi ổn định quanh năm, bức xạ mặt trời cao và khí hậu ít bị tác động của bão lớn, địa phương hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển các dạng năng lượng tái tạo quy mô lớn. Điều quan trọng hơn, Cà Mau không chỉ dừng lại ở việc sở hữu tiềm năng mà đã lựa chọn cách tiếp cận mang tính chiến lược, xem năng lượng sạch là động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn phát triển bền vững.

Từ năm 2020 đến nay, hàng loạt dự án năng lượng tái tạo đã định hình diện mạo mới cho tỉnh. Hiện trên địa bàn có 16 nhà máy điện gió, tổng công suất hơn 870 MW, đã vận hành thương mại và hòa lưới điện quốc gia, đóng góp khoảng 2,3 tỷ kWh mỗi năm. Đây là nguồn năng lượng quan trọng không chỉ cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long mà còn cho cả hệ thống điện quốc gia. Song với đó, gần 300 MWp điện mặt trời mái nhà đã được lắp đặt tại hơn 2.800 hộ dân và doanh nghiệp, minh chứng cho sự lan tỏa của mô hình “điện từ mái nhà dân” - giải pháp vừa giảm áp lực tiêu thụ điện, vừa khuyến khích mỗi gia đình tham gia vào tiến trình chuyển dịch năng lượng.

Các tua-bin điện gió ven biển Cà Mau vận hành ổn định, góp phần tăng nguồn điện sạch cho hệ thống quốc gia.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, tỉnh đã triển khai hàng loạt giải pháp căn cơ: rà soát và bổ sung các dự án vào quy hoạch quốc gia; hoàn thiện quy hoạch đất đai, năng lượng; đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng; đồng thời yêu cầu các dự án tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về đầu tư và môi trường. Tỉnh khuyến khích các chủ đầu tư sử dụng chung hạ tầng đấu nối nhằm giảm thiểu tác động đất đai, tối ưu chi phí và đảm bảo tính kết nối đồng bộ.

Đặc biệt, Cà Mau còn xây dựng chiến lược phát triển năng lượng gắn với cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Đến nay đã có hơn 190 tổ chức, cá nhân đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà phục vụ tự tiêu thụ - xu thế ngày càng phổ biến giữa bối cảnh giá điện biến động và yêu cầu giảm phát thải ngày một cấp thiết. Đây là bước đi cho thấy địa phương đang hình thành một “văn hóa năng lượng sạch” từ chính từng hộ dân.

Không dừng lại ở những nguồn năng lượng tái tạo quen thuộc, Cà Mau đang mở rộng tầm nhìn sang các lĩnh vực năng lượng mới như sản xuất Hydrogen xanh và Amoniac xanh, với quy mô dự kiến đến 86 triệu tấn/năm. Nếu được triển khai đúng hướng, mảng năng lượng mới này sẽ đưa Cà Mau vào chuỗi giá trị xanh toàn cầu, tạo lợi thế cạnh tranh khi thế giới đẩy mạnh quá trình phi carbon hóa.

Điện mặt trời mái nhà được người dân và doanh nghiệp Cà Mau lắp đặt ngày càng nhiều, tạo nguồn năng lượng xanh tại chỗ.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, những dự án năng lượng tái tạo còn tạo ra giá trị xã hội quan trọng. Quá trình xây dựng các nhà máy điện gió đã thu hút hàng nghìn lao động, mang lại thêm việc làm và thu nhập. Khi bước vào vận hành, nhu cầu lao động kỹ thuật cao cũng góp phần thúc đẩy đào tạo nghề, nâng chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh - yếu tố then chốt cho sự phát triển dài hạn.

Hướng đến vai trò trung tâm năng lượng của khu vực

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt đặc biệt khi Cà Mau và Bạc Liêu hợp nhất, mở ra không gian phát triển mới rộng lớn hơn cả về địa lý, dân số và tiềm lực kinh tế. Trong bối cảnh đó, năng lượng sạch tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột chiến lược đến năm 2030. Các quy hoạch về điện, đất đai, môi trường đã được nhanh chóng cập nhật theo địa giới hành chính mới nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất và thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Một trong những định hướng quan trọng là xuất khẩu điện - lĩnh vực đầy tiềm năng khi các quốc gia trong khu vực đang gia tăng nhu cầu mua điện sạch. Cà Mau đang kiến nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế xuất khẩu điện cụ thể, đặc biệt là quy định về giá bán, thủ tục phê duyệt dự án và điều kiện kết nối xuyên biên giới. Đồng thời, tỉnh tích cực mở rộng hợp tác với Singapore, Thái Lan, Lào, Campuchia… nhằm tạo các tuyến cung ứng năng lượng mới. Đây được xem là chìa khóa quan trọng để địa phương tham gia sâu hơn vào thị trường năng lượng khu vực.

Nhà máy Điện Cà Mau 1&2 hoạt động liên tục, chiếu sáng cả vùng trời đêm Cà Mau. (Ảnh: Huỳnh Lâm)

Theo Quy hoạch Điện VIII, đến năm 2030 Cà Mau sẽ đưa vào vận hành thêm 2.309 MW điện gió, 100 MW điện mặt trời và 117 MW điện mặt trời mái nhà. Song với đó, tỉnh đang hoàn thiện hồ sơ, phối hợp với các bộ ngành để chuẩn bị cho mục tiêu xuất khẩu điện gió ngoài khơi với công suất 12.000-15.000 MW. Nếu được triển khai, đây sẽ là bước tiến vượt bậc không chỉ đối với Cà Mau mà còn đối với chiến lược năng lượng quốc gia.

Từ một tỉnh ven biển xa trung tâm, Cà Mau đang dần vươn lên vị thế mới nhờ biết tận dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, kiên trì theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững và mạnh dạn đón nhận các xu hướng năng lượng của thời đại. Những cánh quạt gió nối dài đến chân trời, những tấm pin mặt trời phủ dày các mái nhà, hay các dự án hydrogen xanh đang nghiên cứu… tất cả đang góp phần tạo nên một hệ sinh thái năng lượng sạch đầy triển vọng.

Hành trình trở thành trung tâm năng lượng sạch của quốc gia không chỉ là nỗ lực của chính quyền hay doanh nghiệp, mà là sự chuyển mình trong tư duy phát triển của cả cộng đồng. Chính từ dòng điện xanh hôm nay, Cà Mau đang khẳng định tương lai của một vùng đất biết nắm bắt cơ hội, dám đổi mới, và hướng đến sự thịnh vượng đi đôi với bền vững.

Hoàng Lân